Trappe van vergelyking

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Soet, soeter en soetste - of dalk stout, stouter en stoutste?

Trappe van vergelyking is vorme van byvoeglike naamwoorde of bywoorde. 'n Byvoeglike naamwoord in Afrikaans kan drie vorme aanneem om die sterkte van die naamwoord aan te dui. As voorbeeld kan 'n voorwerp as groot, nog groter (meer as net groot) of as die heel grootste beskryf word. Soortgelyk kan 'n partytjie as lekker, nog lekkerder of as die heel lekkerste beskryf word.

Die middelste trap word die vergrotende trap genoem en die laaste trap die oortreffende trap. Die eerste trap is die basis woord. Die vergrotende (tweede) trap is gewoonlik die basis woord + die agtervoegsel 'er'. Die oortreffende (derde) trap is gewoonlik die basis woord + 'ste'.

Voorbeelde[wysig | wysig bron]

Een klinker[wysig | wysig bron]

  • dik - dikker - dikste
  • dun - dunner - dunste
  • vet - vetter - vetste

Een klinker + g[wysig | wysig bron]

  • sag - sagter - sagste
  • lig - ligter - ligste
  • matig - matiger - matigste
  • pragtig - pragtiger - pragtigste
  • sleg - slegter - slegste
  • salig - saliger - saligste

Meer as een klinker[wysig | wysig bron]

  • skoon - skoner - skoonste
  • laat - later - laatste [1]
  • geel - geler - geelste

Dubbele klinkers + g[wysig | wysig bron]

  • laag - laer - laagste
  • leeg - leër - leegste
  • hoog - hoër - hoogste
  • droog - droër - droogste
  • moeg - moeër - moegste
  • vroeg - vroeër - vroegste

Dubbele klinkers of konsonante[wysig | wysig bron]

  • vuil - vuiler - vuilste
  • koel - koeler - koelste

Dubbele klinkers + d[wysig | wysig bron]

  • koud - kouer - koudste
  • breed - breër - breedste
  • oud - ouer - oudste

Woorde wat op 'n 'r' eindig[wysig | wysig bron]

  • bitter - bitterder - bitterste
  • dapper - dapperder - dapperste
  • donker - donkerder - donkerste
  • lekker - lekkerder - lekkerste
  • swaar - swaarder - swaarste
  • ver - verder - verste

Woorde wat op 'n 's' eindig[wysig | wysig bron]

  • los - losser - losste
  • boos - boser - boosste
  • fluks - flukser - fluksste
  • skaars - skaarser - skaarsste
  • snaaks - snaakser - snaaksste
  • vars - varser - varsste
  • woes - woester - woesste [2]

Een klinker + 'f'[wysig | wysig bron]

  • dof - dowwer - dofste
  • grof - growwer - grofste
  • laf - lawwer - lafste
  • muf - muwwer - mufste

Een klinker + 'nk'[wysig | wysig bron]

  • lank - langer - langste
  • jonk - jonger - jongste

Dubbele klinker + 'f'[wysig | wysig bron]

  • doof - dower - doofste
  • braaf - brawer - braafste
  • gaaf - gawer - gaafste
  • lief - liewer - liefste

Uitsonderings[wysig | wysig bron]

  • afgeleë - meer afgeleë - afgeleënste[3]
  • bek-af - meer bek-af - bek-afste[3]
  • baie - meer - meeste
  • bietjie - minder - minste
  • dood - dood - dood [4]
  • goed - beter - beste (botter?)
  • graag - liewer - graagste[3]
  • ideaal - meer ideaal - ideaalste[3]
  • kwaad - kwaaier - kwaadste
  • kwaad - kwater - kwaadste
  • na/naby - nader - naaste
  • nuut - nuwer - nuutste
  • pootuit - meer pootuit - pootuitste[3]
  • ru - ruwer - ruuste
  • sku - skuwer - skuuste
  • slu - sluwer - sluuste
  • veel - meer - meeste
  • vrek - vrek - vrek [5]
  • vroeg - eerder - eerste (argaïese gebruik)
  • weinig - minder - minste
  • wreed - wreder - wreedste

Sien ook[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Laatste verwys na tyd (hoe laat is dit). Laaste na volgorde (laaste persoon oor die wenstreep).
  2. Vergelyk:
    Dit was 'n woeste storm wat die dorp geteister het, teenoor:
    Dit was die woesste storm in jare.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Ponelis, F.A. 1973. Grondtrekke van die Afrikaanse sintaksis. Pretoria: J.L. van Schaik, bl. 99.
  4. Wel dooierig, dooieriger, dooierigste. Bv. Woensdagoggend was my kollegas dooierig, teen Donderdagmiddag was hulle dooieriger en teen Vrydagaand die dooierigste zombies op twee bene.
  5. Wel gevrek, gevrekter, gevrekste.