Latyn

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Latyn
Lingua Latina
Gepraat in: Latium, Romeinse Monargie, Romeinse Republiek, Romeinse Ryk, Middeleeuse Europa en Vroeë moderne Europa, Armeense Koninkryk van Kilikië
Flag of the Vatican City Vatikaanstad 
Gebied: Middellandse See
Totale sprekers: uitgesterf
Taalfamilie: Indo-Europees
 Italies
  Latyns-Faliskies
   Latyn 
Skrifstelsel: Latynse alfabet 
Amptelike status
Amptelike taal in: Flag of the Vatican City Vatikaanstad
Gereguleer deur: Opus Fundatum Latinitas
Taalkodes
ISO 639-1: la
ISO 639-2: lat
ISO 639-3: lat 
Italiese tale in die Ystertydperk

Latyn (Lingua Latina) was die taal wat oorspronklik in die gebied Latium in Rome se omgewing gepraat is. Dit het baie belangrik geword as die amptelike taal van die Romeinse Ryk.

Al die Romaanse tale het hul oorsprong in Latyn, en talle woorde in moderne tale soos Afrikaans is gebaseer op Latyn. (Omtrent 80% van wetenskaplike woorde in Engels wortel in Latyn.) Latyn was die lingua franca, die taal wat geleerdes gebruik het vir wetenskaplike en politieke sake, vir meer as 'n duisend jaar, in die Westerse wêreld. In die agtiende eeu is dit begin vervang deur Frans en deur Engels laat in die negentiende eeu. Kerklatyn bly vandag nog die formele taal van die Rooms-Katolieke Kerk, en dit is die amptelike nasionale taal van die Vatikaanstad, alhoewel Italiaans die voertaal is. Dié kerk het Latyn aanhou gebruik as sy liturgiese taal tot die 1960's. Dit word steeds gebruik, saam met Grieks, om die name wat in die wetenskaplike klassifikasie van alle lewende dinge gebruik word, te verskaf. Vandag is die naaste verwante taal daaraan Italiaans.

Hoofeienskappe[wysig]

Latyn is 'n sintetiese of inflektiewe taal: aanvoegsels word aangeheg aan 'n vaste stam om geslag, aantal en vorm aan te dui in byvoeglike naamwoorde, selfstandige naamwoorde en voornaamwoorde. Hierdie proses word vervoeging genoem; en persoon, aantal, tyd, vorm, en gemoedstemming in werkwoorde, wanneer dit verbuiging genoem word. Daar is vyf vervoegings van selfstandige naamwoorde, en vier verbuigings van werkwoorde.

Die ses naamwoordvorme is:

  • nominatief (gebruik wanneer die onderwerp van die sin aangetoon word),
  • genitief (gebruik om 'n verhouding of besit aan te toon),
  • datief (gebruik om die indirekte voorwerp van die werkswoord, dikwels verteenwoordig deur "vir" of "aan" aan te toon)
  • akkusatief (gebruik om die direkte voorwerp van die werkwoord aan te toon),
  • vokatief (gebruik vir die persoon of voorwerp wat aangespreek word),
  • ablatief (gebruik om die oorsaak, oorsprong, instrument, verwydering van die werkwoord aan te toon, dikwels met voorsetsels soos "deur", "met" en "vanaf").

Daarby het sommige naamwoorde 'n lokatiewe vorm om 'n plekverhouding uit te druk (wat gewoonlik deur die ablatiewe vorm, tesame met 'n voorsetsel soos "in", gedek wou wees), maar hierdie argaïese gebruik van die Indo-Europese dae word slegs in die name van mere, stede, dorpe, soortgelyke plekke, en in 'n paar nader woorde gevind.

Latyn en die Romantiek[wysig]

Ná die val van die Romeinse Ryk, het Latyn in verskeie ander tale in ontwikkel. Vir baie eeue, was hierdie tale slegs gepraat, en Latyn is steeds gebruik vir skryf. ('n Voorbeeld hiervan: Latyn was die amptelike taal van Portugal tot 1296, toe dit eers vervang is deur Portugees.)

