Gaan na inhoud

Atlas Cheetah

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Atlas Cheetah
'n Atlas Cheetah in vlug.
Tipe Vegvliegtuig
Vervaardiger Atlas Aviation
Bekendstelling 1986
Status In gebruik
Hoofgebruiker Suid-Afrikaanse Lugmag (histories)
Chileense Lugmag
Ecuadorse Lugmag
Vorige gebruikers Suid-Afrikaanse Lugmag
Aantal gebou C: 38
D: 16
E: 16
Ontwikkel van Dassault Mirage III

Die Atlas Cheetah is 'n Suid-Afrikaanse vegvliegtuig wat ontwikkel is vir die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM)[1] en tans nog deur die Ecuadorse Lugmag en Chileense Lugmag gebruik word.[2] Dit was die eerstes wat gebou is as 'n groot opgradering van die Dassault Mirage III deur die Atlas Vliegtuigkorporasie (later Denel Aviation) van Suid-Afrika (gestig in 1965) en is gebaseer op die Israeliese Kfir vegter. Drie verskillende weergawes is geskep: 16 tweesitplek Cheetah D, 16 enkelsitplek Cheetah E en 38 enkelsitplek Cheetah C. Die Cheetah E is in 1992 onttrek en uit diens gestel en die Cheetah C en D in April 2008, hulle is almal in Suid-Afrika vervang deur die Saab JAS 39 Gripen. 'n Beperkte aantal word nog in Suid-Afrika bedryf as toetsvliegtuie vir Denel by die Overberg toetsbaan.

Daar is heelwat oor die oorsprong van die SALM-Cheetahs gespekuleer (veral van die Cheetahs met die reeksnommers van 858 tot 862). Die oorblywende Mirage IIIEZ’s, DZ’s en D2Z’s is in onderskeidelik Cheetah E’s (1986) en Cheetah D’s omskep (die eerste Cheetah D is op 16 Julie 1986 amptelik bekendgestel). Die reeksnommers van die oorspronklike Mirage III’s is vir die Cheetah E’s en D’s hergebruik. Wanneer die reeksnommers van die tweesitplek-Cheetahs ontleed word, blyk dit dat die SALM iewers vyf ekstra lugrame gekry het. (Die oorspronklike SALM-Mirage III’s was van 800 tot 857 genommer en die reeksnommers van die tweesitplek-Cheetahs eindig by 862.) Niks van die Mirage IIICZ’s, BZ’s en RZ’s is in Cheetahs omskep nie. Net een Mirage IIIR2Z is in ’n Cheetah omskep. Die Cheetah C-straalvegters was omskeppings van lugrame wat van ander bronne verkry is en het ’n heeltemal nuwe reeks nommers gekry (341 tot 378).[3]

Daar is nog altyd aangeneem dat die tweesitplekweergawes van die Cheetah Cheetah D’s genoem word omdat die oorblywende Mirage IIIDZ’s en D2Z’s in Cheetahs omskep is en hulle oorspronklike Mirage III-reeksnommers behou het. ’n Paar nuwe vliegtuie is egter van ’n ander bron verkry en het ’n nuwe reeks nommers (beginnende by 858) ontvang. Dit het sedertdien aan die lig gekom dat die tweesitplek-Cheetahs verskillende name het. Let ook daarop dat die enkelsitplek-Cheetahs (die C’s en E’s) op die vliegtuig deur middel van die variantnaam geïdentifiseer is maar nie die tweesitplekvariante nie.[4]

Besonderhede van die opgradering van die Mirage III’s na Cheetahs

[wysig | wysig bron]

Die Cheetah het uit SALM-personeelvereiste 15/81 van September 1981 voortgespruit, waarvolgens die Mirage III’s opgegradeer is. Vliegtuie wat vir omskepping gekies is, het die Mirage IIIDZ’s, Mirage IIID2Z’s en die Mirage IIIEZ’s ingesluit.[5]

SALM Boeing 707 en drie Cheetahs boots lugherbunkering na.

