Gebruiker:Suidpunt/Harenarium3

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search

__NOINDEX__

A[wysig | wysig bron]

Accusare nemo se debet, nis coram Deo
"Niemand hoef homself te beskuldig nie, behalwe voor God". [Lubbe]
Actio iniuriarum
"'n eis weens krenking"[1] 'n aksie gegrond op inbreukmaking[2]
Actus Dei nemini nocet
"'n Handeling van God benadeel niemand nie." [Lubbe]; "die dade van God skaad niemand nie"
Adtollite portas principes vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit Rex gloriae / Quis est iste Rex gloriae?
"hef op julle hoofde, o poorte, ja, verhef julle, ewige deure, dat die Erekoning kan ingaan! Wie is tog die Erekoning?" (1953-vertaling, Psalm 24:9-10) ;
"verbly julle, poorte, wees bly, eeue-oue deure, want die magtige Koning wil ingaan! Wie is hierdie magtige Koning? (1983-vertaling, Psalm 24:9-10)
(Derde strofe van Sadeness (Part I), Enigma; oorgeneem uit Procedamus in pace! deur Konrad Ruhland)
Aliis quam mihi
"letterlik: "ander bo my"/"ander as ek"; "diens belangriker as die self" [Norval]
Alea iacta est
"die dobbelsteen(tjie) is gegooi" [Lexis][VAW]; "die dobbelsteen is gewerp" [Lubbe]; "die teerling is geworpe" [WAT][Van Dale]; "die teerling is gewerp" [HAT]; die besluit is onherroeplik [VAW][WAT]; die koeël is deur die kerk, die Rubicon is oorgesteek.
Amantes amentes
"minnaars - waansinniges" (verliefde mense doen mallerige dinge) [Lexis]; "verliefdes is nie toerekenbaar nie" [WAT];
Ambulate dum lucem habetis
"Wandel so lank as julle die lig het." Johannes 12:35 (1933/1953-Vertaling); dien ook as leidraad in die videospeletjie Shadow of the Tomb Raider (2018).
Amicus certus in re incerta cernitur
"'n ware vriend word herken in 'n onsekere situasie"; of 'n vriend regtig 'n vriend is kom mens eers agter in tyd van teenspoed [Lexis]; in nood leer mens jou vriende ken [WAT].
Amore et servitio
"om lief te hê en te dien" [Norval, 160]
Anathema sit
"Hy is vervloek!" (kerkban)[3]
Animo et fide
"deur te glo en te vertrou" / "met geesdrif en vertroue" [Norval, 269]
Animus iniuriarum
"die oogmerk om te benadeel"[4]
Aquila non capit muscas
"'n arend/adelaar vang nie vlieë nie (letterlik); adelaars vang nie vlieë nie, arende vang nie vlieë nie."
Audi (et) alteram partem
"hoor die anderkant aan" [Lubbe]; "luister (ook) na die ander kant" [WAT][VAW]; "luister ook na die teenparty" (bekende regsbeginsel) [Lexis];
Auspicio Regis et Senatus Angliae
"Op las van die koning en parlement van Engeland" (leuse van die Britse Oos-Indiese Kompanjie, ook aangebring op Fitch & Leedes se (koel)drankblikkies.)

B[wysig | wysig bron]

Beatius est (magis) dare quam accipere
"dit is saliger om te gee as om te ontvang" (Handelinge 20:35); "daar is meer geluk in gee as in ontvang" [Lexis]
Boni mores
"goeie sedes"[5]

C[wysig | wysig bron]

Carpe diem
"pluk die dag" [364]
Caveat subscriptor
"die ondertekenaar moet oppas"[6]
Contendamus ad excellentiam
"laat ons streef na uitnemendheid" [334]
Contra bonos mores
"teen die goeie sedes"[7]
Contra naturam sui generis
"teen die geaardheid van sy soort"[8]
Cujus (i.e. adulterii) publica poena est cum damni reparatione parti laesae facienda
"(adulterie) word van staatsweë gestraf met betering van skade aan die veronregte party." (Simon van Leeuwen, Censura Forensis, 1741)[9]
Culpa
"skuld"[10]
Cura tui nobis curae
"u versorging lê ons na aan die hart" [215] "u gesondheid lê ons na aan die hart" [Berg, 10]
Curare per Dei sapientiam
"met Gods wysheid versorg" [349]
Curator ad litem
"(regspersoon wat namens 'n ontoerekenbare 'n regsaak behartig)"[11]
Curator ad personam
"mentor" (persoon wat 'n ander persoon se persoonlike sake reël indien laasgenoemde nie meer self besluite kan neem nie)[12]
Curator bonis
"administrateur", "bestuurder" (beperk tot bates en finansies van 'n pasiënt; doen verantwoording aan die meester van die hooggeregshof)[13]

