Hans Pienaar

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search

Hans Pienaar is 'n Suid-Afrikaanse skrywer en is in 1955[1] gebore as kind van Johnny Pienaar, 'n advokaat, en Noreen Pienaar, 'n bibliotekaresse. [2]

Lewe en werk[wysig | wysig bron]

Hy studeer aan die Universiteit van Pretoria.[3] Hier is hy redakteur van die studentetydskrif Vlieg. Wanneer daar in hierdie tydskrif 'n kortverhaal van Koos Prinsloo verskyn wat 'n vloekwoord bevat en gedigte van Johann de Lange wat handel oor gay seks, word die redaksie geskors en Hans verbied om aan studentepolitiek deel te neem. Hy studeer verder aan die Universiteit van die Witwatersrand, waar hy 'n honneursgraad in Afrikaans en Nederlands behaal. Hy verlaat die koerant Beeld in 1984 uit protes teen sy steun vir die Nasionale Party en die tuislandbeleid en sluit by die redaksie van Sunday Times aan. Wanneer hy besef dat die Sunday Times van daardie tyd nie werklik krities genoeg is teen die regering en die apartheidsbeleid nie, bedank hy eweer n vanaf 1987 tot 1989 is hy een van die direkteure van die uitgewery Taurus. In hierdie tyd is hy ook 'n redaksielid van die letterkundige tydskrif Stet. Hierna sluit hy in 1989 aan by Vrye Weekblad, waar hy vir sowat agt maande nuusredakteur is, waarna hy vir Rapport gaan werk. Uit protes teen rassisme by die koerant se bestuur bedank hy en sluit aan by The Star. Later word hy aangestel as produksieredakteur van die Independent Newspapers koerantgroep se buitelandse diens, 'n posisie wat hom op vele buitelandse reise neem, hoofsaaklik in Afrika. In 2009 sluit hy aan by die redaksie van Business Day, waar hy die skrywer van die blog “Continental Drift” is. Hy word ook deeltyds aangestel op die redaksie van Die vrye Afrikaan.[4]

As fotograaf hou hy onafhanklike uitstallings, onder andere onder die titel “Moeg gedroom” van foto’s geneem tydens sy reise in Afrika en China in 2002 by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees (KKNK) en by Boekehuis in Johannesburg. Die uitstalling “Uithoeke” volg in 2007 by die KKNK. Hy skryf kort gedigte by die foto’s as beoefening van wat hy 'n nuwe genre, fotogedigte, noem. Hy is die dryfkrag agter die Melville-poësiefees[5] in Johannesburg,[6] van 2011 tot 2013.[7] Hy bedank egter in 2013 as voorsitter. In 2012 verwerf hy die M.A.-graad in Kreatiewe Skryfkuns met lof aan die Universiteit van Pretoria In 2018 is hy 'n skryfgenoot by die Johannesburg Institute for Advanced Studies. Hy is getroud met die digter Corné Coetzee. Die egpaar het twee dogters en woon in Johannesburg.

Skryfwerk[wysig | wysig bron]

Drama[wysig | wysig bron]