Gedurende omskepping van die Mirage IIIDZ’s en IIID2Z’s is die volgende struktuurverbeterings aangebring, naamlik nuwe vlerke, ’n nuwe neusdeel, niebewegende stertvlakke aan die buitekant van die luginlaat, ’n stelsel om brandstof in die lug aan te vul, groter interne brandstofkapasiteit, verbeterde uitskietstoele en versterking van die onderstelstelsel. Wat avionikaverbeterings betref, het die tweesitplek-Cheetahs die volgende bygekry: ’n nuwe wapenaflewering-en-navigasiestelsel, ’n nuwe wapenbeheer-en-lossing-stelsel, ’n nuwe elektroniese-oorlogvoering-/selfbeskermingstelsel, ’n stabiliteitverbeteringstelsel, ’n omgewingsverbeteringstelsel en ’n elektriesekragtoevoer-en-distribusiestelsel. Nommer 89 Gevegvliegskool is op 1 Julie 1986 vir die gebruik van die tweesitplek-Cheetahs gestig.[6]

Die omskepping van die Mirage IIID2Z’s

[wysig | wysig bron]
SALM Atlas Cheetah D2

Al agt die oorblywende Mirage IIID2Z’s is ingevolge Projek Brahman in Cheetah D2’s omskep. Die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 845 was die eerste tweesitplek-Mirage III wat opgegradeer is en is op 16 Julie 1986 amptelik bekendgestel. Hierdie vliegtuig was ook die eerste Cheetah wat aan die SALM oorhandig is (afleweringsdatum 28 Julie 1986). Die omskeppingstydperke van hierdie vliegtuie het van 12 maande (reeksnommer 849) tot 15 maande (reeksnommer 847) gewissel. Die laaste omskepte Mirage IIID2Z is op 30 Junie 1987 aan die SALM afgelewer. Hierdie vliegtuie het as Cheetah D2’s bekend gestaan. Die Cheetah D2’s het die reeksnommers 843, 844, 845, 846, 847, 849, 852 en 853 gehad.[7]

Die Mirages met die reeksnommers 858 tot 862

[wysig | wysig bron]
Atlas Cheetah B reeksnommer 862 Oktober 1995 by Lugmagbasis Waterkloof.

Daar is heelwat gespekuleer oor die bron van die Mirages wat van 858 tot 862 genommer was. Hierdie vliegtuie was moontlik Mirage 5B’s/Israeli Nesher T’s. Al vyf hierdie vliegtuie is in Cheetah B’s omskep. Die Cheetah B’s is soos volg afgelewer:[8]

  • Reeksnommer 858 is op 22 April 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 23 Julie 1987 aan die SALM afgelewer.
  • Nommer 859 is op 22 April 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 17 November 1987 aan die SALM afgelewer.
  • Nommer 860 is op 24 Julie 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 12 Januarie 1988 aan die SALM afgelewer.
  • Nommer 861 is op 24 Julie 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 17 Februarie 1988 aan die SALM afgelewer.
  • Nommer 862 is op 9 Desember 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 28 Julie 1988 aan die SALM afgelewer.

Die omskepping van die Mirage IIIEZ’s

[wysig | wysig bron]
Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991 te Lanseria- lughawe.

Die Mirage IIIEZ’s is ook ingevolge Projek Brahman in Cheetahs omskep. Die Mirage IIIEZ met die reeksnommer 820, is, soos in die geval van die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 845, na Israel oorgeplaas om as prototipe vir die projek te dien. Ná omskepping in Israel is die Cheetah E met die reeksnommer 820 weer in Suid-Afrika aanmekaargesit en is op 21 April 1987 getoetsvlieg. Dieselfde struktuur- en avionikaverbeterings as dié van die Cheetah D/D2 is op die Cheetah E aangebring. Opgraderings het ’n neus soortgelyk aan dié van die Kfir C1 ingesluit. Die Cheetah E, ’n onderskepper, het die SNECMA Atar 09C as kragbron behou. Wat wapens betref, kon hierdie weergawe van die Cheetah missiele soos die Suid-Afrikaanse V3B Kukri en V3C Darter dra. Die Cheetah E het sy twee DEFA-kanonne behou en kon Merk 81-bomme (250-pondbomme), Merk 82-bomme (500-pondbomme) en trosbomme dra en ongerigte 68 mm-vuurpyle afvuur. Die gasheereenheid vir die Cheetah E was 5 Eskader. Die Cheetah E met die reeksnommer 820 is op 3 Maart 1988 aan 5 Eskader afgelewer.[9]