D[wysig | wysig bron]

Deficit omne quod nasciture
"alles wat gebore word, vergaan"
De bonis propriis
"(kostebevel) uit eie sak (betaal)"[14]
De gustibus non disputandum
"moenie oor smaak stry nie"[15]
Deo favente
"met Gods guns" [263][WAT]
Depositum
"bewaargewing"[16]
Discamus, oremus, et servemus
"ons leer, ons bid en ons dien" [359]
Dolus
"opset"[17]
Domicilium citandi et executandi
"vaste adres vir alle regsdoeleindes"[18]
Dominus fluminis
"riviereienaar"[19]

E[wysig | wysig bron]

Ecclesia vivit secundum legem Romanam
"die kerk leef ooreenkomstig die Romeinse reg"[20]
Errare humanum est
"vergissing is menslik", "dit is menslik om te fouteer"[21], "'n mens is maar 'n mens"[22]
Esse quam vider
"om te wees, eerder as om raakgesien te word [236]
Ex Africa semper aliquid novi
"uit Afrika (kom/is daar) altyd iets nuuts"
Ex oriente lux, (ex occidente lex)
"uit die Ooste kom die lig, (uit die Weste kom die wet)"
Ex oriente pax
"uit die Ooste kom die vrede"
Ex septentrione lux
"uit die Noorde kom die lig"
Ex unitate vires
"eendrag maak mag" (ou wapenspreuk op die Suid-Afrikaanse landswapen)
Exceptio plurium concubentium
"verweer van meerdere byslapers"[23]
Extra ecclesiam nulla salutis
"buite die kerk is daar geen saligheid nie"[24]

F[wysig | wysig bron]

Facta, non verba
"nie woorde nie, maar dade"; "geen woorde nie, maar dade".
Factis, non verbis
"nie deur woorde nie, maar dade"
Fiat lux
"laat daar lig wees (144)
Fide et fiducia
"met ywer en vertroue" [229]
Fidelitas et honor
"trou en eer" ("fidilitas et honor" op die balkie is 'n spelfout)

H[wysig | wysig bron]

Homo homini lupus est
"die mens is ‘n wolf vir sy medemens"
Homnibus servire
"diens aan die mensdom" [336]
Humanitas
"menslikheid" [254]

I[wysig | wysig bron]

In abstracto
"los van sy verband"[25]
In Lumine tuo Servimus
"ons dien in U Lig" [365]
In varietate concordia
"eenheid in verskeidenheid"
Infans
"kind", "iemand wat nie kan praat nie"[26]
Ingenio corde manu
"hoof - hart - hand" [337]
Iniuria
"belediging"[27] "persoonlikheidskrenking"[28]
Inter vivos
"tussen lewendes"[29]
Iura dormientibus non subveniunt
"die reg kom nie slapendes te hulp nie"[30]
Ius ad bellum
"oorlogsreg"[31]
Iuvare et servare
"om te help en te red" [179]

L[wysig | wysig bron]

Labor omnia vincit improbus
"voortdurende arbeid oorwin die skynbaar onmoontlike" [239][249][250]
Levo oculos meos in montes
"ek slaan my oë op na die berge"
Libenter ministro
"ek dien vrylik" [121]
Locus delicti
"misdaadtoneel", "plek waar 'n/die misdaad gepleeg is"
Luce doctrinae
"in die lig van die geloof"; "in die lig van die leerstellings"
Lux et vita
"lig en lewe"
Lux in tenebris
"lig in (die) duisternis"
Lux sit
"laat daar lig wees"

M[wysig | wysig bron]

Malo mori quam foedari
"ek sterf eerder, as om onteer te word"; "ek sterf liewer, as om my onteer te sien"; "ek sal liewer sterf as om in oneer te kom"
Malo pati quam foedari
"ek ly eerder, as om onteer te word"; "ek ly liewer, as om my onteer te sien"; "ek sal eerder ly as om in oneer te kom"
Malum bono vince
"oorwin die kwaad deur die goeie" (Romeine 12:21)
Matri et infanti
"moeder en kind" [162]
Medendi causa
"ons streef om te genees" [138, 140]
Mero motu
"ondersoek wat uit eie beweging deur die Hof self moet geskied"[32]
Mens sana in corpore sano
"'n gesonde gees in 'n gesonde liggaam" [Bosman][Lexis][Scholtemeijer][Lubbe]. Dit kan nie vertaal word met "'n Gesonde liggaam huisves 'n gesonde gees" soos party liggaamsoefeningonderwysers dit sou wou nie, aldus Scholtemeijer en Hasse. Eintlik was die oorspronklike teks geskryf in die satire van Juvenalis, wat die spot dryf met Romeinse burgers wat die dwaasste gebede aan die gode rig. Hy voer met die teks "[…] orandum est ut sit mens sana in corpore sano" aan mense moet eintlik net bid om liggaamlike en geestelike gesondheid. Juvenalis het nie bedoel dat daar 'n gesonde gees slegs in 'n gesonde liggaam steek nie - so iets skep onder meer die indruk dat mense wat liggaamlik gestremd is daar iets met die gesonde verstand skeel.
Mobilia non habent sequelam
"roerend goed heeft geen gevolg"[33]
Mortus causa
"afhanklik van die betrokkene se dood"[34]
Mutare sperno
"standvastigheid" ("ek verseg/haat om te verander")

