Katakana

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Katakana
カタカナ
Japanese Katakana KA.svg
Soort skryfstelsel Lettergreepskrif
Tale Japannees, Okinawa, Ainu, Palaus[1]
Tydperk sedert 800
Voorloper Orakelbeenskrif
Verwante skryfstelsels Hiragana, Hentaigana
Rigting Links-regs
ISO 15924 Kana, 411
Unicode alias Katakana
Unicode U+30A0–U+30FF
U+31F0–U+31FF
U+3200–U+32FF
U+FF00–U+FFEF
U+1B000–U+1B0FF
Nota Hierdie bladsy kan fonetiese IFA-simbole of letters uit ander alfabette bevat

Katakana (片仮名, カタカナ of かたかな?) is 'n Japannese lettergreepskrif, een van die onderdele van die moderne Japannese skryfstelsel, te same met hiragana en kanji; en rōmaji; die gebruik van die Latynse alfabet in Japannees.[2] Hiragana en katakana is beide kana-stelsels waarin elke simbool 'n mora (klankeenheid) voorstel. Die woord katakana beteken "fragmentariese kana," aangesien die katakana karakters afgelei is van komponente van die meer komplekse kanji.

Katakana word gekenmerk deur kort, reguit, hale en skerp hoeke, en is die eenvoudigste van die Japannese skrifte.

Daar is twee hoof stelsels vir die rangskikking van katakana: die outydse iroha-rangskikking, en die meer algemene gojūon-rangskikking.

Geskiedenis[wysig]

Katakana origine.svg

Katakana is in die vroeë Heian-Tydperk ontwikkel uit dele van man'yōgana karakters, die verkorte Sjinese karakters wat deur Boeddhiste monnike gebruik is om die korrekte uitspraak van Sjinese tekste aan te dui in die 9de eeu, as 'n soort fonetiese snelskrif.[3] Aanvanklik was daar baie verskillende simbole wat 'n enkele lettergreep in gesproke Japannees voorgestel het, maar mettertyd is die stelsel vereenvoudig. Teen die 14de eeu was daar oor die algemeen 'n eenduidige ooreenkoms tussen gesproke en geskrewe lettergrepe.[4]

'n Voorbeeld van die ontwikkeling van katana is, ka カ wat afkomstig is van die linkerkant van ka 加 "vermeerder". Die tabel na regs vertoon die oorsprong van elke katakana: die rooi merke van die oorspronklike Sjinese karakters het uiteindelik die ooreenstemmende simbool geword.

Katakanatabel[wysig]

Die onderstaande tabel gee die katakana saam met hulle Hepburn romanisering aan. Die eerste kaart vertoon die standaard katakana (karakters in rooi is uitgedien, en karakters in groen is moderne toeveogings tot die katakana wat hoofsaaklik gebruik word om klanke uit ander tale voor te stel). Om katana te leer lees word bemoeilik deur die ooreenkomste tussen die verskillende karakters. Shi シ en tsu ツ , so wel as so ソ en n ン , lyk byvoorbeeld in gedrukte vorm baie soortgelyk behalwe vir die helling en haal-vorm. (hierdie verkille in helling en vorm is meer prominent wanneer met 'n inkborsel geskryf word as gevolg van die rigtings van die hale.)

klinkers yōon
a i u e o ya yu yo
ka ki ku ke ko キャ kya キュ kyu キョ kyo
sa shi su se so シャ sha シュ shu ショ sho
ta chi tsu te to チャ cha チュ chu チョ cho
na ni nu ne no ニャ nya ニュ nyu ニョ nyo
ha hi fu he ho ヒャ hya ヒュ hyu ヒョ hyo
ma mi mu me mo ミャ mya ミュ myu ミョ myo
ya yu yo
ra ri ru re ro リャ rya リュ ryu リョ ryo
wa  wi  we wo 1
n
ga gi gu ge go ギャ gya ギュ gyu ギョ gyo
za ji zu ze zo ジャ ja ジュ ju ジョ jo
da (ji) (zu) de do ヂャ (ja) ヂュ (ju) ヂョ (jo)
ba bi bu be bo ビャ bya ビュ byu ビョ byo
pa pi pu pe po ピャ pya ピュ pyu ピョ pyo
ヴァ va ヴィ vi vu ヴェ ve ヴォ vo ヴャ vya ヴュ vyu ヴョ vyo
シェ she
ジェ je
チェ che
スィ si
ズィ zi
ティ ti トゥ tu テュ tyu
ディ di ドゥ du デュ dyu
ツァ tsa ツィ tsi ツェ tse ツォ tso
ファ fa フィ fi フェ fe フォ fo フュ fyu
Katakana obsolete yi.svg 2 yi (Katakana obsolete ye.svg 2) イェ ye
ウィ wi Katakana obsolete wu.svg 2 wu ウェ we ウォ wo
(クヮ) クァ kwa クィ kwi クェ kwe クォ kwo
(グヮ) グァ gwa グィ gwi グェ gwe グォ gwo
1: ("wo") klink dieselfde as ("o"), maar dit word selde gebruik behalwe wanneer die ooreenstemmende hiragana in 'n slegs-katana omgewing voorgestel moet word.
2: Hierdie katakana is in die onderwysstelsel ingevoer in die vroeë Meiji-tydperk, maar het nooit wydverspreid geword nie.[5][6]

Verwysings[wysig]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Katakana (kategorie)
  1. Thomas E. McAuley, Language change in East Asia, 2001:90
  2. Omniglot, Japanese (Nihongo), Besoek op 2 Februarie 2008
  3. Matthew White, The Japanese Writing System, California State University, Chico, Besoek op 2 Februarie 2008
  4. Omniglot, Japanese Katakana, Besoek op 2 Februarie 2008
  5. 「いろは と アイウエオ」
  6. 伊豆での収穫