Die Cheetah E wat hieronder geïllustreer word, het die reeksnommer 828. Die oorspronklike Mirage IIIEZ is op 3 November 1986 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 14 April 1988 aan die SALM afgelewer.[10]

Die Cheetah E is van 3 Maart 1988 tot Oktober 1992 gebruik (5 Eskader is op 31 Oktober 1992 ontbind). Die oorblywende Cheetah E’s is na Lugmagbasis Pietersburg gevlieg en daar gestoor en bewaar. Tien jaar nadat die Cheetah E’s aan diens onttrek is, het Chile vyf van die bewaarde straalvegters as onderdeelbron gekoop (dit was die Cheetah E’s met die reeksnommers 819, 820, 827, 832 en 833).[11]

Cheetah R

[wysig | wysig bron]
Cheetah R reeksnommer 855 op 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg.

In die laattagtigerjare van die vorige eeu sou die oorblywende Mirage IIIRZ’s en IIIR2Z’s ingevolge Projek Bark in ’n fotoverkenningsweergawe van die Cheetah omskep word. Die Mirage R2Z met die reeksnommer 855 is as prototipe vir hierdie projek gebruik. Die SALM het egter nie hierdie weergawe in gebruik geneem nie en nommer 855 was die enigste van sy soort. Die SALM het gekies om die Cheetah C as verkenningsplatform benewens sy rol as onderskepper te gebruik. Daar is egter berig dat Cheetah R 855 in die verkenningsrol deur 2 Eskader gebruik is. Die Cheetah R is gebruik om die sogenaamde gevorderde vegvlerk (die ACW) te toets.[12][13]

Super Cheetah

[wysig | wysig bron]

In 1994 is die Klimov SMR-95- gesamentlike onderneming tussen Rusland en Suid-Afrika van stapel gestuur om ’n nuwe vegvliegtuigenjin te ontwikkel (tegnologie van die Klimov RD-33-enjin is gebruik). Die SMR-95 is in die Cheetah D2 met die reeksnommer 847 gemonteer. [14]

Cheetah D2 reeksnommer 847 op 17 Maart 1997 met Klimov SMR-95-enjin te Waterkloof.

Cheetah C

[wysig | wysig bron]

’n Totaal van 38 Cheetah C’s is ingevolge Projek Tunny geskep.  Dieselfde Atar-enjins as wat in die Mirage F1’s gebruik is, moes egter in die Cheetah C’s gemonteer word, aangesien ’n embargo op die oorspronklike Amerikaanse enjins geplaas is. Dit blyk dat Israelse Kfir C1’s/C2’s as bronne gebruik is om die Atlas Cheetah C-multimissievegvliegtuig te skep. Altesaam 38 vliegtuie met lae ure is gekies. Hulle vlerke en vinne is met nuwes vervang en dele is by hulle rompe ingevoeg. Verbeterings het ’n nuwe avionikasuite, nuwe bedrading, die voorsiening van ’n brandstofherbunkeringstoestel aan die regterkant van die romp en die ontwikkeling van ’n nuwe eenstukwindskerm ingesluit. Die SNECMA Atar 09K-50-11-enjin is in die Cheetah C gemonteer. Die eerste twee vliegtuie (reeksnommers 341 en 342) is op 13 Januarie 1993 en die laaste een (reeksnommer 378) is op 23 Junie 1995 aan die SALM afgelewer.[15]

Basisse waar Cheetahs gehou is

[wysig | wysig bron]

Pietersburg

[wysig | wysig bron]

Verskillende eenhede was by Pietersburg gebaseer. In 1992 het die tuiseenhede 89 Gevegvliegskool met sy tweesitplek-Cheetahs ingesluit.[16]

Louis Trichardt/Makhado

[wysig | wysig bron]

Lugmagbasis Louis Trichardt is op 14 Oktober 1987 amptelik geopen.[17] Nommer 5 Eskader was van Maart 1988 tot Oktober 1992 by Louis Trichardt gebaseer.[18] Die tweesitplek-Cheetahs van 2 Eskader-opleidingsvlug het in 1992 by Louis Trichardt aangekom.[19] Nommer 2 Eskader (die Cheetah C’s) was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.[20] Lugmagbasis Louis Trichardt se naam is op 7 November 2003 na Makhado verander.[17] Die Saab Gripen-straalvegters was bestem om die Cheetah-vloot vanaf Maart 2008 te vervang.[21]