N[wysig | wysig bron]

NisiDominusfrustra.jpg
Nisi Dominus frustra
"sonder God is alle [moeite] tevergeefs" [153][293] (in dieselfde gees as Psalm 127:1)
Nomen est omen
"die naam is 'n voorteken"[35]
Non est ad astra mollis e terris via
"Daar is geen gemaklike weg vanaf die aarde na die sterre toe nie"
Non timebo mala
"ek sal geen onheil vrees nie" (Psalm 23:4)
Nolens volens
"of jy (nou) wil of nie" [Lexis][WAT][VAW][HAT], "willens en onwillens"[Scholtemeijer][HAT], "teen wil en dank" [Van Dale][VAW][Scholtemeijer], "goed- en kwaadskiks" [Van Dale][Scholtemeijer],
Noli volentibus arduum
"niks is te moeilik vir hulle wat wil nie", "Wil is kan"
Nosce te ipsum
"ken jouself, ken uself [136], sinoniem met "temet nosce"
Novus rex, nova lex
"('n) nuwe koning, ('n) nuwe wet" ('n nuwe koning maak nuwe wette) [Lex]; Afrikaanse weergawe: "nuwe here, nuwe wette" [WAT]
Nunquam non paratus
"altyd gereed", letterlik "nooit onvoorbereid nie" (96)
Nuntia valetudinis et lucis
"draer van gesondheid en lig" [178]

O[wysig | wysig bron]

Omnia proximi causa
"alles ter wille van die naaste" [278]
Ora et labora
"bid en werk" [Norval, 346][Lexis][VAW][Van Dale]; "bid en arbei" [Wegener, 82],

P[wysig | wysig bron]

Pacta sunt servanda
"geen formaliteite is nodig om 'n kontrak bindend te maak nie", "ooreenkomste moet nagekom word", "kontrakte moet nagekom word". "jy moet jou kontrakte nakom"[36]
Pactum de contrahendo
"'n besluit om te kontrakteer"[37]
Pater est quem nuptiae demonstrant
"vader is hy wat deur die huwelik aangewys word"[38]
Prima facie
"op die oog af"[39]
Pro bono publica
"in diens van die publiek" [nie te verwar met pro bono publico, wat sonder betaling geskied nie] [283]
Pro Deo
"vir God [302]
Procedamus
"laat ons voortgaan"
Procedamus in pace
"laat ons in vrede voortgaan - (Eerste vers in Sadeness (Part I), Enigma; oorgeneem uit Procedamus in pace! deur Konrad Ruhland)
Proximo servimus
"ons dien ons naaste" [261]

Q[wysig | wysig bron]

Quod natura relinquit imperfectum, Ars perfecit
"Wat die natuur onvolmaak agterlaat, vervolmaak die kuns"; "wat die natuur onvoltooid laat, voleindig die kuns"; "waaraan die natuur tekortskiet, vervolmaak die kuns."

S[wysig | wysig bron]

"soli Deo gloria"
Salus aegroti suprema lex
"die gesondheid van die volk is die hoogste wet van die land." [Berg, 10]
Sanitas restituenda
"gesondheid moet tot 'n vorige toestand herstel word" [188]
Scientia est potestas
"kennis is mag" [344]
Scientiae praestemus
"laat ons voortreflik wees deur kennis" [362]
Semper paratae ad serviendum
"altyd gewillig/bereid om te dien [135]
Serva fidem
"hou vas aan die geloof" [C. Pama]
Servamus
"Ons dien" - Groote Schuur (102)
Servitus altius non tollendi
"daar mag nie op die dienende erf hoër gebou word nie"[40]
Servitus aquaehaustus
"serwituut van waterhaling [uit 'n fontein]"[41]
Servitute clarior
"hoër geag deur te dien" [132]
Servo homines
" Ek dien die mensdom" "Ek dien die mense" [246]
Servo
"ek dien [117]
Servore
" om te dien [163]
Sic utere tuo ut alienum non laedas
"gebruik jou eie só dat jy die goed van 'n ander nie beskadig nie"[42]
Soli Deo gloria
"aan God alleen die eer"[HAT], "ere aan God alleen"[WAT]
Societas Europaea
"Europese Maatskappy" (maatskappyregistrasie wat dwarsoor die EU strek)[43]
Societas universorum bonorum
"algehele vennootskap" (saamwoon)[44]
Spatium deliberandi
"tyd om te dink", "oorweegtyd"[45]
Spes bona
"goeie hoop". [Narval, 85]
Spes in arduis
"Hoop teen die steiltes" (ou leuse van Unisa) [Lubbe]
Studio sapientia crescit
"deur studie word wysheid verkry [342]