Die Romaanse tale is inderdaad nie afgelei vanaf klassieke Latyn nie, maar eerder van die gesproke Volkslatyn. Latyn en die Romaanse tale verskil onder meer deurdat die Romaanse tale 'n kenmerkende beklemtoning ontwikkel het, teenoor Latyn se kenmerkende verskil in die lengte van die klinkers. Italiaans het vandag beide aspekte daarvan, terwyl Spaans nog net die beklemtoning oorhet, en Frans nie een van die twee nie.

Nog 'n ander groot verskil tussen die Romaanse tale en Latyn is dat eersgenoemde, met die uitsondering van Romeens hulle vormeindes in meeste woorde verloor het, behalwe in die geval van sommige voornaamwoorde. Romeens het nog steeds vyf naamwoordvorme, maar gebruik nie meer die ablatiewe vorm nie.

Latyn en Engels[wysig]

Engelse grammatika is nie 'n direkte nasaat van Latynse grammatika nie. Pogings om Engelse grammatika in dieselfde vormpie in te giet as wat Latynse grammatikareëls dikteer — soos die aansitterige verbod op die opgebreekte infinitief — het nie sy beslag gekry in die alledaagse gebruik nie. Aan die ander kant, daar is goed die helfte Engelse woorde wat vanaf Latyn ontspring, insluitend baie woorde wat van die argaïese Grieks af kom en toe deur die Romeine ingespan is, om nie eers te praat van die duisende Franse, Spaanse en Italiaanse woorde van Latynse herkoms wat Engels ook verryk het nie.

Vanaf die sestiende tot in die agtiende eeu het Engelse skrywers enorme getalle nuwe woorde geskep van die Latynse en Griekse wortels. Hierdie woorde is "inkpotwoorde" gedoop (asof hulle gemors is uit 'n potjie ink) en was ryk in geur en betekenis. Die meeste van die woorde is eenmalig deur 'n skrywer gebruik en het toe vergete geraak, maar 'n paar het bly voortbestaan. Imbibe, extrapolate, en inebriation is almal inkpotwoorde uitgekerf vanaf Latynse en Griekse woorde.

Latyn en Afrikaans[wysig]

Afrikaans het grootlike 'n herkoms uit Nederlands. Dié is weer grootliks beïnvloed deur die gesproke, eerder as die offisiële Latyn. Die Afrikaanse grammatika het feitlik geen meer van die verbuigings en vervoegings van Latyn nie. Daar is slegs nog die verskillende vorme van die voornaamwoorde, soos ek, my en myne. Vervoeging van byvoeglike naamwoorde vind slegs plaas om 'n poëtiese of 'n figuurlike betekenis te impliseer: soos in die verskil tussen die mooi meisie en die mooie meisie.[verwysing benodig] Daar bestaan wel nog ingewikkelde vervoegings, soos in die uitdrukking om den brode, maar dit is meestal 'n erflating van die Nederlands, en selfs dit is stadig besig om uit te sterf. Afrikaanse woorde word egter wel vervoeg om 'n verkleiningsvorm aan te dui: -tjie vir die enkelvoudige, en -tjies vir die meervoudige vorm:

meisie -- meisietjie
ring -- ringetjie

Latyn as onderrigtaal[wysig]

Latyn was tot in die 1700's die onderrigtaal aan die Wes-Europese universiteite; die volkstaal is vroeër slegs vir die digkuns gebruik.[1]

Deur die Hervorming en Kontrareformasie het die geleerdes hul teologiese werke toenemend in die landstaal geskryf om die menigte te bereik. Aan die Duitse universiteite het Latyn in die 18de eeu in onbruik geraak by geleerdes en filosowe; die eerste universiteite wat die onderrigtaal hier vervang het met die volkstaal was die Universiteit van Halle en die Universiteit van Göttingen.[1]

Voornemende doktore in die lettere moes in die negentiende eeu in Frankryk naas 'n proefskrif in Frans 'n tweede in Latyn indien. Dit het met die verloop van jare 'n beslommering geword en min kandidate kon moderne idees in Latyn uitdruk. Ook die ontvangers van die Latynse teks sou hul spyt betuig omdat 'n goeie werk in Latyn geskryf is.[1]

