Wouter Basson
Wouter Basson | |
|---|---|
| Gebore | 6 Julie 1950 |
| Nasionaliteit | Suid-Afrika |
| Beroep | Kardioloog |
| Bekend vir | Chemiese wapenprogram |
| Titel | Dr. |
Wouter Basson (6 Julie 1950) is 'n Suid-Afrikaanse kardioloog wat tydens die apartheidsjare die hoof van ’n geheime chemiese wapenprogram van die destydse regering was.[1] Die media het na hom as die "Gifdokter" en "Dokter Dood" verwys. Hy is in 2002 van 67 klagtes teen hom vrygespreek, nadat hy in 1999 met volle salaris van sy militêre pos geskors is.[2] Die staat se appèl teen die uitspraak en hul aansoek by die Grondwethof is van die hand gewys.
Basson is onder andere daarvan beskuldig dat hy 'n "dodelike driedubbele mengsel (cocktail)" van kragtige inspuitbare spierverslappers verskaf het wat deur die Suid-Afrikaanse Weermag (SAW) tydens Projek "Coast" teen hulle vyande gebruik is. 'n Verslag van die Verenigde Nasies het die bestanddele van die cocktail as ketamien, suksinielcholien, en tubokurarien geïdentifiseer.
In 2013, ná 'n 6 jare lange ondersoek,[3] het 'n tugpaneel van die Raad op Gesondheidsberoepe hom op vier aanklagte van "onprofessionele" en "onetiese" gedrag skuldig bevind.[4] Basson het hulle hof toe gesleep en gesê dat daar geen getuies teen hom geroep is nie. Vonnisoplegging kon gevolglik nie plaasvind nie en hy is nie van die mediese rol geskrap nie.
Op 27 Maart 2019, ses jaar nadat Basson skuldig bevind is aan onetiese optrede deur 'n HPCSA-komitee, het die hooggeregshof in Gauteng beslis dat daar vooroordeel bestaan onder die komiteelede wat die dissiplinêre verhoor voorgesit het. Die regter het beslis dat die verrigtinge (wat deur die HPCSA teen Basson ingestel is) onreëlmatig en onbillik was, en toon 'n totale miskenning van Basson se regte. Die verhoor (en dus die bevinding van onetiese gedrag deur die komitee) is dienooreenkomstig tersyde gestel. Die HPCSA was van plan om teen die uitspraak te appelleer.[5]
Projek Coast
[wysig | wysig bron]Die meeste van waaraan Basson gewerk het, is steeds geheim. Dit is bekend dat die land se geneesheer-generaal Basson in 1981, toe hy as persoonlike geneesheer vir staatspresident PW Botha gewerk het, hom aangestel het om die 7 Mediese Bataljongroep, 'n spesialiseenheid van die Suid-Afrikaanse Militêre Gesondheidsdiens, te vorm en bedryf. Sy taak was om inligting oor ander lande se chemiese en biologiese oorlogvoeringsvermoëns onder die naam Project Coast in te samel. Na sy voorlopige verslag het Basson die hoofprojekbeampte geword en begin bou aan die land se chemiese en biologiese wapenvermoë. Hy het ongeveer 200 navorsers van regoor die wêreld gewerf en jaarlikse fondse gelykstaande aan $ 10 miljoen ontvang. In 1982 word beweer dat Basson die doodmaak van 200 SWAPO-gevangenes in Operasie Duel gereël het.[6]
Project Coast het in die geheim navorsing gedoen oor chemiese en biologiese oorlogvoering in stryd met die internasionale BTWC- ooreenkoms. Basson het vier frontmaatskappye geskep: Delta G Scientific Company; Roodeplaat Research Laboratories (RRL); Protechnik en Infadel, wat in 1989 in twee maatskappye verdeel is: D. John Truter Financial Consultants en Sefmed Information Services. Die maatskappye is gebruik om die weermag amptelik van die projek te distansieer, om nodige chemikalieë te verkry en fondse vir die navorsing te kanaliseer. Volgens latere ondersoek het Basson vrye teuels gehad om te doen wat hy wou. Delta G het die meeste van die navorsing, produksie en ontwikkeling van die chemiese middels gedoen, terwyl RRL chemiese en biologiese patogene ontwikkel het en na bewering betrokke was by genetiese manipulasie. Protechnik was 'n groot kern-, biologiese en chemiese oorlogvoeringsaanleg wat verdediging teen chemiese wapens ontwikkel het. Infadel het dit op 'n kleiner skaal hanteer en gekonsentreer op die finansiering en administrasie van ander eenhede en moontlik die kanalisering van fondse tussen militêre en navorsingsfasiliteite. Baie van die werknemers was nie eens bewus van waarby hulle betrokke was nie.[7]
