Pleonasme

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

Pleonasme of woordoortolligheid[1] is 'n stylfiguur waar meer woorde gebruik word as wat nodig is om 'n gedagte uit te druk. Die term is van die Griekse woord πλεονασμóς, d.w.s. pleonasmós afgelei, wat 'oorvloed' beteken. Die sin: "Hy het dood verdrink", bevat byvoorbeeld die oorbodige woord "dood".[1] Dit is nie te verwar met 'n toutologie wat uit twee sinonieme woorde bestaan nie.

Voorbeelde[wysig | wysig bron]

Let daarop dat die woorde in die onderstaande voorbeelde nie sinonieme van mekaar is nie.

  • wit sneeu
  • groter groei
  • donker nag
  • brandende vuur
  • na benede val
  • omhoog styg
  • 'n ronde sirkel
  • valse voorgee
  • 'n ferm intrapslag kry van die begin af
  • 'n verbetering ten goede
  • die trappe op na bo
  • menslike nedersetting
  • mediese arts
  • mediese dokter[2]
  • ek het dit met my eie oë gesien.
  • hy as vader van kinders behoort dit nie te doen nie.[3]
  • dis gebiedend noodsaaklik dat jy daar moet wees.[3]
  • miskien is daar 'n moontlike kans om uit te breek.[3]
  • daar mag moontlik dalk probleme wees[4]
  • ons het alreeds vantevore hieroor gepraat.[3]
  • hy is oorspronklik in Frankryk gebore (twee geboorteplekke?).[3]
  • mank gaan aan gebreke.[3]
  • hy staar na die newelrige gesigseinder ('n gesigseinder raak dowwer hoe verder mens kyk).[3]
  • voorspellings oor die toekoms[5]
  • historiese gebeurtenisse van die verlede[5]
  • buite-egtelike optelkinders[6]
  • hawelose straatkinders[6]
  • hoe mens jou ook al wend of keer[6]
  • in staat om te kan[6]
  • nog 'n keer weer[6]
  • opsetlike brandstigting[6]
  • ouerlose wesies[6]
  • sal in die toekoms gebeur[6]
  • sou wou kon gedoen het[6]
  • dit is tans aan die gebeur[6]
  • uitstel tot later[6]
  • vooruit beplan[6]
  • weer herhaal[6]
  • weer hervat[6]
  • wettige huwelik ('n huwelik is óf wettig óf nie 'n huwelik nie)[6]
  • weer reorganiseer[4]
  • 'n skatryk biljoenêr[4]
  • hy was by by die doop[4]
  • 'n ernstige noodgeval[4]
  • 'n yslike knewel[4]
  • 'n dooie lyk[4]
  • hy doen dit alleen op sy eie[4]
  • John moes alles van voor af weer opnuut oorbegin[4]
  • te voet loop[4]
  • 'n onbekende bedrag geld is gesteel (bedrag verwys reeds na geld)[7]
  • teologiese kweekskool ('n kweekskool verwys na 'n plek waar studente in die teologie opgelei word)[7]
  • musiek-konserwatorium ('n konserwatorium is 'n plek waar musiekopleiding gegee word)[7]
  • hy is geneig om gewoonlik te...
  • 'n gratis geskenk
  • 'n medekollega
  • 'n reine maagd
  • ons getroue en lojale lesers
  • 'n Noorse Noorweër van Noorweë
  • die rede hiervoor is omdat
  • sy was die allermooiste van almal
  • buitelanders van ander lande
  • 'n mensvretende kannibaal
  • 'n enkellopende oujongkêrel
  • vuil besmeerde gesig[8]
  • dit het tien jaar geduur, 'n hele dekade, voor hy teruggeskryf het.
  • Prinses Diana het enkele ure voor haar dood nog gelewe.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. 1,0 1,1 (2003) Superfiks G11 Afrikaans, 1ste uitg., Kaapstad: Pearson Education South Africa. p. 92. ISBN 063605740 2. 
  2. Alleenlik nuttig by mondelingse gesprekke, ter onderskeiding van doktor, die gegradueerde.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Van der Merwe, H.J.J.M. 1970. Die korrekte woord: Afrikaanse taalkwessies. Pretoria: J.L. van Schaik, bl. 228.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 Combrink, Johan. 1997. Weer herhaal dui op dof dink. Die Burger, 27 Oktober, bl. 15.
  5. 5,0 5,1 Combrink, Johan. 1993. Wurm en wors uit een familie. Die Burger, 13 Desember, bl. 11.
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 6,12 6,13 6,14 Combrink, Johan. 1997. Hoofletter tog nie altyd nodig. Die Burger, 3 Februarie, bl. 9.
  7. 7,0 7,1 7,2 Taalwenk
  8. Du Toit, P.J. 1991. Taalleer vir onderwyser en student. Goodwood: Academica, bl. 42