Ster

vanuit Wikipedia, die vrye ensiklopedie.

'n Ster is 'n swaar, ligkragtige bol plasma. Die naaste ster aan die aarde is die son, die bron van amper alle energie op aarde. Ander sterre is sigbaar aan die sterrehemel as hulle nie deur die son oorbelig word nie. 'n Ster skyn omdat kernfusie in sy kern energie vrystel wat deur die binneste van die ster gaan en vervolgens uitgestraal word in die ruimte. Amper alle elemente swaarder as waterstof en helium is gevorm in die kerne van sterre.

Sterrekundiges kan die massa, leeftyd, skeikundige samestelling en baie andere eienskappe van 'n ster bepaal deur sy spektrum, ligkrag en beweging deur die ruimte waar te neem. Die totale massa van 'n ster is die beslissende faktor in sy evolusie en uiteindelike lot. Andere eienskappe van 'n ster word bepaal deur sy evolusionêre geskiedenis, soos die straal, draaiing, beweging en temperatuur. 'n Grafiek van die temperatuur van baie sterre teen hulle ligkrag, die sogenaamde Hertzsprung-Russelldiagram (H-Rdiagram) kan gebruik word om die leeftyd en evolusionêre toestand te bepaal.

'n Ster begin as 'n ineenstortende wolk materiaal wat veral bestaan uit waterstof, saam met helium en swaarder spoorelemente. Wanneer die ster se kern 'n hoog genoeg digtheid bereik het, word waterstof omgesit in helium deur kernfusie. Die oorblyfsel van die ster se binnenste dra energie weg van die kern deur 'n kombinasie van stralings- en konvektiewe prosesse. Hierdie prosesse voorkom die ineenstorting van die ster, en die energie sorg vir 'n sterrewind aan die oppervlak en stuur straling die ruimte in.

Dubbelsterre en stelsels met meer sterre bestaan uit twee of meer sterre wat gebonde is deur die swaartekrag en draai in die algemeen rondom mekaar in stabiele bane. As twee van sulke sterre naby aan mekaar wentel, kan hulle swaartekraginteraksie 'n belangrike invloed hê op hulle evolusie.

[wysig] Waarneemgeskiedenis

Deur die eeue heen het beskawinge uit alle dele van die wêreld belang gestel in sterre. Hulle is gebruik vir godsdienstige gebruike en vir sterrenavigasie en plekbepaling. Baie ou sterrekundiges het geglo dat sterre permanent verbonde is aan 'n hemelse bol en dat hulle onveranderlik is. Sterrekundiges het die sterre ingedeel in sterrebeelde en hulle gebruik om die beweginge van die planete en die son te volg. Die beweging van die Son teen die agtergrondsterre (en die horison) is gebruik om kalenders te maak, wat gebruik kon word om die landbou te reël. Die Gregoriaanse kalender, wat teenwoordig amper oral in die wêreld gebruik word, is 'n sonnekalender gebaseer op die hoek van die Aarde se wentelas ten opsigte van die naaste ster, die Son.

Die oudste, noukeurig gedateerde sterrekaart is gemaak in die Ou Egipte in 1534 v. C. Islamitiese sterrekundiges het Arabiese name gegee aan baie sterre, wat teenwoordig nog steeds gebruik word en hulle het 'n aantal sterrekundige instrumente uitgevind wat die plek van die sterre kon bereken. In die 11de eeu het Abu Raihan Al-Biruni die Melkweg sterrestelsel beskryf as 'n klomp fragmente wat die eienskappe het van newelagtige sterre en het ook die breedtegraad gegee van party sterre tydens 'n maansverduistering in 1019.