Naas die onderrigtaal het Latyn ook vir toesprake aan die universiteit gedien. In 1850 het die rektor van die Universiteit van Groningen vir die eerste keer die openingsrede in Nederlands gedoen uit dankbetuiging vir die burgers vir die ruime bydrae tot 'n nuwe akademiese gebou.[1]

In Suid-Afrika was Latyn aanvanklik een van die verpligte matriekvakke. Vroeër jare is Latyn as vak aangebied in omtrent elke skool. Die juriste het Latyn uitgebreid gebruik. Vanaf 1994 het die Suid-Afrikaanse prokureursorde egter verklaar dat dit nie meer nodig is om Latyn op sekondêre of universiteitsvlak te neem nie. Afrikaans gebruik Latyn nog grootliks in die vaktaal van die wetenskap. Benewens formele skool- en universiteitsopleiding bestaan daar wel die Schola Scripta-kursus wat deur afstandonderrig geskied. Meer as 700 studente uit alle ouderdomme, vanaf Graad 6, van regoor Suid-Afrika heen het die kursus tussen 2000 - 2010 voltooi.[2]

Stand van Latyn in Suid-Afrikaanse regsopleiding[wysig]

In Duitsland is Latyn derde op die ranglys van vreemdetaalkeusevakke by skole van algemene onderwys (naas Engels en Frans), hoewel sewende by ambagskole.[3] Terwyl Europese lande, soos Duitsland, grootliks nog Latyn doseer omrede Latyn jarelank die beskawings-, regs- en godsdienstaal was (en daarom ook in die oudste geskrifte gevind kan word as die voertaal), sien Suid-Afrika sedert die 1980's anders daaruit. 'n Hewige debat of Latyn in die kurrikulum van voornemende regsgeleerdes behoue moes bly het ontstaan.

Volgens twee Suid-Afrikaanse beroepsgidse van 1937[4] en 1962[5] (voor en ná die Republiekwording van Suid-Afrika) was die matrikulasievrystelling met Latyn 'n voorvereiste vir beide die prokureur én advokaat; indien Latyn nie op skool tot Standerd 10 geneem is nie, moes dit op universiteit begin word.

Omrede die Suid-Afrikaanse regstelsel in wese op die Romeins-Hollandse reg gebou is, was dit in 1975 nog so te sê ondenkbaar dat Latyn as vereiste vak afgeskaf kon word, omrede die Latynse regsbronne telkemale geraadpleeg moet word. Daarvoor is die kennis van Latyn onontbeerlik, want solank die Romeins-Hollandse reg gebruik word in Suid-Afrika, sal Latyn 'n onafskeidbare vereiste blyk te wees. Tot in die 1990's was daar nog regslui wat die afskaffing van Latyn as "juridiese barbarisme" en afwatering bestempel het.[6]

Die sogenaamde "retentioniste", wat vir die behoud van Latyn stry, voer die volgende argumente aan:

  • Die Engelse vertalings uit Latynse regsbronne is interpretasies vir die Britse en Amerikaanse reg en nie geskik vir die Suid-Afrikaanse milieu nie.
  • Sekere regsbegrippe soos peculium, fideicommissum, actiones utiles en litis contestatio is moeilik om juis te vertaal en moet binne konteks begryp word. Enige vertaling kan subjektief wees (en dus onvolmaakte vertalings) en die kennis van Latyn kan die regstudent help om krities die gebruik daarvan te beoordeel. Op sy beurt kan die regskenner dan nie 'n rat voor die oë gedraai word nie en tweedens kan 'n beskuldigde op hierdie fyn, kritiese interpretasie loskom of aan die pen gery word.
  • Dit is onbillik om voortdurend terug na vorige hofbeslissings of gevallestudies te gryp. Eerstens misken dit die grondliggende regsbron, die Romeins-Hollandse reg (die kern van die Suid-Afrikaanse regswese), tweedens maak dit alle belangrike historiese navorsing ongedaan en irrelevant, en derdens skeer so 'n benadering maklik beskuldigdes oor dieselfde kam. Deur elke saak egter uniek te beskou, sal verhoed dat die regter ook onbillik "voorbeelde" van beskuldigdes probeer maak (en dienooreenkomstig vonnis) as 'n soort "verwysing" vir toekomstige vonnisse.
  • Latyn leer die student om gedissiplineerd te wees (selfs by iets so eenvoudig soos spelreëls), probleme stelselmatig te ontleed en op te los. Die gehalte studente kry voorkeur bo die hoeveelheid studente wat slaag.
  • "Latyn sou ook as "siftingsproses" dien en die luiaards en passasiers uit die regsberoep hou".
  • Latyn is 'n nugtere taal, met sy eie kultuur, wat die student kan help om sonder emosionele en persoonlike vooroordeel te kan praat oor omstrede sake.