Die volgende eenhede het Cheetahs gebruik

[wysig | wysig bron]

Nommer 89 Gevegvliegskool

[wysig | wysig bron]

Die tweesitplek-Cheetahs is aanvanklik deur 89 Gevegvliegskool gebruik, wat op 1 Julie 1986 geskep is en by Pietersburg gebaseer was (die laaste parade van 89 Gevegvliegskool is op 26 November 1992 by die basis gehou). Die eerste Atlas Cheetah D2 (reeksnommer 845) het op 26 Julie 1986 by Pietersburg geland. Die eenheid is op 29 November 1992 toegemaak, en ná die sluiting is die vliegtuie van die eenheid met ingang van 28 Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug geabsorbeer.[22]

Nommer 5 Eskader

[wysig | wysig bron]
Die 5 Eskader-wapen op 28 September 1991 op Cheetah E reeksnommer 828

Die Cheetah E’s is deur 5 Eskader gebruik (het in 1988 operasioneel geword) en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 by Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak.[23]

Op 21 September 1991 is 5 Eskader se vyftigjarige bestaan met ’n funksie by Louis Trichardt gevier.[24] Een Cheetah E is vir die geleentheid spesiaal goud geverf en het ’n groot 50 op die romp gehad (dit was die vliegtuig met die reeksnommer 831).[25]

Nommer 2 Eskader

[wysig | wysig bron]

Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is van die begin af deur 2 Eskader gebruik. Die eerste Cheetah C het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig.[26]

Cheetah C’s wat op 4 Maart 1995 by die Sentrale Vliegskool te Langebaanweg gesien is, het hierdie 2 Eskader-wapen opgehad.

Toetsvlieg-en-ontwikkelingsentrum

[wysig | wysig bron]

Die SALM het ’n spesiale eenheid vir die toets van vliegtuie en wapenstelsels gestig. Hierdie eenheid staan as die Toetsvlieg-en-ontwikkelingsentrum (TVOS) bekend en is tans in die Overbergstreek, naby Bredasdorp, geleë. Bredasdorp is naby Agulhas, wat geografies die suidelikste punt in Suid-Afrika is. Agulhas is in die Wes-Kaap. Verskillende vliegtuie in die SALM se arsenaal word van tyd tot tyd deur hierdie eenheid gebruik. Sommige van die Cheetah C’s en die tweesitplek-Cheetahs is ook deur hierdie eenheid gebruik.[27]

Kleure en merke van die Cheetahs in SALM-diens

[wysig | wysig bron]

Inleiding tot en oorsig van die kleurskemas van die Cheetahs

[wysig | wysig bron]

Toe die Cheetah E’s en die tweesitplek-Cheetahs rondom die middel van die 1980’s in gebruik geneem is, het hulle ’n laesigbaarheidkamoefleerskema gehad.[28] Die Cheetah C is oorspronklik in die 1990’s in die SALM in gebruik geneem.[29] Die kleurskema op die Cheetah C’s het uiteindelik uit ’n soortgelyke laesigbaarheidskema as dié van die Mirage IIICZ bestaan.[28]

Kriptiese geskiedenis van SALM- nasionale merke

[wysig | wysig bron]

Gedurende die tyd wat die Cheetahs operasioneel was, is verskillende nasionale kentekens gebruik. Tot ongeveer 1994/1995 is ’n springende springbok binne ’n kasteelmerk as nasionale merk gebruik. Hierdie kenteken word die Springbokkasteel genoem. Laasgenoemde nasionale merk is in ongeveer 1993 verander, toe ’n arend binne die kasteel bekendgestel is (die sogenaamde Arendkasteel). Tot die 2000’s het die nasionale kenteken bestaan uit ’n arend in ’n ronde merk waarop ’n negepuntster geplaas is. Hierdie kenteken is in 2003 bekendgestel en word in hierdie artikel die negepuntster-kenteken genoem. Tydens die Cheetah-era is nasionale kentekens oor die algemeen in ses standaardposisies aangebring, naamlik op die boonste en onderste oppervlakke van die vlerke en twee aan weerskante van die romp.[30]

Die posisies van die Arendkasteel

[wysig | wysig bron]
Twee posisies van die Arendkasteel word op 26 Augustus 1995 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gewys. Die kasteel is aan die buitekant van die luginlaat en op die boonste oppervlak van die vlerk.

