Goideliese tale

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Goideliese tale
Geografiese
verspreiding:
Flag of Ireland Ierland
Vlag van Skotland Skotland
Vlag van die Eiland Man Man (eiland)
Genetiese
klassifikasie
:
Indo-Europees
 Kelties
  Eiland-Kelties
   Goideliese tale
Onderafdelings:

Die Goideliese tale of Gaeliese tale is 'n groep Eiland-Keltiese tale wat histories 'n dialekkontinuum gevorm het wat van die suide van Ierland gestrek het, oor die eiland Man tot in die noorde van Skotland. Daar bestaan drie moderne Goideliese tale: Iers (Gaeilge), Skots-Gaelies (Gàidhlig), en Manx (Gaelg). Tot ongeveer 1700 het Iers en Skots-Gaelies egter dieselfde literêre taal gemeen gehad. Die divergensie tussen die tale het eers 'n aanvang geneem toe Engels ernstig in die tradisionele Gaeliese gebiede begin praat is. Manx was waarskynlik ook deel van dieselfde taal hoewel daar nie direkte getuienis van geskrewe gebruik van Manx bestaan nie.

Die Goideliese tak bestaan ook as Q-Kelties bekend aangesien die Proto-Keltiese * oorspronklik in die tak behou is (dit het later sy labialisering verloor en 'n gewone [k] geword), teenoor Britonies, waar die * [p] geword het. Die klankverskuiwing word ook in Gallies aangetref wat daartoe lei dat Britonies en Gallies gesamentlik as "P-Kelties" bekend staan. In Keltiberies is * ook behou en die term "Q-Kelties" kan dus ook daarop toegepas word, hoewel dit nie 'n Goideliese taal is nie, net soos Gallies nie Britonies is nie.

Vroeë Moderne Iers was 'n literêre taal in Ierland tot die 17de eeu en Klassieke Gaelies was 'n literêre taal in Skotland tot die 18de eeu. Latere ortografiese divergensie is die resultaat van meer onlangse ortografiese hervormings. Manx-ortografie is gegrond op Engels en Wallies en is in 1610 ingevoer en is nooit algemeen gebruik nie. Alle Ierse en Skotse persone met 'n literêre agtergrond (bards, digters, seanchaidhe, ens.) is in die 1500's van die eiland Man af verban[verwysing benodig] wat die literêre bande met Iers en Skots-Gaelies op daardie stadium verbreek het.

Goidelies is een van die twee hoof onderafdelings van die moderne Eiland-Keltiese tale. Die ander is die Britoniese tale wat Wallies, Cornies en Bretons insluit.