Die sogenaamde "abolisioniste", wat vir die afskaffing van Latyn stry, het op die volgende argumente gesteun:

  • Wat betref die leer van Latyn is die kool die sous nie werd nie: dit is te moeilik, te duur (weens langer studiejare), die gebruik van vertalings is goed genoeg vir die gemenereg en Latynse regsbronne is moeilik bekombaar. (Laasgenoemde is vandag natuurlik 'n drogredenasie: Corpus Iuris Civilis, Gaius se Institutiones en Justinianus se Institutiones is vryelik toeganklik op die Internet).
  • Die Romeins-Hollandse reg koolstofdateer uit 'n tydperk voor "versekering" en "standaardkontrakte" bestaan het. Deur terug te delwe in die ou stelsel, word nie tred gehou met moderne ontwikkeling nie en word gesag uitgeoefen met verstokte denke. So byvoorbeeld is dit in die 21ste-eeuse Suid-Afrika ondenkbaar dat 'n buite-egtelike kind vir die buite-egtelike geboorte gestraf moet word deur as volwassene van die meeste openbare ampte uitgesluit te word, soos dit wel in die 17de-eeuse Europa was. Ook het die vader destyds 'n onderhoudsplig teenoor hierdie buite-egtelike kind gehad, maar geen regsband (en dus, ouerlike gesag of 'n toegangsreg tot die kind) nie - d.w.s. sou die ouers nie in staat wees om vir die kind te sorg nie, moes die grootouers aan moederskant verantwoordelikheid vir die onderhoud aanvaar.[7]
  • In 'n ontwikkelende land soos Suid-Afrika is dit onbillik om elitisties die getal regspraktisyns te beperk. Swart studente, so is in 1982 aangevoer, sou dus drie tale moes leer: die twee amptelike tale, Afrikaans en Engels, asook Latyn. Dus, drie tale van vreemde kulture.
  • Omrede baie van die ou tradisionele inheemse regte, wat vroeër deel was van die tuislande se eie afsonderlike regstelsels, by die post-Apartheid regstelsel ingelyf is, sou kennis van 'n Afrikataal eerder meer waardevol wees.
  • Die regsgebied is eenvoudig te groot - Latyn sal moet plek maak vir ander vakke soos Europese tale, belasting- en patentereg, regsteorie, arbeidsreg, menseregte en die inheemse reg. Hierdie vakke het nie eens bestaan in die tyd toe Latyn verpligtend was nie.
  • Die regstelsel moet gebruikersvriendelik wees - die regstelsel moet daarom verstaanbaar wees vir die gewone burger. Die gereelde gebruik van volksvreemde regsterme maak die regstelsel casus belli.

