Museum

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search

'n Museum is 'n gebou waar goed versamel en gestoor word vir besoekers om te besigtig. Museums kan oor verskillende temas handel, soos Natuurlike Geskiedenis, Geologie, Wetenskap, skilderye of beeldhouwerke.

Vatikaansmuseum – Rome.

Museums kan ook lewende diere bevat. In hierdie geval word daarna verwys as dieretuine.

Die doel van moderne museums is om items van artistiese, kulturele of wetenskaplike belang te versamel, bewaar, interpreteer en uit te stal, tot die voordeel en onderrig van die publiek. Museums se belangrikste funksie is om kennis te bewaar.

Museums word deur mense besoek vir opvoeding sowel as vir die pret daarvan.

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

Vorste en ander welgestelde mense het reeds baie eeue gelede begin om allerhande interessante dinge in sogenaamde curiosa-kabinette te versamel. Benewens skilderye en ander kunsvoorwerpe het hierdie versamelings ook dikwels opgestopte diere, gesteentemonsters en meer bevat. Uit hierdie private versamelings het mettertyd openbare museums ontwikkel wat vir die publiek toeganklik geraak het.

Vroeë museums[wysig | wysig bron]

Vroeë museums het begin as private versamelings van welvarende individue, families en instellings wat kuns, skaars en vreemde natuurlike objekte en artefakte ten toon gestel het. Een van die oudste bekende museums is Ennigaldi-Nanna se museum, wat aan die einde van die Nieu- Babiloniese Ryk deur prinses Ennigaldi gebou is en uit c. 530 vC dateer. Die museum bevat artefakte van vroeë Mesopotamiese beskawings.

Openbare toegang tot hierdie museums was dikwels moontlik vir gesiene mense, veral wat private kunsversamelings betref, maar die eienaar en sy personeel het ten alle tye beheer uitgeoefen oor wie toegelaat word, al dan nie. Een manier waarop mans in hierdie periode ʼn hoër sosiale status in die wêreld van die elites bereik het, was deur interessante objekte te versamel en dit ten toon te stel. Talle items in hierdie versamelings was nuwe ontdekkings en hierdie versamelaars was ywerig om dit in die hande te kry.

Hoewel sommige van die oudste openbare museums in die wêreld gedurende die Renaissance in Italië geopen is, het die belangrikste museums van die wêreld hul deure gedurende die 18de eeu oopgemaak, soos die Capitoline-museums (1471, Rome), die Vatikaan-museums (1506) en die Ambras-kasteel in Oostenryk (1572).

Moderne museums[wysig | wysig bron]

Moderne museums het in Wes-Europa ontstaan en vandaar na ander wêrelddele versprei. Die eerste “openbare” museums was dikwels net vir die middelklas en hoër stand toeganklik. Die Ashmolean Museum is in 1677 by die Universiteit van Oxford gestig met die persoonlike versameling van Elias Ashmole wat ten toon gestel is. Dié museum was oop vir die publiek en word deur sommige as die eerste moderne openbare museum beskou. Die eerste openbare museum in Frankryk was die Louvre in Parys, wat in 1793 gedurende die Franse Rewolusie geopen is en vir die eerste keer vir mense van alle stande toegang tot die versamelings van Franse koninklikes gebied het.

Daar word onderskei tussen vele soorte museums bv. kunsmuseums of pinakotek (Grieks: pinax , skildery en theke, houer) en ander soos:

Museumtipe Versameling
Kunsmuseum skilderye, beeldhouwerke en ander kunsvoorwerpe
Historiese of kultuurhistoriese museum klere, meubelstukke, gebruiksvoorwerpe van die mens, wapentuig en werktuie
Natuurhistoriese museum van gesteentemonsters tot volledige skelette van oerdiere
Tegniese en wetenskaplike museum masjiene, apparate, ens.

Digitalisering[wysig | wysig bron]

Die digitalisering van inligting en die toenemende kapasiteit om digitale inligting te stoor, lei daartoe dat die tradisionele model van museums, dit wil sê statiese versamelings van driedimensionele uitstallings en artefakte, verbreed om virtuele uitstallings en hoë resolusie beelde van versamelings in te sluit, sodat besoekers toegang daartoe het vanaf enige ligging met internettoegang.

Museums van Suid-Afrika[wysig | wysig bron]

Suid-Afrika beskik oor talle interessante museums. Lees meer daaroor by "Museums in Suid-Afrika".

Bronnelys[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]