Hans lewer werk in al drie genres, drama, prosa en poësie en hy skryf in Afrikaans en Engels. Sy eerste drama is Please Tell Us What's Going On, Please, oor die nagkantoor van 'n koerant waar 'n jong swart joernalis met 'n Duitse rots bots. Ching Chong Che handel oor Che Guevara se mislukte ekspedisie in die Kongo. Sy drama “Kom terug Saartjie[8] word by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees (KKNK) opgevoer en is in 2002 'n finalis by die toekenning van die Nagtegaalprys vir nuutgeskrewe dramatekste. Die drama het Saartjie Baartman en Charlize Theron as inspirasie. Christelle Human en haar ma keer terug van Los Angeles na 'n klein hotel buite 'n dorp in die Oos-Kaap, waar Christelle haar voorberei vir 'n toespraak by die graf van Saartjie Baartman. Sy tree op as kampvegter vir vroue, maar het ook 'n geheime ontmoeting met 'n afperser wat van sekere voorvalle uit haar gesin se verlede te hore gekom het. Die drama ondersoek in hoe 'n mate die mens slegs slagoffer is en hoeveel eie optredes en keuses met teenspoed te doen het. “Drie dosyn rose” is die Afrikaanse weergawe van die gelyknamige teks wat die Pansaprys vir beste nuwe teks nasionaal wen. Dit word ook aangewys as die wenner van die Nagtegaalprys in 2005, maar word gediskwalifiseer om onbekende redes. Die eerste deel handel oor 'n jong man wat argumente met sy gewete voer wat skielik besluit om 'n ander ras aan te neem om te keer dat hy trou. Die tweede deel gaan oor 'n motorkaper wat navorsing op 'n straathoek oor die soort motor wat daar verbykom. in 2016 debuteer Die wortel van alle kwaad in Potchefstroom in 'n opveoring deur 'n amateurgeselskap. Dit handel oor vier mans wat in 'n saal vir blaasoperasies beland. Een ontdek die matrone in beheer is 'n ou universiteitsliefde, en albei se keuses in hul jeugjare as aktiviste word onder die loep geneem. Die ander karakters is 'n filmmaker, wie se besprekings oor sy selfoon verkeerde verstaan word deur die vierde karakter, 'n Moslem met allereli onderduimse planne. Pienaar skryf ook die onopgevoerde drama “Kruger se DNS” en My Broer, My Held.

Prosa[wysig | wysig bron]

Met “Die lewe ondergronds” maak hy sy debuut as kortverhaalskrywer. Die titel verwys na 'n fisiese bestaan onder die grond, soos die titelverhaal van 'n swart bediende wat een van die karakters se kunswerke begrawe, maar ook na die onderdrukte politieke gevoel wat by baie van die karakters in die verhale aanwesig is en slegs op bedekte of ondergrondse wyse uitgeleef kan word. Gesamentlik gee die verhale die ontwikkeling van 'n seun weer deur sy skooljare, sy eerste liefdeservarings, sy ervarings as dienspligtige en sy politieke bewuswording en betrokkenheid. Van sy kortverhale word in verskeie publikasies opgeneem, insluitende die letterkundige tydskrif Spado. Hy is in 1987 ook die redakteur van “Forces' favourites”, 'n versameling kortverhale wat tot stand kom as werktuig in die veldtog teen diensplig en dit bevat ook sy eie kortverhaal, “Die kaptein se skoene”.

Chaos of Op soek na Superman[9] is Pienaar se debuut as gepubliseerde romanskrywer. Hierin neem hy die chaos van die titel tot die uiterste. Nie een hoofstuk lyk ook dieselfde nie, met sommige selfs in ander lettertipes gedruk en die skrywer wat gedurig in 'n ander skryfstyl probeer kommunikeer. Die boek begin met die verteller wat vanuit 'n sielkundige inrigting aan die leser verduidelik hoe die boek uit talle vergete en diverse dokumente tot stand gekom het. Hierdie dokumente is gekies met behulp van beginsels van die chaosteorie. Die verteller ly aan hallusinasies en sy gedagtes is in 'n warboel, net soos die dokumente en sy studeerkamer, en dit verduidelik hoekom hy in die inrigting beland het. Een van die dokumente wat die verteller in die boek gebruik is 'n geskrif oor Superman vanuit sy studentedae, met wie hy 'n obsessie ontwikkel en hy sien dan verskeie persone in sy lewe verkeerdelik as Superman aan sonder om ooit die ware een te vind. Die verhaal gaan oor die verteller se verlede tydens verpligte diensplig, die apartheidsjare, oorlog, onluste en die pyn van verandering (wat meestal chaos tot gevolg het) in die Suid-Afrikaanse geskiedenis. In die proses voer hy konstant intellektuele en selfs paranoïese debatte met homself. Nie net die verlede is chaoties nie, want die prognose aan die einde is dat chaos in post-apartheid Suid-Afrika sal voortduur, want niks verander werklik nie. Die boek is eindelik 'n chaotiese gesprek oor chaos, waarin die gebrek aan struktuur deur die tema as funksioneel verklaar word. In 2007 is sy ongepubliseerde roman “Germ” op die langlys vir die Europese Unie-letterkundeprys,[10] wat jaarliks toegeken word aan 'n ongepubliseerde roman deur 'n Suid-Afrikaner. Dit is 'n vertaling van die roman wat hy oorspronklik in Afrikaans onder die titel “Kiem[11] skryf en handel oor 'n voormalige lid van die Derde Mag wat aangeheueverlies ly weens 'm voorval in sy verlede. Brokkies oor die voorval tree na vore wanneer hy aansluit by 'n ANC-tipe beweging wat in die hof probeer bewys dat hy 'n lid van 'n moordbende was. Dit word in 2015 as “My China[12] uitgegee - dwarsdeur die stukke uit sy verlede wat hy onthou kom verwysings na China voor, waarvoor die rede eers in die laaste paragrawe onthul word. In 2016 verskyn Te Veel Sorge by altoviolet, 'n bundel verhale waarvan sommige by mekaar inskakel. Die meeste karakters het die een of ander konneksie met die woonbuurt Melville in Johannesburg

