Genootskap van Regte Afrikaners

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Embleem van die Genootskap van Regte Afrikaners

Die Genootskap van Regte Afrikaners is op 14 Augustus 1875 in die dorp Paarl gestig deur 'n groep Afrikaanssprekendes van die Westelike Provinsie. Die genootskap het vanaf 15 Januarie 1876 'n joernaal, genaamd die Die Afrikaanse Patriot, asook verskeie boeke soos woordeboeke, religieuse materiaal en geskiedenisboeke gepubliseer. Die Afrikaanse Patriot het in 1905 doodgeloop.

Geskiedenis[wysig]

Voorblad van Die Afrikaanse Patriot, die GRA se maandblad

Afrikaans was eers 'n spreektaal en toe 'n skryftaal. Louis Henri Meurant het opgemerk dat die grensboere van die Oos-Kaap Afrikaans makliker as Nederlands verstaan en skryf toe sy bekende Zamenspraak tusschen Klaas Waarzegger en Jan Twyfelaar, over het onderwerp van afscheiding tusschen de Oostelyke en Westelyke Provincie in die Het Cradocksche Nieuwsblad verskyn. Meurant het die Zamespraak gebruik om die lesers van die nuusblad tot bepaalde politieke standpunte oor te haal in die taal wat hulle die beste verstaan en die werk het juis daarom bekendgeraak en groot gewildheid geniet. Die Zamespraak word beskou as die eerste ernstige Afrikaanse geskrif, aangesien geskrifte voor dit van komiese aard was, byvoorbeeld De vruchten mijner werkzaamheden (dialoog, 1825). Die niueuwe ridderorde (hekeldrama 1832) en Kaatje Kekkelbek (monoloog 1838).

Die Genootskap van Regte Afrikaners was die dryfkrag agter die Eerste Afrikaanse Taalbeweging. Arnoldus Pannevis, 'n onderwyser wat hom daarvoor beywer het om die Bybel in Afrikaans te vertaal, word algemeen beskou as die geestelike vader van die vereniging.

Hy was van mening dat die Kleurlinge die Nederlandse Bybel (Statebybel) nie goed verstaan het nie en hy daarom gepleit vir die Bybel in Afrikaans. Reeds op 4 November 1874 het Pannevis in De Zuid-Afrikaan 'n artikel geskryf onder die opskrif: Is die Afferkaans wesenlijk een taal?. Hierin was hy van mening dat die Afrikaner Un genootskap foor die befordering fan die Afferkaanse taal nodig gehad het.[1]

Die vereniging is op 14 Augustus 1875 in die huis van Gideon Malherbe ('n wynboer, 42 jaar oud) in die Paarl gestig. Agt manne was teenwoordig op die eerste vergadering. Behalwe Malherbe, was die ander lede: C.P. Hoogenhout (onderwyser, skrywer en digter, 32 jaar), Daniël Francois du Toit (bekend as Dokter), die joernalis D.F. du Toit (bekend as Oom Lokomotief, onderwyser, 29 jaar), sy broer S.J. du Toit (predikant, 27 jaar), August Ahrbeck (student, 24 jaar), Petrus Malherbe (wynboer, 22 jaar) en S.G. du Toit (student, 20 jaar). Almal behalwe Hoogenhout en Ahrbeck was verwant. Die meeste van die stigterslede was afstammelinge van die Hugenote.

Op 25 September 1875, tydens die tweede vergadering, kry die G.R.A. sy finale beslag onder voorsitterskap van S.J. du Toit.

Doel: "Om te staan vir ons Taal, ons Nasie en ons Land."
Missie:

  • Vertaling van die Bybel in Afrikaans;
  • Uitgawe van 'n maandblad, Die Afrikaanse Patriot;
  • Opstel van 'n Afrikaanse Spraakkuns en Woordeboek.

Lied: Ieder nasie het sy land.

CP Hoogenhout, een van die stigterslede en eerste voorsitter van die GRA skryf in 1879 die eerste novelle in Afrikaans, naamlik Catharina, die dogter van die advokaat. "Sekere tekste uit die periode van die GRA wat in 1875 tot stand gekom het, ... gaan nie net om die bevordering van 'n miskende taal nie, maar ook diskoerse as middel tot verset, propaganda en die (be)vestiging van 'n eie identiteit."[2]

Die lede van die GRA het egter in die geheim vergader, omdat die algemene publiek sterk gekant was teen die idee van 'n Afrikaanse skryftaal en dit selfs geminag het.

Nuusblaaie[wysig]

Di Patriot was die eerste Afrikaanse nuusblad wat vanaf 15 Januarie 1876 deur die Genootskap van Regte Afrikaners in die Paarl uitgegee is. Die Afrikaanse Patriot is later opgevolg deur die Paarl Post.

Eerste taalmonument/Nederlandse taalmonument[wysig]

Die Nederlandse taalmonument

Die Eerste taalmonument is op 18 Januarie 1893 te Burgersdorp onthul en is 'n mylpaal in die taalgeskiedenis van die Afrikaner. Die Eerste taalmonument staan ook bekend as die Nederlandse taalmonument.

Tweede taalmonument[wysig]

Die Afrikaanse Taalmonument is op 14 Augustus 1975 geopen in die eertydse huis van Gideon Malherbe. Hierdie monument staan ook bekend as die Tweede Taalmonument. Die Tweede Taalmonument is in 1975 voltooi om die halfeeu te gedenk van die amptelike erkenning van Afrikaans as 'n selfstandige taal afsonderlik van Nederlands.

Verwysings[wysig]

  1. H.J.J.M van der Merwe: Herkoms en Ontwikkeling van Afrikaans. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel, 1970, bl. 54
  2. "Die poësie van voor 1900 tot 1960" - Heinrich Ohlhoff

Bronne[wysig]

  • Giliomee, Hermann. 2004. Die Afrikaners. 'n Biografie. Tafelberg Uitgawers.
  • Van Coller, H.P. (Red). 2006. Perspektief & Profiel (Volume 1). J.L. Uitgewers.

Eksterne skakels[wysig]