Die Universiteit van Kaapstad het in 1986 appèl aangeteken nadat die Kaapse Hooggeregshof bevind het dat die intensiewe kursusse in Afrikaans en Latyn van die betrokke universiteit niks hoër as matriekvlak is nie. Die appèl het misluk: die Appèlhof het beslis dat Afrikaans en Latyn op tersiêre vlak 'n vereiste tot die toelating van advokate tot die balie is - die UK se kursusse was substandaard.[8][9][10][11][12] Volgens De Villiers (in 1988) verskil die prokureurs se siening van Latyn noodwendig van advokate s'n, omrede die prokureur nie oor dieselfde kennis van Latyn hoef te beskik as 'n advokaat nie. "'n Advokaat moet bevoeg wees om aan so 'n debat [in die Appèlhof] te kan deelneem en sy deel by te dra. As hy nie daartoe in staat is nie, sal sy opponent hom die loef kan afsteek". [13] In 1988 het die Minister van Justisie daarop gewys dat Latyn in wese slegs van belang is indien die betrokke persoon 'n advokaat wil word. Reeds in 1988 het die Algemene Balieraad van Suid-Afrika al besluit om hierdie Latynvereiste te skrap. In 1988 het sowat 75 persent van Suid-Afrika se advokate gestem vir die afskaffing van Latyn as 'n voorvereiste vir toelating tot die Balie of as advokaat: "'n Belangrike rede vir dié verandering in die Balie se houding is dat Latyn as voorvereiste 'n groot struikelblok is vir swartmense wat tot die Balie toegelaat wil word"[14] Dit beteken dat die skrapping van die genoemde vereiste bloot die status quo ante sou teweegbring, dus, voor 1964. Die verordening van artikel 3(2) van Wet 74 van 1964 het die Latynvereiste vir die eerste keer op die wetboek geplaas, wat die outonomie van die universiteite se leerplanne beïnvloed het. Nietemin is geglo dat die universiteite steeds Latyn sal behou as vereiste ter verwerwing van die LLB-graad, selfs al sou die wet geskrap word.[15] Die Balies van Bloemfontein, Kimberley en Pretoria het egter teen die mosie gestem. Sowat die helfte van die Kaapse advokate het in die plaaslike stemming teen die afskaffing van Latyn gestem. [16]. Regstudente van die Universiteit van die Noorde het ook beswaar gemaak teen die motivering van die Algemene Balieraad, omdat dit die indruk geskep het dat swart studente nie Latyn onder die knie kan kry nie; uit die statistiek is bewys dat die swart studente nie meer met Latyn sukkel as hul blanke medestudente nie, selfs al het die meeste swart hoërskole nie Latyn aangebied nie [17]. Verskeie lesersbriewe aan Die Burger het hierdie voorgestelde afskaffing beskou as paternalisties, kortsigtig, 'n afskaling van standaarde, 'n leerplan wat die pad van die minste weerstand volg, asook 'n bedekte innuendo dat swartmense nie skrander genoeg is om Latyn baas te raak nie; buitendien was Latyn vir die studente van vroeër geen struikelblok nie - dit sou so goed wees om ander vakke af te skiet, soos die wetenskap vir 'n voornemende ingenieur. [18][19][20]

In 1989 het die Minister van Justisie, Kobie Coetsee, aangekondig dat Latyn nie afgeskaf kan word as toelatingsvereiste vir advokate nie. Coetsee het ook gesê die bewering dat Latyn vir swart studente moeilik is, "smaak na paternalisme", omrede Latyn ook vir baie Afrikaans- en Engelssprekendes moeilik is.[21] In 1990 het die minister die volgende voorwaardes vir voornemende advokate as wetsontwerp tydens 'n Parlementsitting ingedien:

  • Matrikulasie-Latyn op die hoër graad soos deur die Gemeenskaplike Matrikulasieraad vereis; of
  • 'n Spesiale universiteitskursus in Latyn wat van 'n hoër standaard is as dié wat vir die matrikulasie-eksamen in die standaard-graad vereis word. Hierdie kursus moes algemene grammatikale beginsels, regsfrases en -uitdrukkings, en 'n Romeinse regs- en kulturele oorsig bevat.