Hy skryf ook nie-fiksie. Die geskiedkundige werk “Die derde oorlog teen Mapoch”, 'n ondersoek na die staat se geheime oorloë teen die Ndebele, verower in 1992 die Rapport-prys vir nie-fiksie. Die inwoners van KwaNdebele, meestal plakkers in 'n armoedige streek, kom in 1986 tydens die noodtoestand in opstand en vir 'n ruk is dit een van die bloedigste gebiede in die land, met 'n groot aantal mense wat sterf en deur die halssnoermetode om die lewe gebring word. Hy neem die geskiedenis van die tuisland terug na die 19de eeu, toe die Ndebele tydens die Tweede Oorlog teen Mapoch onderwerp is en hul grond van hul afgeneem is. As direkteur van die uitgewery Taurus redigeer Hans saam met Hein Willemse “Die Trojaanse Perd”,[13] wat handel oor die omstrede voorval in 1985 waarin die polisie hulself in 'n vragmotor van die Suid-Afrikaanse Spoorweë versteek en in die township Athlone in Kaapstad 'n aantal kinders langs die straat doodskiet. Die skrywers voer onderhoude met politici, ouers van beseerde kinders en studenteleiers oor die voorval en die effek van die noodtoestand in die Kaap. Hierdie boek word verban en oorblywende kopieë daarvan deur die polisie gekonfiskeer, maar Taurus slaag daarin om die meeste na meningsvormers, akademice en mediawerkers te pos.

Poësie[wysig | wysig bron]

