Verenigde Demokratiese Front

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search

Die Verenigde Demokratiese Front (Engels: United Democratic Front, afgekort tot UDF) was ’n anti-apartheidsorganisasie wat in 1983 gestig is. Die nie-rassige koalisie van ongeveer 400 burgerlike, kerk-, studente-, werkers- en ander organisasies is aanvanklik gestig om teen die nuwe driekamerparlement te agiteer. Die doel van die UDF was om 'n "nie-rassige, verenigde Suid-Afrika te vestig waarin segregasie afgeskaf word en waarin die samelewing bevry is van institusionele en sistematiese rassisme."[1] Die UDF se slagspreuk was: "UDF Unites, Apartheid Divides."

Agtergrond[wysig | wysig bron]

Die betrokkenheid by vakbonde, wat in 1973 in Durban versnel is, het daartoe bygedra om 'n volhoubare politieke kultuur onder swart mense in Suid-Afrika te skep.[2] Groot stedelike protesoptrede kan ook nagespoor word na die toename in skolier aktivisme na doe Soweto-opstand in 1976.[3]

Sedert 1982 het die gevolge van 'n wêreldekonomiese krisis ook Suid-Afrika geraak, en die prys van goud het ook in 1985 gedaal.[3] Die resultaat van hierdie tendense en ander ekonomiese probleme het groot werkloosheid veroorsaak, veral vir jong swart Suid-Afrikaners.[3]

Die regering het in 1983 'n nuwe grondwet opgestel 'in 'n poging om kritiek teen apartheid te beëindig en 'n nuwe koers' in te slaan.[4] Die nuwe bedeling het 'n driekamerparlement voorgestel waarin die Suid-Afrikaanse Kleurlinge en Asiate 'nominale verteenwoordiging' sou geniet.[5] Swart mense mag steeds nie aan die regering deelneem nie.[4][5]

Tydens 'n betoging in Langa in 1984 het die polisie die deelnemers geskiet wat tot verdere opstand gelei het. Dit het gelei tot 'n "swart jeugopstand" teen 1985 in Suid-Afrika.[6]

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

Stigting[wysig | wysig bron]

Die planne vir 'n nuwe politieke organisasie is deur eerwaarde Allan Boesak op 'n konferensie van die Transvaal Anti-South African Indian Council Committee op 23 Januarie 1983 bekendgestel.[7] Die deel van sy toespraak waarin hy 'n 'verenigde front' van 'kerke, burgerverenigings, vakbonde, studente-organisasies en sportliggame' noem, was nie beplan nie, maar is goed ontvang.[8] Hy versoek ook dat swart mense ten volle aan die regering moet deelneem.[9]

Die UDF het toe streekskomitees gevorm wat verhoudings met plaaslike organisasies gevestig het. Die Natalse UDF is eerste in Mei bekendgestel, en daarna die Transvaal-streek (in Junie) en die Kaapprovinsie (Julie).[10] Verteenwoordigers van die streke het die tussentydse nasionale komitee gevorm, wat ook aktiviste van buite insluit.

Einde Julie het die komitee 'n tweedaagse vergadering gehou waar hulle 'n nasionale bekendstellingsdatum bespreek het. Alhoewel die meeste afgevaardigdes tyd wou hê om die streke te organiseer voor die nasionale bekendstelling, het hulle besluit dat die beste datum op 20 Augustus was, die dag waarop die regering beplan het om die Driekamer-grondwet in werking te stel. UDF het meer as 400 000 briewe, strooibiljette en brosjures uitgestuur om die groep se bekendstelling te adverteer.[8] Die UDF se simbole - logo en slagspreuk - is ook tydens die vergadering gekies. Beide die logo en die slagspreuk toon die wydverspreide ondersteuning wat die UDF gehoop het om 'n wye verskeidenheid Suid-Afrikaners van alle rasse in te sluit. Sommige lidorganisasies het die slagspreuk "UDF Unites, Apartheid Divides" aangepas; die Soweto Civic Association het byvoorbeeld Soweto Civic Association Unites - Piet Koornhof Divides gebruik.

Op 20 Augustus 1983 word die UDF in die Rocklands-gemeenskapsaal, Mitchells Plain, naby Kaapstad, geloods. Na 'n konferensie van afgevaardigdes van 575 organisasies, is 'n openbare byeenkoms gehou wat deur ongeveer 10 000 mense bygewoon is.[8] Frank Chikane, die eerste groot spreker, noem die dag "'n keerpunt in die stryd om vryheid."

