Ierland

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Hierdie artikel handel oor die eiland. Vir die soewereine staat met dieselfde naam, sien Republiek Ierland. Vir die deel van die Verenigde Koninkryk, sien Noord-Ierland. Vir die historiese koninkryk, sien Koninkryk van Ierland.
Ierland
Inheemse naam: Éire / Ireland
Bynaam: Die Groen Eiland
Kaart van Ierland
Kaart van Ierland
Geografie
Map of Ireland in Europe.svg
Ligging Noord- of Wes-Europa
Koördinate 53°20′N 08°00′W / 53.333°N 8.000°W / 53.333; -8.000Koördinate: 53°20′N 08°00′W / 53.333°N 8.000°W / 53.333; -8.000
Argipel Britse Eilande

Oppervlakte 84 421 vk km
Hoogste punt Carrauntoohil 1 041 m
Administrasie
Vlag van Republiek van Ierland Republiek van Ierland
Land Ierland

Hoofstad Dublin
Grootste stad Dublin (553 165)

Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
Land Noord-Ierland
Hoofstad Belfast
Grootste stad Belfast (333 000)

Demografie
Bevolking 6 572 728

Bevolkingsgroepe Iere, Ulster-Skotte
Die wêreld se 20ste grootste eiland en die derde grootste eiland van Europa

Ierland (Iers: Éire, [ˈeːɾʲə], ; Engels: Ireland, [ˈaɪərlənd], ; Ulster-Skots: Airlann, [ˈɑːrlən]) is die derde grootste eiland van Europa en die mees westelike van die Britse Eilande, met 'n lengte van 450 kilometer, 'n breedte van 260 kilometer en 'n totale oppervlak van 84 421 vierkante kilometer.[1] Die eiland, wat dikwels ook die "Groen Eiland" genoem word, lê tussen die Atlantiese Oseaan in die weste en die Ierse See in die ooste.

Nasa-Satellietbeeld van Ierland
'n Keltiese kruis in Knock, Republiek Ierland
'n Eiland naby die kusdorp Doolin, graafskap Clare, teen sonop
Clew Bay in die graafskap Mayo, met Clare Island teen die gesigseinder

Die onverwagte uitkoms van Ierland se rewolusionêre periode tussen 1912 en 1925 was die vestiging van twee Ierse state op die eiland.[2] Die onafhanklike Republiek Ierland met 4,7 miljoen oorwegend Rooms-Katolieke inwoners beslaan vyf-sesdes van Ierland se oppervlak, terwyl Noord-Ierland met 'n histories merendeels Protestantse bevolking van 1,8 miljoen van Ierse, Skotse en Engelse afkoms een van die Verenigde Koninkryk se vier lande is. In Noord-Ierland is ongeveer 41,6% van die bevolking lidmate van Protestantse kerke en 40,7% Rooms-Katoliek.[3][4]

Geografie[wysig | wysig bron]

Die laagliggende vlaktes van Sentraal-Ierland met hulle groot aantal mere, waaronder die bekende Lough Neagh in Noord-Ierland, word deur bergreekse langs die kusgebiede omsluit. Carrauntuohill (Iers: Corrán Tuathail) in die Macgillicuddy's Recks van Suidwes-Ierland is die hoogste bergpiek op 1 041 meter bo seevlak. Die Shannon is met 'n lengte van 386 kilometer die langste rivier van Ierland. Die gematigde klimaat en gelykmatige reënval bevorder die plantegroei, en danksy die sappige groen weivelde staan Ierland ook as die "Groen Eiland" bekend. Ierland beskik oor 'n aantal nasionale parke dwarsoor die eiland.

Flora en fauna[wysig | wysig bron]

Ierland het oor die algemeen 'n kleiner aantal spesies as byvoorbeeld sy oostelike buureiland Groot-Brittanje of die Europese vasteland, aangesien die eiland ná die einde van die Ystydperk deur die stygende waterpeil van die Atlantiese Oseaan baie vinnig geïsoleer is. Daar is net 31 inheemse soogdierspesies, waaronder dasse, vosse en krimpvarkies. Bepaalde spesies soos die edelhert word egter slegs in die nasionale parke aangetref. Ierland is ook een van min gebiede waar geen inheemse slangspesies voorkom nie.

Sport[wysig | wysig bron]

Die meeste sportsoorte in Ierland word onder 'n beheerliggaam vir die hele eiland organiseer, dit wil sê spelers uit albei dele van dié eiland mag vir 'n gemeenskaplike Ierse span optree. Bekende voorbeelde sluit in die Ierse nasionale hokkiespan, die Ierse nasionale krieketspan en die Ierse nasionale rugbyspan. In teenstelling met krieket, rugby en veldhokkie stur die Republiek Ierland en Noord-Ierland vir netbal en sokker-toernooie aparte spanne.

Sien ook[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) Royle, Stephen A. (1 Desember 2012). “Beyond the boundaries in the island of Ireland”: 91–98. doi:10.1016/j.imic.2012.11.005. Besoek op 6 Mei 2018.
  2. (en) History Ireland – Ireland's History Magazine: The emergence of the "Two Irelands", 1912–1925. Besoek op 27 Augustus 2017.
  3. (en) Central Statistics Office, Ireland (April 2017). “Census 2016 Summary Results – Part 1”. Central Statistics Office, Ireland. URL besoek op 6 Mei 2018.
  4. (en) Northern Ireland Statistics and Research Agency (2012). “2011 Census”. Department of Finance. URL besoek op 6 Mei 2018.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Media


Erica cinera0.jpg Keltiese gebiede in Europa Triple-Spiral-Symbol-filled.png

Bretagne | Ierland | Wallis | Cornwall | Man | Skotland