Hy publiseer gedigte in die studentetydskrif Vlieg en The bloody horse. Na die verbod op Vlieg hou hy op met dig en begin eers weer in 1996. Sy gedigte verskyn in Tydskrif vir Letterkunde en word opgeneem in “Nuwe stemme 2”. Hy publiseer self sy digbundel “Die taal van voëls[14] wanneer keurverslae van hoofstroom-uitgewers verwarrend is. Die bundel toon invloede van Amerikaanse digters soos Bukowski en van die langer gedigte lees amper soos kortverhale. Elke afdeling in die bundel sinspeel op die idee van die voël van die titel, byvoorbeeld “Vliegtuig”, “Arend”, “Kraai”, “Haan”, “Vlieg”, “Reier” en “Ikarus”. Reis is 'n deurlopende tema, hetsy fisiek of innerlik, die verlede of die toekoms in. “Die taal van voëls” is in 2003 op die kortlys vir die toekenning van die Ingrid Jonker-prys. Hierdie bundel word opgevolg met “Notas uit die empire”,[15] wat hy by sy eie uitgewery, altoviolet, publiseer. Hierin besin hy oor die betekenis van empire as 'n soort globale apartheid, waar mense eenkant geskuiwe word omdat hulle nie aan die vereistes vir lidmaatskap voldoen nie. Daar is egter nie meer 'n spesifieke of fisieke empire nie, slegs die idee daarvan wat oor die heelal strek, met sy sentrum orals en nêrens. Hy sluit ook van sy foto’s in, waarop hy dan gedigte skryf[16] om dit te interpreteer. “Uithoeke / Outcorners[17] is 'n bundel van sy fotogedigte wat die tydperk 1980 tot 2006 dek. Die fotogedigte[18] wat voorheen in “Notas uit die empire” verskyn het, is weer hier ingesluit, maar die keer in kleur. Meeste van die werke het ontstaan op reise na die buiteland en dek lande soos China, Duitsland, Frankryk, Ghana, Irak, die Kongo, Mali, Namibië, Nederland, Nigerië, Noorweë, Rwanda, die Sentraal-Afrikaanse Republiek, Suid-Afrika, Suid-Korea, Taiwan, Uganda en Zimbabwe,. Elke gedig is ook in Engels vertaal sodat dit 'n volwaardige tweetalige bundel is. Die interaksie tussen foto en gedig maak van die bundel 'n opwindende leeservaring, maar dit is 'n ongelyke bundel waar sommige gedigte en/of foto’s nie sterk genoeg is om die voorgenome betekenislading te dra nie. Van sy gedigte word opgeneem in “Groot verseboek”.

Engelse skryfwerk[wysig | wysig bron]

Hy skryf ook talle werke in Engels, waaronder verskeie dramas. “Please tell us what’s going on, please[19] is 'n kritiese kyk na die media, met die nuusgebeure van 1994 wat herskep word en dan vanuit die nuuskantoor van 'n koerant herbeleef word. Só word die binnewerking van 'n koerant blootgestel, soos die alomteenwoordige spertyddruk, die wyses waarop die betroubaarheid van inligting beoordeel word, die agendas en magte wat in die verspreiding van nuus werksaam is en die interpersoonlike botsings wat in so 'n hoë-druk omgewing tot uitbarsting kom. “Ching Chong Che[20] word by die KKNK en elders opgevoer,[21] onder andere in die Wits-teater. Die drama is gebaseer op Che Guevara se dagboek oor die mislukte revolusie in die Demokratiese Republiek in die Kongo, waaraan hy in die sestigerjare deelgeneem het.[22] Die drama beeld hom uit in die hiernamaals, waar hy gestrand is tussen hemel en hel, omdat hy te goed is om hel toe te gaan en te sleg om hemel toe te gaan. Hy besin oor sy sondes, bepeins die revolusionêre beginsels waaraan hy nie meer glo nie en vertel van sy wedervaringe. “Ching Chong Che[23] is vir twee Naledi-toekennings benoem. Saam met die drama bundel hy 'n memoir or sy reis in die Kongo in 2003 in die voetspore van Guevara, onder die titel “In the footsteps of Che Guevara”. Ander dramas uit sy pen sluit in “Three Dozen Roses”,[24][25] wat bestaan uit die twee eenbedrywe “Madiba Street” en “Conscientious Objection”, en die algehele Pansa[26] Festival of Contemporary Theatre Readings vir nuwe tekste in 2005 wen. Die eerste deel, “Conscientious Objection” handel oor 'n jong man wat argumente met sy gewete voer wanneer die skielik besluit om 'n "bruinmens" te word. “Madiba Street” is 'n satire oor 'n onderwyser wat verdwaal in 'n sekere voorstad omdat al die strate na Mandela genoem is en al die standbeelde van hom is. Hy kom 'n disleksiese motorkaper teë wat op soek is na 'n spesifieke motor van 'n spesifieke kleur en vra hom vir aanwysings. Die kaper het egter sy eie probleme en eindelik skik hulle dat die onderwyser die kaper se matriek vir hom sal skryf. Hierdie drama word later in Afrikaans as “Drie dosyn rose” opgevoer. “The good candidate[27] maak sy debuut by 2014 se Suidoosterfees in Kaapstad. Die stuk speel iewers in Afrika af, waar die skrynwerker Raphael Tondoni in 'n armoedige township bly waar hy doodskiste maak. Hy is voorsitter van die plaaslike begrafnisvereniging en die mense vertrou hom. Toestande in die gemeenskap is haglik, want mense word gedwing om te steel om aan die lewe te bly, terwyl die polisie en die res van die regering vir hulself sorg in plaas van hul gemeenskap. Die verkiesing is om die draai en 'n glibberige politikus kom met leë beloftes kuier om voorbrand te maak vir sy verkiesing. Raphael kom agter hoe goedgelowig armoede en ongeletterdheid mense maak en hy besluit om homself verkiesbaar te stel sodat hy sy gemeenskap kan gaan verteenwoordig.

