KGB (veiligheidsagentskap)

From Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
Emblema KGB.svg

Die KGB (Russies: Комите́т Госуда́рственной Безопа́сности (КГБ), tr. Komitet Gosudarstvennoy Bezopasnosti, IPA: [kəmʲɪˈtʲet ɡəsʊˈdarstvʲɪnːəj bʲɪzɐˈpasnəsʲtʲɪ] (luister)), in Afrikaans vertaal as Komitee vir Staatsveiligheid, was die belangrikste veiligheidsagentskap vir die Sowjetunie vanaf 1954 tot die verbreking daarvan in 1991. As 'n direkte opvolger van voorafgaande agentskappe soos die Tsjeka, NKGB, NKVD en MGB, was die komitee verbonde aan die Raad van Ministers. Dit was die belangrikste regeringsagentskap van 'vakbond-republikeinse jurisdiksie', wat as interne veiligheid, intelligensie en geheime polisie opgetree het. Soortgelyke agentskappe is in elk van die republieke van die Sowjetunie behalwe die Russiese SFSR saamgestel, en het bestaan uit baie ministeries, staatskomitees en staatskommissies.

Die agentskap was 'n militêre diens wat beheer word deur wette en regulasies van die leër, op dieselfde manier as die Sowjetleër of die interne troepe van die MVD. Alhoewel die meeste van die KGB-argiewe geklassifiseer is, is twee aanlyn dokumentêre bronne beskikbaar. Die belangrikste funksies daarvan was buitelandse intelligensie, teen-intelligensie, operasionele en ondersoekende aktiwiteite, die beskerming van die Staatsgrens van die USSR, die beskerming van die leierskap van die Sentrale Komitee van die Kommunistiese Party en die Sowjet-regering, organisasie en die versekering van regerings kommunikasie sowel as die bekamping van die regering nasionalisme, verdeeldheid en anti-Sowjet-aktiwiteite.

in 1991, na die Ontbinding van die Sowjetunie, die KGB is verdeel in die Federale Veiligheidsdiens en die Buitelandse Intelligensiediens van die Russiese Federasie.

Na die wegbreek van Georgië in die vroeë negentigerjare met Russiese hulp, het die selfverklaarde Republiek van Suid-Ossetië sy eie KGB op die been gebring (wat hierdie onomvormde naam behou). Daarbenewens het die Republiek Wit-Rusland ook 'n eie nasionale veiligheidsagentskap opgerig, waarvan die Komitee vir Staatsveiligheid van die Republiek Wit-Rusland, naam en akroniem identies is aan die voormalige Sowjet-KGB.

Eksterne skakels[edit | edit source]