Toring (skaak)

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Toring in die standard Staunton-styl

'n Toring ( is 'n stuk in die bordspel skaak. Die toring behoort te same met die dame tot die swaar stukke wat die kragtigste stukke op die skaakbord is. Elke speler begin die spel met twee torings, een in elke hoek aan hulle eie kant.

In sommige tale het die toring 'n naam wat afgelei is van die Sanskrit woord rath ("strydwa") deur die Persiese رخ rokh (Engels: rook). In Afrikaans kan die oorsprong nog gesien word in die woord rokade, die spesiale skuif wat die koning en toring betrek. Die stuk word ook baie keer informeel 'n kasteel genoem[1]

Aanvanklike plasing en beweging[wysig]

In algebraïese notasie begin die wit torings op die a1- en h1-blokkies terwyl die swart torings op die a8- en h8-blokkies begin. Die toring beweeg horisontaal of vertikaal, vorentoe of agtertoe, oor enige aantal onbesette blokkies soos in die meegaande diagram aangetoon. Soos ander stukke buit dit deur na die blokkie te skuif waar die teenstander se stuk staan. Die toring neem ook saam met die koning aan die spesiale skuif genaamd rokade deel.

Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png a8 rd b8 c8 d8 e8 f8 g8 h8 rd Chess zver 26.png
a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7
a6 b6 c6 d6 e6 f6 g6 h6
a5 b5 c5 d5 e5 f5 g5 h5
a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4
a3 b3 c3 d3 e3 f3 g3 h3
a2 b2 c2 d2 e2 f2 g2 h2
a1 rl b1 c1 d1 e1 f1 g1 h1 rl
Chess zhor 26.png
Aanvangsposisie van die torings
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png a8 __ b8 __ c8 __ d8 xw e8 __ f8 __ g8 xo h8 __ Chess zver 26.png
a7 __ b7 __ c7 __ d7 xw e7 pl f7 xo g7 rd h7 xo
a6 __ b6 __ c6 __ d6 xw e6 __ f6 __ g6 xo h6 __
a5 __ b5 __ c5 __ d5 xw e5 __ f5 __ g5 pd h5 __
a4 xw b4 xw c4 xw d4 rl e4 xw f4 xw g4 xw h4 xw
a3 __ b3 __ c3 __ d3 xw e3 __ f3 __ g3 __ h3 __
a2 __ b2 __ c2 __ d2 xw e2 __ f2 __ g2 __ h2 __
a1 __ b1 __ c1 __ d1 xw e1 __ f1 __ g1 __ h1 __
Chess zhor 26.png
Die wit toring mag na enige blokkie met 'n wit kol beweeg. Die swart toring mag beweeg na enige blokkie gemerk met 'n swart kolof die wit pion buit.

Geskiedenis[wysig]

Die toring het oorspronklik in skaak se voorgangers sjatoeranga en sjatrandj 'n strydwa voorgestel. Die Persiese woord rokh beteken strydwa en die ooreenstemmende stukke in die Oosterse spele chiangtsi en shogi het name wat strydwa beteken. Persiese strydwaens was swaar gewapen en het 'n drywer en ten minste een wapendraer soos 'n boogskutter vervoer. Die kante van die wa is gebou om soos 'n klipfort te lyk wat die indruk geskep het van klein mobiele geboue wat op die slagveld vrees ingeboesem het. In die Weste is die toring egter byna universeel as 'n gekanteelde geskuttoring voorgestel. Dit kan moontlik verduidelik word deur die ooreenkoms tussen die Persiese woord rokh en die Italiaanse woord rocca wat fort beteken. 'n Ander moontlikheid is dat torings belegtorings voorgestel het. Torings lyk gewoonlik soos klein kastele wat daartoe lei dat die stuk baie keer informeel kasteel genoem word. In Engels is die woord vir rokade (castling) van die woord vir kasteel afkomstig al word die naam rook vir die skaakstuk gebruik.

Strategie[wysig]

Oor die algemeen is torings sterker as lopers en ruiters en word dit gevolglik as ongeveer twee pionne groter in waarde gesien. Om 'n loper of ruiter vir 'n toring te ruil word as oorwinning in die ruiling gesien. Twee torings word as effens meer waardevol as 'n enkele dame gesien. Torings en dames word swaar stukke genoem teenoor lopers en ruiters wat ligte stukke is.

Polugaevsky-Evans, 1970
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png a8 b8 c8 d8 e8 f8 g8 kd h8 Chess zver 26.png
a7 b7 pd c7 d7 rl e7 f7 g7 pd h7
a6 pd b6 c6 pd d6 e6 f6 g6 h6
a5 pl b5 c5 d5 e5 f5 pd g5 h5
a4 b4 rd c4 d4 e4 f4 g4 h4
a3 b3 c3 d3 e3 pl f3 g3 h3
a2 b2 c2 d2 e2 f2 kl g2 pl h2 pl
a1 b1 c1 d1 e1 f1 g1 h1
Chess zhor 26.png
Wit om te skuif, gelykopuitslag

Tydens die opening is torings onbeskerm deur ander stukke. Dit is dus gewoonlik voordelig om 'n mens se torings in die eerste ry te "verbind" deur te rokeer en al die stukke behalwe die koning en torings uit die eerste ry te skuif. In hierdie posisie beskerm die torings mekaar en kan hulle maklik die mees voordelige geledere aanval.