Publikasies[wysig | wysig bron]

1986

  • Die lewe ondergronds
  • Die Trojaanse perd (saam met Hein Willemse)

1987[wysig | wysig bron]

  • Forces Favourites

1991

  • Die derde oorlog teen Mapoch

2002

  • Die taal van voëls

2004

  • Ching Chong Che

2010

  • Notas uit die empire

2012

  • Chaos of Op soek na Superman

2015

  • My China
  • Uithoeke / Outcorners

2016[wysig | wysig bron]

  • Te Veel Sorge

Ander verwysings[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. LitNet ATKV-Skrywersalbum 21 Januarie 2015: http://www.litnet.co.za/hans-pienaar-1955/
  2. Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria; Eerste uitgawe 2005
  3. Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
  4. Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Hans_Pienaar
  5. Stehle, Rudolf “Melville-digters gaan voort met kleiner fees” “Beeld” 2 September 2013
  6. Cloete, Henry LitNet: http://www.litnet.co.za/hans-pienaar-gesels-oor-die-melville-poesiefees/
  7. Stehle, Rudolf, Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2012/10/24/B1/16/rsMelvillepoesiefees.html
  8. Groenewald, Anneli Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2005/03/26/P2/09/02.html
  9. Barendse, Joan-Mari “Tydskrif vir Letterkunde” Vierde reeks 50 (2) Lente 2013; Nel, Jaco “Beeld” 11 Februarie 2013
  10. Brand, Gerrit Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2007/01/22/B1/3/GBeuprys_1545.html
  11. Fitzpatrick, Marida Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2007/02/13/B1/11/hans.html
  12. Maas, Deon “Beeld” 3 Augustus 2015
  13. Van der Lugt, Pieter “Die Burger” 18 Desember 1986
  14. Naudé, Charl-Pierre “Rapport” 28 Julie 2002; Pieterse, H.J. “Beeld” 16 Desember 2002
  15. Prins, Jo “Rapport” 25 April 2010
  16. Nieuwoudt, Stephanie Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/12/21/BY/04/01.html
  17. Stehle, Rudolf “Beeld” 14 September 2015
  18. Nieuwoudt, Stephanie “Gedigte uit foto’s” “Plus” 14 Desember 2002
  19. Boekkooi, Paul Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2002/10/11/7/4.html
  20. Boekkooi, Paul “Beeld” 2 Augustus 2004; Boekkooi, Paul “Beeld” 11 Augustus 2004
  21. Anoniem “Che se spore op papier” “Beeld” 28 April 2004
  22. Nieuwoudt, Stephanie “Op Che se spoor” “Beeld” 13 September 2003
  23. Nieuwoudt, Stephanie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2003/09/13/B5/11/01.html
  24. Burger, Kobus “Pienaar se ‘Double bill’ wen prys” “Beeld” 21 November 2005
  25. Burger, Kobus Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2005/11/21/B1/34/01.html
  26. Burger, Kobus “Pienaar op kortlys vir Pansa-fees” “Beeld” 18 Oktober 2005
  27. Stehle, Rudolf Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2014/01/30/8/mkgood-QR_29_0_276080210.html