Barion

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Drie kwarke vorm ’n barion.

’n Barion is ’n subatomiese deeltjie wat uit drie kwarke bestaan. Bekende voorbeelde is die proton en neutron. Die naam "barion" kom van die Griekse woord vir "swaar" (βαρύς, barys), omdat hulle in die tyd toe hulle dié naam gekry het, ’n groter massa gehad het as die meeste bekende deeltjies.

Eienskappe[wysig]

Barione verskil van mesone, wat uit een kwark en een antikwark bestaan. Die barione en mesone vorm saam die familie van die hadrone, die versameling deeltjies wat uit kwarke bestaan (kwarke kom nie op hul eie voor nie). Barione is fermione en voldoen aan die Uitsluitingsbeginsel van Pauli. Mesone daarenteen is bosone.

Aangesien barione opgebou is uit kwarke, neem hulle deel aan die sterk wisselwerking, in teenstelling met byvoorbeeld leptone, wat nie uit kwarke opgebou is nie. Die bekendste barione is die protone en neutrone, wat saam die grootste deel van die massa van die sigbare materie in die heelal vorm, terwyl elektrone (die ander belangrike komponent van atome), leptone is. Elke barion het ’n ooreenstemmende antibarion, waar kwarke vervang word deur hul ooreenstemmende antikwarke. ’n Proton bestaan byvoorbeeld uit twee op-kwarke en een af-kwark, en die ooreenstemmende antideeltjie, die antiproton, bestaan uit twee op-antikwarke en een af-antikwark.

Naas die proton en neutron (met ’n halveringstyd van respektiewelik meer as 1032 jaar en 920 sekondes vir vrye neutrone) is daar nog barione bekend met ’n baie kort halveringstyd (sowat 10-23 tot 10-10 sekonde).

Die getal barione in ’n stelsel word die bariongetal genoem. Dit is ’n konstante, wat beteken die getal barione minus die getal antibarione bly by alle (bekende) reaksies dieselfde.

Delta-barione[wysig]

Die deltabarione is ’n familie ligte barione wat net uit op- en af-kwarke bestaan. Hul simbole is Δ++, Δ+, Δ0 en Δ- en hulle het ’n lading van onderskeidelik +2, +1, 0 en −1.

Pentakwarke[wysig]

In 2003 het ’n paar eksperimente vermoedelik die bestaan aangetoon van sogenaamde pentakwarke – "eksotiese" barione wat uit vyf kwarke bestaan. ’n Paar jaar later was die konsensus egter dat hul bestaan baie onwaarskynlik is.

Sien ook[wysig]

Eksterne skakel[wysig]