Aktiwiteite van die UDF[wysig | wysig bron]

Die UDF en sy geaffilieerdes het huurgeldboikotte, protesoptrede by skole, werkers wegbly-aksies en 'n boikot van die driekamerstelsel bevorder. Hierdie aktiwiteite het na September 1984 in alle erns plaasgevind.[3]

In 1989 stuur UDF afgevaardigdes na die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk om te bespreek wat die buiteland kan doen om apartheid te beëindig.[11] Vroue in die afvaardiging "was die wat die gesprek dikteer het," met Albertina Sisulu wat 'n sterk boodskap van nie-geweld en deernis oordra.[11]

Verbannings en gevangenisstraf[wysig | wysig bron]

In 1986 verbied president P.W. Botha die UDF om buitelandse fondse te ontvang.[5] Die UDF was vanaf Februarie 1987 aan 'n regeringsverbod onderhewig om sy optrede te beperk.[12] In Mei 1987 het 'n Natalse provinsiale regter van die Hooggeregshof, John Didcott, beslis dat die verbod op die UDF se vermoë om buitelandse geld te ontvang, opgehef moet word.[13] Buitelandse bydraes het meer as die helfte van die beweging se begroting behels.[13]

Aan die einde van 1987 was die meerderheid van die UDF se aktiviste in die tronk gewees.[14]

Verraad verhore[wysig | wysig bron]

Op 19 Februarie 1985 is verskeie lede van die UDF, waaronder Albertina Sisulu, Frank Chikane en Cassim Saloojee, in hegtenis geneem op lasbriewe vir hoogverraad.[15] Die UDF is daarvan beskuldig dat hy 'n 'skadu-organisasie vir die African National Congress' was.[15] In November 1988 is agt van die beskuldigdes van hoogverraad vrygespreek op al die aanklagte, terwyl vier aktiviste skuldig bevind is aan terrorisme.[16] Die regter het ook beslis dat die UDF 'n rewolusionêre organisasie was wat 'in 1984 geweld in swart townships aangehits het om Suid-Afrika onregeerbaar te maak.'[16] Die skuldigbevindings is in 1989 deur die appèlhof in Bloemfontein omgekeer en het vyf aktiviste vrygelaat, waaronder Popo Molefe.[12]

Ontbinding[wysig | wysig bron]

Toe die ANC, die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party (SAKP), die Pan Africanist Congress (PAC) en ander organisasies in Februarie 1990 ontban is, het die UDF 'n verandering in die gesig gestaar en "het dit duidelik geword dat die behoefte aan die UDF nie meer bestaan nie."[17] In Maart 1991 is die besluit om dit te ontbind geneem en het die UDF sy laaste vergadering op 14 Augustus 1991 in Johannesburg gehou.[17]

Prominente lede[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Vorster 2015, p. 4.
  2. Swilling 1987, p. 2.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Neocosmos, Michael (1996). “From People's Politics to State Politics: Aspects of National Liberation in South Africa, 1984-1994”. Politeia 15 (3).
  4. 4,0 4,1 Vorster 2015, p. 2-3.
  5. 5,0 5,1 5,2 "Botha Blocks Anti-Apartheid Donations". The Daily Herald. 10 October 1986. Besoek op 14 September 2016.
  6. Sitas 1992, p. 631.
  7. The UDF at 30: An organisation that shook Apartheid's foundation, by J. Brooks Spector, The Daily Maverick, 22 Augustus 2013
  8. 8,0 8,1 8,2 Vorster 2015, p. 3.
  9. Swilling 1987, p. 3.
  10. "United Democratic Front (UDF)". South African History Online (in Engels). 30 Maart 2011. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Junie 2019. Besoek op 14 September 2016.
  11. 11,0 11,1 Arnold, Reid (13 Mei 2015). "Strong and Unnoticed: The Women of the UDF". South African History Online (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 31 Desember 2019. Besoek op 16 September 2016.
  12. 12,0 12,1 Kraft, Scott (16 Desember 1989). "Convictions Overturned for 5 Leading South African Black Activists". Los Angeles Times. Besoek op 14 September 2016.
  13. 13,0 13,1 Parks, Micahael (9 Mei 1987). "Foreign Gifts Allowed for Apartheid Foes : Court Clears Way for United Democratic Front to Solicit Abroad". Los Angeles Times. Besoek op 14 September 2016.
  14. Good 2011, p. 322.
  15. 15,0 15,1 "Six Anti-Apartheid Leaders Are Arrested in South Africa On High Treason Charges". Santa Cruz Sentinel. 19 Februarie 1985. Besoek op 14 September 2016 – via Newspapers.com.
  16. 16,0 16,1 "Activists Convicted of Treason". The Salina Journal. 19 November 1988. Besoek op 14 September 2016 – via Newspapers.com.
  17. 17,0 17,1 "Disbanding, 1990-1991". South African History Online (in Engels). 30 Maart 2011. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Junie 2020. Besoek op 14 September 2016.

Bronne[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]