Obesiteit

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Obesiteit
Klassifikasie en eksterne bronne
Drie silhoeëtte vir respektiewelik: normaal, oorgewig en obees (regs)
Drie silhoeëtte vir respektiewelik: normaal, oorgewig en obees (regs)
ICD-10 E66
ICD-9 278
OMIM 601665
DiseasesDB 9099
MedlinePlus   003101
eMedicine med/1653
MeSH C23.888.144.699.500
Star of life caution.svg Mediese waarskuwing

Obesiteit of vetsug is 'n mediese toestand waar 'n persoon soveel vet in die liggaam opgebou het, dat dit sy gesondheid negatief kan beïnvloed. Dit kan aanleiding gee tot gesondheidsprobleme en selfs 'n korter lewensverwagting.[1][2] Mense met 'n liggaamsmassa-indeks (LMI) van meer as 30 kg/m2 word as obees beskou.[3] LMI word bereken deur die liggaamsgewig in kilogram te deel deur die kwadraat van die lengte in meter. Vetsug is redelik skaars by wilde diere, maar nie ongewoon by mense en troeteldiere nie, wat dikwels oorvoed is en te min beweeg.

Vetsug vergroot die risiko op verskillende siektes, onder andere hartsiektes, tipe 2-diabetes, obstruktiewe slaapapnee, sekere vorme van kanker, osteoartritis[2] en asma.[4][2][5] Vetsug word gewoonlik veroorsaak deur 'n kombinasie van 'n buitensporige inname van voedselenergie (te veel eet), gebrek aan oefening en genetiese vatbaarheid. In sommige gevalle lê die oorsaak egter hoofsaaklik in die gene, endokriene afwykings, medikasie of 'n geestesteuring. Daar is min bewyse vir die opvatting dat sommige obese individue min eet en tog as gevolg van 'n stadige metabolisme swaarder word. Obese mense verbruik deurgaans meer energie as hul slanke eweknieë, vanweë die hoeveelheid energie wat die instandhouding van 'n groter lyf verg.[6][7]

In die middeleeue en die renaissance is vetsug dikwels as 'n teken van welvaart beskou.

Dieet en oefening is die belangrikste komponente vir die behandeling van vetsug. Die kwaliteit van die dieet kan verbeter word deur minder energiedigte voedsel (met minder vet en suiker) en meer dieetvesel in te neem. Uiteindelik kan anti-vetsugmedikasie geneem word om eetlus of vetabsorpsie te rem, natuurlik in kombinasie met 'n gepaste dieet. Wanneer dieet, oefening en medikasie geen effek het nie, kan 'n maagballon help om gewig te verloor. In uiterste gevalle kan 'n operasie uitgevoer word om die maaginhoud te verklein en/of die derm te verkort. Hierdeur sal die persoon vinniger versadig voel en die liggaam se vermoë om voedingstowwe op te neem word ingeperk.[8][9]

Vetsug is wêreldwyd een van die belangrikste voorkombare doodsoorsake en kom steeds meer gereeld by volwassenes en jeugdiges voor. Owerhede beskou dit dan ook as een van die ernstigste gesondheidsprobleme van die 21ste eeu.[10]

'n Obese tienerseun.

In 'n groot deel van die moderne wêreld (veral in die Westerse wêreld) gee vetsug aanleiding tot stigmatisasie. Tog is dit vroeër algemeen as 'n simbool van rykdom en vrugbaarheid gesien, en in sommige dele van die wêreld is tot vandag toe die geval.[2][11]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. WHO 2000 p.6
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Haslam DW, James WP (2005). “Obesity”. Lancet 366 (9492): 1197–209. doi:10.1016/S0140-6736(05)67483-1.
  3. WHO 2000 p.9
  4. (en) Myron KC., Is obesity a risk factor for asthma? Medical News Today; 10 Mei 2005. http://www.medicalnewstoday.com/releases/24118.php
  5. Poulain M (April 2006). “The effect of obesity on chronic respiratory diseases: pathophysiology and therapeutic strategies”. CMAJ 174 (9): 1293–9. doi:10.1503/cmaj.051299.
  6. (en) Kushner, Robert (2007). Treatment of the Obese Patient (Contemporary Endocrinology). Totowa, NJ: Humana Press. p. 158. ISBN 1-59745-400-1. Besoek op 5 April 2009. 
  7. (en) Adams JP, Murphy PG (July 2000). “Obesity in anaesthesia and intensive care”. Br J Anaesth 85 (1): 91–108. doi:10.1093/bja/85.1.91.
  8. Obesity: guidance on the prevention, identification, assessment and management of overweight and obesity in adults and children”. (PDF) National Institute for Health and Clinical Excellence(NICE). National Health Services (NHS): 2006. URL besoek op April 8, 2009.
  9. (en) Imaz I, Martínez-Cervell C, García-Alvarez EE, Sendra-Gutiérrez JM, González-Enríquez J (Julie 2008). “Safety and effectiveness of the intragastric balloon for obesity. A meta-analysis”. Obes Surg 18 (7): 841–6. doi:10.1007/s11695-007-9331-8.
  10. (en) Barness LA, Opitz JM, Gilbert-Barness E (Desember 2007). “Obesity: genetic, molecular, and environmental aspects”. Am. J. Med. Genet. A 143A (24): 3016–34. doi:10.1002/ajmg.a.32035.
  11. Woodhouse R (2008). “Obesity in art: A brief overview”. Front Horm Res 36: 271–86. doi:10.1159/000115370.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]