Wat dus nou gebeur het is dat dit nie meer nodig was vir die voornemende advokaat om Latyn op ná-matrikulasievlak te slaag nie - voorbereidende Latyn was nou as voldoende beskou vir toelating tot die Balie.[22]

Hierdie wetgewing wat ingestel is het nie die teenstanders of voorstanders van die afskaffing van Latyn as vereiste vak tevrede gestel nie. Die Raad van die Vereniging van Prokureursordes het saam met die Balierade die siening gedeel dat Latyn heeltemal geskrap moet word as 'n vereiste tot die toelating van advokate.[23]

Die dekaan van die regsfakulteit aan die Universiteit van Stellenbosch het in Februarie 1990 gesê dat die wegdoen van Latyn beslis 'n leemte in die regsopvoeding sal laat. In die fakulteit self het die meerderheid van twee derdes die vorige jaar ten gunste van die behoud van die vak gestem, selfs al sou wetgewing verander.[24]. In dieselfde maand nog was al die Afrikaanse universiteite (met die uitsondering van die Universiteit van Wes-Kaapland) feitlik die enigstes in die land oor wat besluit het om Latyn I nog as voorvereiste vir die regsgraad LL.B. te behou. Die Universiteit van Zoeloeland was die eerste Suid-Afrikaanse universiteit wat Latyn as voorvereiste vak afgeskiet het. Die Afrikaanse universiteite wat die behoud van die regsvak voorgestaan het was die Universiteite van Stellenbosch, Pretoria en Potchefstroom, die Randse Afrikaanse Universiteit en die Universiteit van die Oranje-Vrystaat.[25]

In April 1990 het die staat besluit om die taalvereistewet nie te skrap nie, maar te verslap. Die sekere minimum standaarde is ingestel as oorgangswet wat "onder die bestaande bedeling afgehandel moet word". [26] [27]

Binne 'n bestek van vyf maande het die Afrikaanse regsfakulteite 'n ander deuntjie begin sing: daar was nou geen regverdiging meer vir die verpligte studie van Latyn deur regstudente nie - die mosie is unaniem aanvaar op 'n konferensie van die Vereniging van Universiteitsdosente. Die rede: die statutêre vereiste dat studente Latyn moet slaag, het ingedruis teen die selfstandigheid van regsfakulteite se besluit watter vakke studente moes slaag.[28] Nietemin het die staat in Mei 1991 volgehou dat Latyn moet bly.[29][30] In 1991 het die Wet no. 106 van 1991, wat oor die toelating van advokate tot die Balie handel, vereis dat die aansoeker, benewens universiteitskursusse in Afrikaans en Engels (destyds die twee amptelike landstale), óf in matrieklatyn, óf in 'n spesiale universiteitskursus in Latyn moes geslaag het ten einde toegelaat te word tot die Balie.[31]

In Augustus 1994 het die Minister van Justisie, Dullah Omar, bevestig dat wetgewing ingedien gaan word om Latyn as voorvereiste vir regspraktisyns af te skaf.[32][33][34] In vroeg-Augustus 1994 het die Universiteit van Kaapstad dit reeds oorweeg om Latyn vir LL.B. af te skaf. Agt ander universiteite het Latyn reeds opsioneel verklaar, maar het die studente gewaarsku dat die wet steeds geld dat hulle nie sonder Latyn mag praktiseer nie. [35] Teen laat-Augustus 1994 was Omar besig om wetgewing op te stel om die verskyningsbevoegdheid vir prokureurs in die Hooggeregshof te verleen en om Latyn as toelatingsvereiste vir regspraktisyns af te skaf.[36]

Tydens die tweejaarlikse dinee van die Bloemfonteinse Prokureursvereniging, in September 1994, het die oudpresident Nelson Mandela gesê dat die voorvereiste van Latyn, "wat so baie jong swart regstudente kniehalter", heroorweeg moet word.[37] In die middel van November 1994 is die wetsontwerp, wat voorsiening daarvoor maak dat Latyn nie meer in Suid-Afrika 'n vereiste vir die toelating van prokureurs en advokate nie, deur die Senaat aanvaar.[38] Op 23 November 1994 teken Mandela as president die Engelse teks van Wet No. 55 van 1994, wat op 2 Desember 1994 in werking tree. Die Wysigingswet op die Toelating van Advokate lui:

To amend the Admission of Advocates Act, 1964, so as to abolish the requirement that must be complied with by persons in respect of the Latin language in order to be admitted to practise as advocates;

Die reëls wat geskrap is dui uit die vorige Wysigingswet op die Toelating van Advokate, No. 106 van 1991 dat die voornemende advokaat vroeër in sy matriekjaar Latyn HG moes geslaag het of op naskoolse vlak minstens een kursus in Latyn wat van 'n gelykstaande of hoër standaard was.