T[wysig | wysig bron]

Tantum manus accipiat fatum iustum meus ab
"slegs die hande van die opregte kan die lot uit/van myne neem." Grafskrif in die videospeletjie Shadow of the Tomb Raider (2018).
Taedium vitae
"walging van die lewe"[46]

U[wysig | wysig bron]

Ubi rem meam invenio, ibi vindico
"waar ek ook al my saak vind, daar eis ek dit op"[47]
Ut prosimus
"sodat ons mag dien" [110]

V[wysig | wysig bron]

Vigilamus et servimus
"ons waak en dien"
Volens servire
"bereidheid tot diens" [195]
Volenti non fit iniuria
"teenoor hom wat instem, geskied daar geen onreg nie."[48], "'n gewillige persoon kan nie oor benadeling kla nie"[49]
Vulneratus nec victus
"verwond, maar nie oorwonne nie", "gewond, maar nie verslaan nie"
Vulneratus (sed) non victus
"gewond, maar nie oorwonne nie" [C. Pama], "verwond, maar nie verslaan nie"

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Steyl, G.C (samesteller). 1971. Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof. Kaapstad: Tafelberg. p. 37
  2. Steyl, G.C (samesteller). 1971. Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof. Kaapstad: Tafelberg. p. 70
  3. Wegener, G.S. 1965. (1961) Die Lewende Kerk. Kaapstad: Human & Rousseau, p. 200.
  4. Steyl, G.C (samesteller). 1971. Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof. Kaapstad: Tafelberg. p. 70
  5. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 140
  6. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 153
  7. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 188
  8. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 202
  9. Steyl, G.C (samesteller). 1971. Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof. Kaapstad: Tafelberg. p. 71
  10. Steyl, G.C (samesteller). 1971. Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof. Kaapstad: Tafelberg. p. 70
  11. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. pp. 108, 109, 110
  12. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. pp. 108, 109, 110
  13. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. pp. 108, 109, 110
  14. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 48
  15. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 170
  16. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 152
  17. Steyl, G.C (samesteller). 1971. Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof. Kaapstad: Tafelberg. p. 70
  18. Carstens, W.A.M. 2003. Norme vir Afrikaans: Enkele riglyne by die gebruik van Afrikaans. Vierdie uitgawe. Pretoria: J.L. van Schaik. p. 350
  19. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 162
  20. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 88
  21. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 211
  22. Brand, D. 1936. Drietalige idioomboek in Afrikaans, Engels, Duits. Kaapstad: Juta en Kie.
  23. Steyl, G.C (samesteller). 1971. Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof. Kaapstad: Tafelberg. p. 119
  24. Nel, Annes. 2003. Op soek na God... buite die kerk. Wellington: Lux Verbi.BM. p. 16
  25. Steyl, G.C (samesteller). 1971. Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof. Kaapstad: Tafelberg. p. 65
  26. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 138
  27. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 115
  28. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 208
  29. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 175
  30. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 188
  31. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 12
  32. Steyl, G.C (samesteller). 1971. Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof. Kaapstad: Tafelberg. p. 11
  33. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 166
  34. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 175
  35. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 142
  36. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. pp. 88, 148, 152, 188, 283
  37. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 116
  38. Steyl, G.C (samesteller). 1971. Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof. Kaapstad: Tafelberg. p. 36
  39. Steyl, G.C (samesteller). 1971. Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof. Kaapstad: Tafelberg. p. 64
  40. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 160
  41. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 160
  42. Steyl, G.C (samesteller). 1971. Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof. Kaapstad: Tafelberg. p. 67
  43. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 242
  44. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 133
  45. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 116
  46. Steyl, G.C (samesteller). 1971. Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof. Kaapstad: Tafelberg. p. 92
  47. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 166
  48. Steyl, G.C (samesteller). 1971. Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof. Kaapstad: Tafelberg. p. 70
  49. Van Wyk, A. 2012. Wie is reg? Tien jaar se regspunte. Kaapstad: Tafelberg. p. 193