Kort en lang skaalverdeling

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

Die kort en die lang skaalverdeling is twee verskillende maniere om name aan groot getalle te gee. Dit lei onder meer daartoe dat Afrikaans meestal die woord "miljard" (lang skaal) gebruik vir die getal wat in Engels "billion" (kort skaal) genoem word.

Gebruik[wysig]

In Europa word die sogenaamde lang skaal gebruik, behalwe in Frankryk, waar die kort skaal tot in 1948 gebruik is. Die Franse gebruik is deur die VSA en Brasilië oorgeneem. In 1948 het Frankryk besluit om hom neer te lê by die gebruik van die lang skaal in die res van die wêreld. Amerika het egter die kort skaal bly gebruik en dit het tot verwarring in die Engelssprekende wêreld gelei. Mense het terme soos "Amerikaanse biljoen" en "Britse biljoen" gebruik. In 1974 het die Britse regering besluit om die Amerikaanse manier te volg en die kort skaal te gebruik.

In sommige lande word ’n mengsel van die twee stelsels gebruik, soos in Oos-Europa, dele van die Midde-Ooste en Indonesië. In Suid-Afrika word die lang skaal meestal in Afrikaans gebruik en die kort skaal in Engels om ooreen te stem met ander Engelssprekende lande.

Reël vir naamgewing[wysig]

In albei skaalverdelings verander die naam van groot getalle per faktor van duisend. Dit kom ooreen met die gebruik van voorvoegsels (kilo-, mega-, giga- ens.) in die SI-stelsel.

In die lang skaal is die naamgewing van getalle gebaseer op die getal miljoen. Met ’n Latynse voorvoegsel word aangedui tot die hoeveelste mag van ’n miljoen ’n bepaalde getal is. Byvoorbeeld: ’n biljoen (bi is twee) is die tweede mag van ’n miljoen (1 000 0002). ’n Triljoen (tria is drie) is ’n miljoen tot die derde mag. Vir elke volgende faktor van ’n miljoen word die voorvoegsel met 1 verhoog. Die tussenin-faktore duisend kry dieselfde voorvoegsel, maar die uitgang "-jard" in plaas van "-joen". ’n Biljard is dus ’n duisend biljoen.

In die kort skaal word ook by ’n miljoen begin, maar daar is nie "-jard"-uitgange nie. Hier word die getal met elke voorvoegsel met ’n faktor duisend verhoog. Omdat die naamgewing egter nie by duisend begin nie, maar eweneens by ’n miljoen, is die voorvoegsel nie regstreeks verwant aan die mag van duisend nie, maar aan die "mag plus 1" van duisend. Voorbeeld: ’n kwadriljoen (quadri is vier) is in die kort skaal die vyfde mag (vier plus 1) van duisend.

Deurdat die name van die kort skaal ook in die lang skaal voorkom, maar met ’n betekenisverskil, veroorsaak dit steeds verwarring asook taalfoute wanneer van Engels in ander tale vertaal word.

In die praktyk word die name van groter getalle nie juis gebruik nie, maar eerder die wetenskaplike notasie 10x.

Voorbeelde ter illustrasie[wysig]

kwint = 5

Die algemene reël vir die kort skaal kan geïllustreer word met die volgende voorbeeld:
kwintiljoen = 1 000 x 1 0005 = 1018

In die lang verdeling:
kwintiljoen = 1 000 0005 = 1030 , en
kwintiljard = 1 000 x kwintiljoen = 1033.

Vergelyking[wysig]

Die onderstaande tabel gee ’n vergelyking tussen die twee stelsels.

Getal Kort skaal Lang skaal
103 duisend duisend
106 miljoen miljoen
109 biljoen miljard (of duisend miljoen)
1012 triljoen biljoen (miljoen2; bi=2)
1015 kwadriljoen biljard (of duisend biljoen)
1018 kwintiljoen triljoen (miljoen3; tres=3)
1021 sekstiljoen triljard (of duisend triljoen)
1024 septiljoen kwadriljoen (miljoen4; quattuor=4)
1027 oktiljoen kwadriljard (of duisend kwadriljoen)
1030 noniljoen kwintiljoen (miljoen5; quinque=5)
1033 desiljoen kwintiljard (of duisend kwintiljoen)
1036 undesiljoen sekstiljoen (miljoen6; sex=6)
1039 duodesiljoen sekstiljard (of duisend sekstiljoen)
1042 tredesiljoen septiljoen (miljoen7; septem=7)
1045 kwattuordesiljoen septiljard (of duisend septiljoen)
1048 kwindesiljoen oktiljoen (miljoen8; octo=8)
1051 seksdesiljoen oktiljard (of duisend oktiljoen)
1054 septendesiljoen noniljoen (miljoen9; novem=9)
1057 oktodesiljoen noniljard (of duisend noniljoen)
1060 novemdesiljoen desiljoen (miljoen10; decem=10)
1063 vigintiljoen desiljard (of duisend desiljoen)

Sien ook[wysig]

Eksterne skakels[wysig]