In die 1980's was Basson en die projek na bewering betrokke by aanvalle en sluipmoorde teen lede van anti-apartheidsbewegings. Leiers in Suid-Afrika, Angola en Namibië het ook beweer dat die gevaarliker chemikalieë vir skarebeheer in die land gebruik is, hoewel die regering anders beweer het en beweer het dat chemiese wapens teen Suid-Afrikaanse troepe gebruik is. Basson het die Burgerlike Samewerkingsburo (BSA) van dodelike chemikalieë voorsien om teen prominente anti-apartheidsaktiviste te gebruik. Basson het voortgegaan om wêreldwyd te reis om inligting oor chemiese en biologiese oorlogvoeringsprogramme te verkry en verdere frontmaatskappye op te rig, moontlik vir gebruik in geldwassery.[8]
Toe FW de Klerk in 1990 president geword het, het hy beveel dat die produksie van die chemikalieë gestaak en die dodelike middels vernietig word. Basson het gekonsentreer op nie-dodelike chemiese middels en chemikalieë wat die regering nie verbied het nie. Dit het 'n groot hoeveelheid ecstasy en Mandrax ingesluit wat blykbaar uitgevoer of na bewering verkoop is aan dwelmhandelaars in gemeenskappe wat aktief is in die anti-apartheidsbeweging. Die meeste van die voorraad het daarna verdwyn. Wetenskaplikes wat aan die projek gewerk het, het later verklaar dat hulle geglo het dat dit gebruik sou word om dwelmverrykte traangas te skep. In Januarie 1992 het FRELIMO-troepe 'n operasie naby die Suid-Afrikaanse grens uitgevoer. Tydens die operasie is hulle na bewering blootgestel aan 'n chemiese middel. Sommige van die soldate is tydens die voorval dood en ander het hospitalisasie benodig.[9] 'n Ondersoek deur die Verenigde Nasies, die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk het dit as BZ- senuweeagens geïdentifiseer. Amerikaanse en Britse amptenare het druk op die Suid-Afrikaanse regering begin plaas, en in Januarie 1993 is Project Coast afgeskaal. Basson het amptelik afgetree en is aangestel om die projek te ontmantel, en het na bewering wins gemaak toe sommige van die Suid-Afrikaanse frontmaatskappye geprivatiseer is. Latere regeringsondersoeke het bevind dat daar groot hoeveelhede chemikalieë en agense vermis was.
Verdere naleeswerk
[wysig | wysig bron]- Gould, Chandre; Burger, Marlene (2002). Secrets and Lies: Wouter Basson and South Africa's Chemical and Biological Warfare Programme. Struik Publishers. ISBN 978-1-86872-341-6.
- Cross, Glenn (2017). Dirty War: Rhodesia and Chemical Biological Warfare, 1975-1980. Helion & Company. ISBN 978-1-911512-12-7.
Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, ISBN 978-1-77578-243-8
- ↑ "'Dr Death' acquitted in South Africa". BBC News. 11 April 2002. Besoek op 9 Februarie 2009.
- ↑ "South Africa: Wouter Basson to answer misconduct case". BBC News. 27 Januarie 2012. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 17 Desember 2020. Besoek op 17 Desember 2020.
- ↑ "Apartheid doctor Basson in bid to reverse guilty ruling". eNCA. 9 Februarie 2016. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 17 Desember 2020. Besoek op 17 Desember 2020.
- ↑ Maphanga, Canny (30 April 2019). "HPCSA to apply for leave to appeal Wouter Basson recusal judgment". News24. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 17 Desember 2020. Besoek op 17 Desember 2020.
- ↑ Burgess, Stephen F.; Purkitt, Helen E. (April 2001). The Rollback of South Africa's Chemical and Biological Warfare Program (PDF). USAF Counterproliferation Center. p. 22. Besoek op 9 Februarie 2009.
- ↑ Finnegan, William (15 Januarie 2001). "The Poison Keeper". The New Yorker. Besoek op 9 Februarie 2009.
- ↑ Marlene Burger (10 Augustus 2001). "Libya and the case against Wouter Basson". Mail & Guardian. Besoek op 2 Oktober 2020.
- ↑ "Chapter 6: Special Investigation into the death of President Samora Machel - The O'Malley Archives". www.nelsonmandela.org. Besoek op 27 Oktober 2017.
