Wet van die remmende voorsprong

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search

Die wet van die remmende voorsprong is 'n verskynsel wat deur die Nederlander Jan Romein in 1937 beskryf is in sy opstel "De dialectiek van de vooruitgang", 'n afdeling in die bundel Het onvoltooid verleden.[1] Hierdie verskynsel kan in talle omgewings van toepassings wees.

Die wet bepaal dat 'n voorsprong op 'n bepaalde gebied dikwels daartoe lei dat daar min aansporing is om verdere verbeterings aan te bring of vooruitgang te bewerkstellig, sodat ander jou kort voor lank oortref. Juis omdat mens 'n voorsprong het, is jy huiwerig om nog verder te gaan.

Hierdie ou gasstraatlig in Londen is vandag 'n anachronisme. Die wet van die remmende voorsprong in volle krag.

'n Bedryf of organisasie, veral in die tegnologiese gebied, kan 'n produk met groot vernuwingswaarde ontwikkel en kommersialiseer, maar later geneë voel om eerder op die wins te bly teer en noodsaaklike beleggings vir vernuwing te besuinig. Te midde van die finansiële inspuitings en beleggersbelange, gaan die produk dikwels deur verskillende ontwikkelingstadia en "groeipyne", waarvan die produk (soms onsigbaar) steeds die littekens dra. Mededingers kan dan eenvoudig die eindstadium van die vernuwende produk namaak en verder op verbeter sonder om enige skade te ly van die geld wat bestee is in die groeifase. Hierdeur kan hulle vinnig 'n groot markaandeel inpalm, ten koste van die oorspronklike vervaardiger van die geesteskind.

Voorbeelde[wysig | wysig bron]

Een van die voorbeelde wat Romein in sy oorspronklike publikasie uitlig, handel oor die straatlampe in Londen. Die outeur vra hom af waarom 'n moderne stad soos hierdie steeds van gaslampe gebruik maak, terwyl ander lande lankal reeds elektriese straatligte het (soos Amsterdam en Kimberley). By nadere ondersoek vind hy 'n logiese verklaring: Londen was een van die eerste stede wat op groot skaal straatlampe installeer het; in 'n tyd toe gas die vanselfsprekende keuse was. Toe elektrisiteit die botoon begin voer en in ander stede ingevoer word, het Londen nie gevoel dit is nodig om die bestaande, goed funksionerende, maar verouderde infrastruktuur te verander nie.

'n Goeie Suid-Afrikaanse voorbeeld is sy openbare biblioteke. Die biblioteke in Gauteng en die Vrystaat was van die heel eerstes wat gerekenariseer is en het duur biblioteeksagteware aangeskaf. Hierdie sagteware is egter geslote stelsels wat nie (van buite) toeganklik vir die publiek is nie. Vanaf die vroeë 2010's het die meeste Suid-Afrikaanse biblioteke in die ander sewe provinsies deur die vriendelike samewerking van België die Brocade of Slims-stelsel teen 'n veel goedkoper koste aangeskaf. Hierdie nuwe stelsel (wat hand aan hand saam met die provinsiale rekenarisering geloop het) is oop vir die publiek om self die beskikbaarheid van 'n boek, beeld- of luistermateriaal, asook die inleweringsdatum van die uitgeleende materiaal, te wete te kom. Op hierdie manier kan die Internetgebruiker blitsvinnig vasstel watter bronne by sy naaste openbare biblioteek beskikbaar is. Die biblioteke in die Vrystaat en Gauteng het egter reeds groot geld bestee op duur programmatuur – wat die twee provinsies in 'n remmende posisie plaas om oor te skakel.

Verwysing[wysig | wysig bron]

  1. "De dialektiek van de vooruitgang", in: Jan Romein, Het onvoltooid verleden. Kultuurhistorische studies (Amsterdam: Querido, 1937), pp. 9-64. Herdrukt in: Jan Romein, Historische lijnen en patronen. Een keuze uit de essays, met een woord vooraf door Maarten C. Brands (Amsterdam: Querido, 1971, 2e dr. 1976).