Ludwig Wittgenstein

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Ludwig Wittgenstein
Ludwig Wittgenstein 1910.jpg
Ludwig Wittgenstein in 1910

Naam Ludwig Josef Johann Wittgenstein
Gebore 26 April 1889
Wene, Oostenryk-Hongarye
Oorlede 29 April 1951 (op 62)
Cambridge, Engeland
Nasionaliteit Vlag van Oostenryk Oostenryk
Vakgebied Logika, metafisika, taalfilosofie, filosofie van die wiskunde, filosofie van die gees, Epistemologie
Beïnvloed deur Gottlob Frege, Johann Wolfgang von Goethe, Søren Kierkegaard, G. E. Moore, Oswald Spengler, Piero Sraffa, Otto Weininger, Bertrand Russell, Arthur Schopenhauer, Baruch Spinoza, Leo Tolstoi, Heinrich Hertz, Hermann von Helmholtz
Invloed op Jacques Derrida, Bertrand Russell, G.E. Moore, Frank P. Ramsey, Vienna Circle, Rudolf Carnap, Alan Turing, G.E.M. Anscombe, Gilbert Ryle, Saul Kripke, Daniel Dennett, John Searle, Hans Sluga, Peter Hacker, Stephen Toulmin
Ludwig Wittgenstein signature.svg

Ludwig Josef Johann Wittgenstein (26 April 188929 April 1951) was 'n Oostenrykse filosoof wat hoofsaaklik in logika, die filosofie van wiskunde, die geestesfilosofie en die taalfilosofie gewerk het.[1] Hy het aansienlike invloed op die 20ste eeuse filosofie gehad, veral in die analitiese stroming, waarin hy as een van die groot geeste beskou word.

Voor sy afsterwe op 62 jarige ouderdom [2] was die enigste boek-lengte stuk wat hy geskryf het die Tractacus Logico-Philosophicus, en sy Philosophische Untersuchungen (Filosofiese Ondersoeke) is kort na sy dood gepubliseer. Beide hierdie werke word hoog aangeslaan in analitiese filosofie, al is daar 'n duidelik verskil tussen die 'vroeë' en 'latere' Wittgenstein en die Ondersoeke 'n breking met die filosofie in die Tractacus is.[3][4]

Werke[wysig]

Hoofartikel: Tractatus Logico-Philosophicus.
Hoofartikel: Filosofiese Ondersoeke.

Alhoewel verskeie van sy skryfstukke en lesings sedert sy dood die lig gesien het, het Wittgenstein net een filosofiese boek in sy leeftyd gepubliseer, die Tractatus Logico-Philosophicus in 1921. Sy vroeë filosofie dra die invloed van Arthur Schopenhauer, en die nuwe stelsels van logika wat voorgestel was deur Bertrand Russell en Gottlob Frege. Hy neem ook baie vanuit die werk van Immanuel Kant, veral in verband met transendentaliteit, d.w.s. die feit dat dit blyk dat alle mense dieselfde struktuur vir hulle verstand het en dat ons kan berede oor die mensdom as a geheel in terme van hierdie soortgelykhede. Die Tractatus dring aan op vreeslike streng maatreëls vir 'n stelling om sinvol beskou te word, en met dié maatreëls probeer Wittgenstein wys dat alle diep filosofiese probleme óf sinneloos is óf in beginsel onbespreekbaar is: in sy woorde, "waarvan mens nie kan praat nie, daarvoor moet mens swyg". Hy het geglo dat die Tractatus al die probleme van filosofie oplos, en dus laat vaar hy sy studies en werk toe as 'n wiskunde-onderwyser, 'n tuinier by 'n klooster, en as 'n mede-argitek vir sy suster se huis in Wene. Na 'n paar jaar begin hy insien dat sy vorige werk nie so beslissend is soos wat hy geglo het nie, en keer hy terug na Cambridge, waar hy 'n doktorsgraad ontvang vir die Tractatus en 'n pos as dosent neem. Mettertyd verander of verwerp hy baie van sy vorige posisies, en ontwikkel hy 'n nuwe metodologie asook 'n filosofie van taal, wat beskryf word in die na-doodse Filosofiese Ondersoeke.

Nadat hy na Cambridge terugkeer begin Wittgenstein om vreeslik hard te werk aan sy nuwe metodiek, en skryf ongeveer 30 000 bladsye se materiaal wat hy in verskeie ongepubliseerde manuskripte in organiseer, waarvan baie intussen in verskeie volumes uitgerig is. [5] Tydens sy "middel werk" in die 1920s en '30s was hy veral besig om posisies van filosofiese perfektionisme, soos sy eie vroeër filosofie, op verskillende maniere aan te val. Hy publiseer net een artikel uit hierdie werk uit, "Remarks on Logical Form" ("Opmerkings oor Logiese Vorm"), maar het amper onmiddellik daarna dié stuk verwerp as iets waardeloos. Wittgenstein word mettertyd gefrustreer deur die feit dat ander filosowe sy werk verkeerdeliks weergee as gevolg van gesprekke wat hulle met hom voer, en skryf 'n kort brief aan die joernaal Mind waarin hy vra dat niemand sy nuwe posisies bespreek nie totday hy self reg was om hulle te publiseer. Op die ou end publiseer hy niks verder tydens sy leeftyd nie.

Die Blou Boek van notas wat hy aan sy klas ter Cambridge tydens 1933-34 dikteer word nooit gepubliseer nie, maar bevat verskeie aanduidings van die nuwe rigting wat Wittgenstein sou neem , en word deesdae gereeld gelees as 'n draaipunt in sy taalfilosofie.

Verwysings[wysig]

  1. Time 100: Scientists and Thinkers”. Time Magazine Online.
  2. Give Him Genius or Give Him Death. Artikel deur Anthony Kenny, New York Times
  3. Wittgenstein’s Significance, artikel deur Mark J. Cain, Philosophy Now 2001
  4. Avrum Stroll 20th Century Analytic Philosophy, pp. 113-146, Columbia University Press, 2000 ISBN 0-231-11220-3
  5. The Manuscripts, vanaf die Wittgenstein Argief in Cambridge