Sonnebaan

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Die vlak van die sonnebaan kan mooi gesien word in hierdie foto in 1994 deur die Clementine ruimtetuig. Clementine se kamera wys hier (van regs na links) die Maan verlig deur die aarde se weerkaatsing, die Son se gloed wat oor die donker deel van die maan opkom en die planete Saturnus, Mars en Mercurius (die drie kolle na links onder).

Die sonnebaan (ook die Ekliptika genoem) omskryf die vlak wat die wentelbaan van die Aarde bevat. Die wentelbaan van die meeste planete in die sonnestelsel lê baie na aan die vlak. Van die Aarde gesien is dit 'n reusesirkel wat deur die hemelsfeer loop en die verskillende punte van die son se pad daarop bevat relatief tot die sterre in die agtergrond oor die verloop van 'n jaar. Die diereriem lê ook op die sonnebaan. Die sonnebaan maak 'n hoek van ~23.5° met die hemelewenaar vanweë die helling van die aarde se as met betrekking tot sy wentelbaan. Die wentelbaan van die Maan maak 'n helling van ~5° met betrekking tot die sonnebaan.

Omdat daar ~365.25 dae in 'n jaar is en daar 360 grade in 'n sirkel is, lyk dit asof die son met ongeveer 'n graad per dag langs die sonnebaan beweeg. Hierdie beweging is van wes na oos wat teenoorgesteld is van die skynbare oos-wes beweging van hemelsfeer.

Die sonnebaan en die hemelewenaar sny mekaar op twee punte direk teenoor mekaar. Hierdie punte is die dag-en-nag ewenings waar die dag en nag op alle liggings op aarde ongeveer 12 ure lank is.

Die punt op die sonnebaan wat die verste noord is van die hemelewenaar word die winterskeerpunt of sonnestilstand genoem of die somerkeerpunt in die Noordelike halfrond en wanneer die son die punt verste suid van die van die hemelewenaar is, is die omgekeerde waar. Die son se skynbare jaarlikse beweging langs die sonnebaan is die gevolg van die Aarde se wentelbeweging en hellingshoek en word in die onderstaande beeld geïllustreer. Die absis (horisontale as) is die regte klimming van die son en die ordinaat (vertikale as) sy deklinasie. Die hemelverwysingsraam waaroor die son beweeg word gedefinieer deur 'n agtergrond van vaste sterre waarvan sommige van die helderstes aangetoon word.

As die Maan die sonnebaan kruis (genoem nodes) tydens nuwe maan of volmaan sal 'n sonverduistering plaasvind.