Senuwee

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Senuwee
Inligting en eksterne bronne
Senuwees (geel) in die menslike arm.
Senuwees (geel) in die menslike arm.
Latyn Nervus
FMA 65239 65132, 65239

’n Senuwee is ’n omslote, kabelagtige bondel aksons (senuvesels, die lang, dun uitlopers van neurone) in die perifere senuweestelsel. ’n Senuwee bied ’n pad vir die elektrochemiese senuwee-impulse wat al met die aksons langs na die perifere organe gestuur word.

In ’n senuwee is elke akson omring deur ’n laag bindweefsel wat die "endoneurium" genoem word. Die aksons kom voor in groepe wat senuweebondels genoem word, en elke bondel is toe in ’n laag bindweefsel bekend as die "perineurium". Om die hele senuwee is nog ’n laag bindweefsel, die "epineurium".

Werking[wysig | wysig bron]

Senuwees kan in drie groepe verdeel word op grond van die rigting waarin seine gestuur word:

  • Toevoerende of afferente senuwees gelei seine van sintuigneurone, byvoorbeeld reseptore in die vel, na die sentrale senuweestelsel, waar die inligting verwerk word. Bondels vesels of aksons in die perifere senuweestelsel word senuwees genoem, en bondels toevoerende vesels is bekend as sintuigsenuwees.[1][2]
  • Afvoerende of efferente senuwees gelei seine van die sentrale senuweestelsel met die motoriese neurone langs na spiere en kliere. Dié bondels vesels is bekend as afvoerende senuwees.
  • Gemengde senuwees bevat beide toevoerende en afvoerende aksons in elke bondel.
’n Dwarssnit van ’n senuwee.

Senuwees kan in twee groepe verdeel word op grond van waar hulle aan die sentrale senuweestelsel verbind is:

  • Rugmurgsenuwees besenu ’n groot deel van die liggaam en is deur die ruggraat aan die rugmurg verbind, en dus aan die sentrale senuweestelsel. Hulle word uitgeken aan letter-en-syfername volgens die rugwerwel waardeur hulle aan die ruggraat verbind is.
  • Harsingsenuwees (ook kraniale of skedelsenuwees genoem) besenu dele van die kop, en is direk aan die brein verbind (veral aan die breinstam). Hulle word gewoonlik deur Romeinse syfers van 1 tot 12 onderskei. Hulle het ook beskrywende name.

’n Senuwee dra inligting in die vorm van elektrochemiese impulse oor deur die individuele neurone wat die senuwee vorm. Hierdie impulse is uiters vinnig en seine kan teen tot 120 m/s gestuur word. Die impulse beweeg van een neuron na ’n ander by ’n sinaps (skakelplek), die boodskap word van elektries in chemies omgesit en weer terug in elektries.[2][3]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (2008) Neuroscience, 4de, Sinauer Associates. p. 11–20. ISBN 978-0-87893-697-7. 
  2. 2,0 2,1 (2007) Human Anatomy & Physiology, 7de, Pearson. p. 388–602. ISBN 0-8053-5909-5. 
  3. Purves, Dale, George J. Augustine, David Fitzpatrick, William C. Hall, Anthony-Samuel LaMantia, James O. McNamara, and Leonard E. White (2008). Neuroscience. 4th ed.. Sinauer Associates. p. 11–20. ISBN 978-0-87893-697-7. 

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]