'n Algemene doel met die toring is om dit in die eerste ry van 'n oop gelid te plaas, i.e. 'n gelid wat nie versper word deur pionne van beide kante nie, of 'n halfoop gelid, i.e. 'n gelid wat nie versper word deur sy eie pionne nie. Vanuit die posisie is die toring betreklik onblootgestel aan maar kan dit al die blokkies in die gelid dek. As 'n gelid besonder belangrik is kan 'n speler 'n toring daarin vorentoe skuif en dan die ander toring agter dit inskuif om die torings te verdubbel.

'n Toring in die sewende ry (die teenstander se tweede ry) is gewoonlik baie kragtig aangesien dit die teenstander se onontwikkelde pionne bedreig en die vyandige koning inperk. 'n Toring in die sewende ry is genoegsame vergoeding vir 'n agterstand van een pion. [2]. In hierdie posisie uit 'n spel tussen Lev Polugaevsky en Larry Evans,[3] maak die toring in die sewende ry dit vir Wit moontlik om gelykop te speel al het Wit een minder pion [4].

Twee torings in die sewende ry is baie keer genoeg om 'n oorwinning af te dwing, of ten minste 'n gelykopuitslag deur ewigeskaak. Hierdie torings word soms "varke op die sewende" genoem omdat hulle baie keer dreig om die teenstander se pionne en ander stukke te "eet".

Torings is die kragtigste aan die einde van die spel waar hulle onversper deur pionne kan beweeg en groot dele van die bord kan beheer. Hulle is effens lomp met die verhindering van vyandige pionne om te promoveer behalwe as hulle in die gelid reg agter die vorentoe bewegende pion is. Terselfdertyd beskerm 'n toring sy eie pionne die beste van agter in dieselfde gelid.

'n Toring is 'n baie kragtige stuk om skaakmat te bewerkstellig. Onder volg 'n aantal voorbeelde van toringskaakmattewat maklik afgedwing kan word.

Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png a8 b8 rl c8 d8 e8 f8 g8 kd h8 Chess zver 26.png
a7 b7 c7 d7 rl e7 f7 g7 h7
a6 b6 c6 d6 e6 f6 g6 h6
a5 b5 c5 d5 e5 f5 g5 h5
a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4
a3 b3 c3 d3 e3 f3 g3 h3
a2 b2 c2 d2 e2 kl f2 g2 h2
a1 b1 c1 d1 e1 f1 g1 h1
Chess zhor 26.png
'n Twee toringskaakmat
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png a8 b8 rl c8 d8 e8 f8 g8 kd h8 Chess zver 26.png
a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7
a6 b6 c6 d6 e6 f6 g6 kl h6
a5 b5 c5 d5 e5 f5 g5 h5
a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4
a3 b3 c3 d3 e3 f3 g3 h3
a2 b2 c2 d2 e2 f2 g2 h2
a1 b1 c1 d1 e1 f1 g1 h1
Chess zhor 26.png
'n Koning en toring skaakmat. Die koning en toring werk saam om die teenstander se koning tot by die rand van die bord te dwing waar dit in skaakmat geplaas kan word.
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png a8 b8 c8 d8 e8 f8 g8 kd h8 Chess zver 26.png
a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7
a6 b6 c6 d6 rl e6 f6 g6 h6
a5 b5 c5 d5 e5 f5 g5 h5
a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4
a3 b3 c3 d3 e3 f3 g3 h3
a2 b2 c2 d2 e2 f2 pl g2 pl h2 pl
a1 b1 rd c1 d1 e1 f1 g1 kl h1
Chess zhor 26.png
'n Agterstery skaakmat. Hierdie stiuasie kom baie keer voor, meestal as 'n bedreiging. Wit kan Td1 skuif maar dan skaamat Swart met...Txd1#.

Verwysings[wysig]

  1. Oxford English Dictionary 2de. uitgawe. (aanlyn weergawe, geraadpleeg 27 Jan. 2009), inskrywing vir "Castle", def. 9. ("Chess. One of the pieces, made to represent a castle; also called a ROOK."); David Hooper & Kenneth Whyld The Oxford Companion to Chess (2d uitgawe 1992), p. 344 ("In English-speaking countries non-players sometimes call it a castle...").
  2. Fine, Reuben; Benko, Pal (2003), Basic Chess Endings (1941) (second ed.), McKay, ISBN 0-8129-3493-8 
  3. Polugaevsky-Evans
  4. Griffiths, Peter (1992), Exploring the Endgame, American Chess Promotions, ISBN 0-939298-83-X