In 2010 uiter Dircksen haar kommer oor die kwyning van Latyn by die Suid-Afrikaanse regsopleiding.[6]

Op 29 Mei 2013 is 'n spoedberaad gehou deur die Wetgenootskap van Suid-Afrika (LSSA), die Algemene Balieraad (ABR) en regsdekane en -dosente. Die swakker gehalte van die LLB-graad wat die land uitlewer aan swakker opgeleide regslui is bespreek. Ten eerste is bevind dat daar gebreke in die regsgegradueerdes se geletterdheid en syfervaardighede bestaan. Ten tweede was almal by die beraad dit eens dat die huidige LLB onvoldoende is. Prof. Marinus Wiechers, voormalige regsdosent en rektor aan Unisa, het tydens 'n onderhoud aan Beeld sy kommer uitgespreek oor die regters van die toekoms wat met geen behoorlike regsopleiding die bewakers van die reg gaan wees. Hy noem onder meer dat regstudente vroeër eers 'n ander B-graad moes behaal het, soos BA Regte of BCom Regte, voordat die LL.B. aangepak is. Dit is tydens laasgenoemde dat ook Latyn en Romeinse reg as vereistes gestel is: "As ’n mens nie Latyn ken nie, kan jy ook nie die Romeinse reg bestudeer nie. Jy kan dus nooit ’n begrip vorm van die regsreëls waarop ons huidige reg gegrond is nie." Die uiteinde hiervan is dat jong advokate en prokureurs pleitstukke in die howe indien wat "amper kinderagtig naïef is".[39] Sowel Dircksen[40] as Schumann [41] beaam in hul briewe dat die waarde van Latyn in die regswese beslis nie onderskat moet word nie.