Negepuntster-kenteken

[wysig | wysig bron]
Die negepuntster-kenteken is op 29 April 2003 bekendgestel. Die laesigweergawe van hierdie merk word op 21 Mei 2005 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gesien.

Kleurskemas op die verskillende Cheetah-variante

[wysig | wysig bron]

Die kleurskemas van die verskillende Cheetah-variante word by wyse van foto’s geïllustreer.

Die Cheetah E

[wysig | wysig bron]

Die standaardskema vir die Cheetah E was ’n laesigskema met een skakering van grys. Daar was ’n 5 Eskader-wapen op die stertvin, die boonste deel van die stertvin was wit en die Springbokkasteel het ’n bou agtergrond gehad.

Die Atlas Cheetah E met die reeksnommer 842 is op 19 September 1992 in ’n ongewone laesigskema van twee skakerings grys gesien. Die kasteel op hom was in die vorm van ’n buitelyn, die springbok was grys en die 5 Eskader-wapen op die stertvin het ’n laesigvoorkoms gehad. Die laaste twee syfers van die reeksnommer was in grys op die neus.

Die tweesitplek-Cheetahs

[wysig | wysig bron]

Die Cheetah C's

[wysig | wysig bron]

Soos in die volgende reeks foto’s gesien kan word, het die Cheetah C’s ’n laesigskema met twee skakerings grys gehad. Aan die begin het sommige van hulle die Springbokkasteel opgehad, maar die meeste se kenteken was die Arendkasteel. Die sentrale gedeelte van die tweeskakeringgrysskema van sommige Cheetah C’s was donkerder as dié van ander.[31] Die Cheetah C-kenteken van die 2000’s was die negepuntster. Die radarkoepel van die Cheetah C’s was lig grys. Die vliegtuie se model-identifisering en laaste twee syfers van die reeksnommer was onder die stuurkajuit. Die Cheetah C-kenteken van die 2000’s was die negepuntster.


Die details op die onderkant van die Cheetah C’s het bestaan uit ’n vals stuurkajuitkap op die voorste deel van die romp en die laaste twee syfers van die reeksnommer op die deur van die voorste onderstel. Daar was geen negepuntsterre onder die vlerke nie.

Spesiale kleurskemas

[wysig | wysig bron]

Toe 5 Eskader op 21 September 1991 sy vyftigste bestaansjaar by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier het, was die Cheetah E met die reeksnommer 831 goud geverf. Daar was ’n groot 50 op die middelste deel van die romp.

Die Cheetah C met die reeksnommer 342 is vir die SALM se 75ste bestaanjaar geverf in ’n spesiale skema wat uit die kleure en merke van sy eweknie in die diereryk bestaan het. Die stertvin was blou. Daar was ’n Pride of the Nation-driehoek op die stertvin en Pride of the Nation-driehoeke was in die plek van die kastele op die onderkante van die vlerk. Die langafstandbrandstoftenk onderaan die vliegtuig was ook geverf.

Die Cheetah C met die reeksnommer 370 is in die 2000’s in die kleure van die 1994- Suid-Afrikaanse nasionale vlag oorgeverf en het as “Vlaggie” bekendgestaan.[32] Hierdie kleurskema word in die meegaande drie foto’s op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado geïllustreer.

Die Atlas Cheetah B met die reeksnommer 861 was op 8 Oktober 2005 ook in die kleure van die 1994- nasionale vlag geverf.

Hoe om die verskillende modelle van die Cheetah uit te ken en die Cheetah van die Mirage III te onderskei