Verwysing[wysig]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Steyn, J.C. 1993. DIE VOERTAALVRAAGSTUK AAN DIE SUID-AFRIKAANSE UNIVERSITEITE TOT ONGEVEER 1930, Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Taalkunde, 11(18): 223-275, (Besoek op 27 September 2014)
  2. Rademeyer, Alet. 2010. Citius, altius, fortius vir kursus in Latyn aan UP. Beeld, 16 Februarie:6
  3. Statistisches Bundesamt: Allgemeinbildende und berufliche Schulen, Schüler/innen mit fremdsprachlichem Unterricht
  4. Jansen van Rensburg, Jurgens Anthonie. 1937. Wat gaan jy word? 'n Boek oor beroepe. Kaapstad: Nasionale Pers, bl. 93.
  5. Swanepoel, Frank & De Villiers, Johannes Frederik van Koppe. 1962. Beroepe vir die Suid-Afrikaanse jeug: 'n alfabetiese gids. Nasionale boekhandel, bl. 4 & 196.
  6. 6,0 6,1 Dircksen, Marianne. 2010. Latyn en die opleiding van regstudente in Suid-Afrika: 'n Nuwe relevansie. De Jure, 43(1):117-128
  7. Van Wyk, Andreas. 2004. Mag Suid-Afrikaanse howe ook reg skep? Die Burger, 17 Junie:20
  8. Die Burger. 1986. Taalkursusse aan UK-regstudente onvoldoende: hof. 05 Maart:3
  9. Die Burger. 1986. Ikeys sukkel nie met toelating tot Balie'. 06 Maart:19
  10. Die Burger. 1986. Uitspraak was hieroor. 07 Maart:13
  11. Die Burger. 1986. UK na Appèlhof oor regstudente se taalkursusse. 11 Maart:13
  12. Die Burger. 1986. UK se appèl misluk oor regsvakke. 5 September:3
  13. De Villiers, I.W.B. 1988. Die standpunt vir die behoud van Latyn. Consultus, Oktober:5-6.
  14. Die Burger. 1988. Balieraad wil Latyn nie as vereiste hê. 25 Julie:15
  15. Consultus. 1988. Redaksioneel: Latynvereiste ter ruste? Oktober:2-3
  16. Die Burger. 1988. Latyn vir advokate: regslui verskil. 26 Julie:6
  17. Die Burger. 1988. Studente verskil met Balieraad oor Latyn. 28 Julie:9
  18. Potgieter, F. Du T. 1988. Afskaffing van Latyn verkeerde oplossing. Die Burger, 02 Augustus:10
  19. Du Toit, J.T. 1988. Afskaffing van Latyn paternalisties. Die Burger, 08 Augustus:6
  20. Van Stekelenburg, A.V. 1988. Afskaffing van Latyn is 'kortsigtig'. Die Burger, 27 Desember:10
  21. Die Burger. 1989. Tekens is dat Latyn moet bly. 29 April:5
  22. Die Burger. 1990. Latyn as regsvak: wysigings kom. 19 Januarie:7
  23. Die Burger. 1990. Raad steun skrap van Latyn. 01 Februarie:17
  24. Die Burger. 1990. Wegdoen met Latyn sal 'leemte laat'. 08 Februarie:4
  25. Die Burger. 1990. LL.B: Latyn net nodig by Afrikaanse universiteite. 21 Februarie:7
  26. Die Burger. 1990. Latyn vir regte: Wet dalk verslap. 27 April:6
  27. Die Burger. 1990. Vraetyd. 25 Mei:5
  28. Die Burger. 1990. Dekane besluit teen Latyn. 17 Julie:3
  29. Die Burger. 1991. Latyn bly vereiste vir advokate. 18 Mei:7
  30. Die Burger. 1991. Tersiêre Latyn vir regslui nie meer nodig. 10 Julie:8
  31. Kriel, D.M. 1991. Latyn op skool vir dié leerlinge 'n voordeel. Beeld, 26 Augustus:8
  32. Kruger, Peet. 1994. Reaksie gemeng op Dullah Omar se voorstel. Beeld, 3 Augustus:2
  33. Die Burger. 1994. Minister sê prokureurs kan binnekort in Hooggeregshof verskyn. 03 Augustus:9
  34. Beeld. 1994. Politieke redaksie. 14 November:2
  35. Die Burger. 1994. Afskaffing van Latyn vir LL.B. aan UK voorgestel. 04 Augustus:6
  36. Die Burger. 1994. Leke-landdroste vir SA oorweeg. 27 Augustus:11
  37. Beeld. 1994. Regstelsel moet oop vir almal wees, sê Mandela. 19 September:4
  38. Die Burger. 1994. Latyn-wetsontwerp deur Senaat aanvaar. 16 November:2
  39. De Bruin, Philip. 2013. Nuwe LLB kan reg kelder. Beeld, 29 Mei:15
  40. Dircksen, Marianne. 2013. Latyn help studente op talle maniere. Beeld, 06 Junie:17
  41. Schumann, Corrie. 2013. Latyn grondig nodig vir regsbegrip. Beeld, 07 Junie:10

Sien ook[wysig]

Eksterne skakels[wysig]

Wikipedia
Sien gerus Wikipedia se uitgawe in Latyn
Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Latyn (kategorie)


Italiese tale
Italiese groep Oskies | Umbries | Faliskies | Latyn
Romaanse tale
Iberoromaans Asturies | Galicies | Katalaans | Ladino | Leonees | Portugees | Spaans
Galloromaans Langues d'oil: Frans | Gallo | Lorreins | Normandies (Auregnais | Guernésiais | Jèrriais | Sercquiais) Pikardies | Champenois | Wallonies | Anglo-Normandies
Oksitaans: Aranees | Auvergnat | Gaskons | Languedokies | Limousin | Provensaals
Frankoprovensaals | Venesiaans
Retoromaans Romansch | Ladinies | Friulaans
Italoromaans Dalmaties | Italiaans | Napolitaans
Suid-Romaans Korsikaans | Sardies (Campidanies, Galluraans, Logudories, Sassaries) | Sisiliaans
Balkanromaans Aroemeens | Istro-Roemaans | Meglenoroemaans | Roemeens
Romaanse
Kunstale
Interlingua | Interlingue | Lingua Franca Nova