[wysig | wysig bron]
  • Die Cheetah het ’n deltavlerkuitleg (nes die Mirage III) en twee niebewegende stertvlakke aan die buitekant van die luginlaat. Hy het ook ’n lugherbunkeringstoestel aan die regterkant. Die Mirage III het nie die laaste twee eienskappe nie.[33]
  • Die Cheetah C het ’n groot C met ’n hardlopende cheetah, soos op 4 Maart 1995 op die Cheetah C met die reeksnommer 369 gesien word.
  • Daar was op die meeste tweesitplek-Cheetahs ’n hardlopende cheetah, soos op 21 Mei 2005 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gesien word.
  • Die ooglopende verskil tussen die enkelsitplek-Cheetahs en dié met twee sitplkekke is die sitplekrangskikking.  Die Cheetah C’s (die twee vliegtuie in die agtergond) het ook ’n dikker neusprofiel as die tweesitplek-Cheetahs gehad.
  • Van voor gesien is die hoek van die herbunkeringstoestel van die Cheetah C nie so skerp soos op die Cheetah E nie. (Die toestel is aan die regterkant, bo die enjinluginlaat aan die romp van die vliegtuig geheg.)
  • Die Cheetah E het ’n dun neus wat geleidelik taps vanaf ’n punt voor die stuurkajuit is en ’n skerp punt het. Sy pitotvoelpen is onder die neus en hy het vinvlakke net agter die skerp neus.
  • Die Cheetah C het ’n dikker neus as die Cheetah E en ’n radarkoepel wat skerp taps is. Die pitotvoelpen is in die middel van die neus en daar is neusvinvlakke op die romp, net voor die stuurkajuit.
  • Die Cheetah R het, net soos die Cheetah E, ’n tapse neus, maar let op die posisie van die pitotvoelpen en die kameras in die neus.
  • Die tweesitplek-Cheetah het ’n hangende neus, wat ook taps is (nes die neus van die Cheetah E).
  • Op die Cheetah C is die lugherbunkeringstoestel net agter die stuurkajuit aan die regterkant aan die romp van die vliegtuig geheg.
  • Die lugherbunkeringstoestel van die tweesitplek-Cheetah is in ’n hulsel wat aan die regterkant aan die vliegtuig geheg is. (In hierdie geval word die Cheetah B geïllustreer.)

Sien ook

[wysig | wysig bron]

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. ↑ Geldenhuys, Deon (1990). Isolated States: A Comparative Analysis. Cambridge: Cambridge University Press. p. 510. ISBN 978-0521283267.
  2. ↑ "Ex-South African Air Force Cheetah fighter jets arriving in Ecuador." Geargiveer 2 April 2012 op Wayback Machine AmericasForum.com, 20 April 2011.
  3. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah "Guardians of the Nation" (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. pp. 18, 19, 22, 23, 43, 44, 94, 96. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  4. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. p. 22. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  5. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. pp. 16, 18, 22, 23, 81. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  6. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. pp. 19, 18. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  7. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. pp. 18, 19, 22, 23, 27. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  8. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. pp. 18, 22, 23. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  9. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. pp. 18, 80. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  10. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. p. 81. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  11. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. pp. 80, 122. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  12. ↑ McLean, Steven (September 2005). Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 - 2005 (in Engels). Western Cape, South Africa. pp. 41, 45. ISBN 0-9584929-4-8.{{cite book}}: AS1-onderhoud: plek sonder uitgewer (link) CS1 maint: date and year (link)
  13. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. pp. 17, 44. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  14. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. pp. 19, 41. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  15. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. pp. 18, 94. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  16. ↑ Wingrin, Dean (Accessed 5 March 2026). "THE AIR FORCE – SQUADRONS – 89 Combat Flying School". The unofficial website on the South African Air Force. Besoek op 5 March 2026. {{cite web}}: Gaan datum na in: |date= (hulp)
  17. 1 2 Wingrin, Dean (Accessed 5 March 2026). "THE AIRFORCE – BASES – AIR FORCE BASE MAKHADO". The unofficial website on the South African Air Force. {{cite web}}: Gaan datum na in: |date= (hulp)
  18. ↑ McLean, Steven (September 2005). Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 (in Engels). Western Cape, South Africa. p. 95. ISBN 0-9584929-4-8.{{cite book}}: AS1-onderhoud: plek sonder uitgewer (link) CS1 maint: date and year (link)
  19. ↑ McLean, Steven (September 2005). Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 (in Engels). Western Cape, South Africa. p. 41. ISBN 0-9584929-4-8.{{cite book}}: AS1-onderhoud: plek sonder uitgewer (link) CS1 maint: date and year (link)
  20. ↑ McLean, Steven (September 2005). Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 (in Engels). Western Cape, South Africa. p. 44. ISBN 0-9584929-4-8.{{cite book}}: AS1-onderhoud: plek sonder uitgewer (link) CS1 maint: date and year (link)
  21. ↑ McLean, Steven (September 2005). Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 (in Engels). Western Cape, South Africa. p. 42. ISBN 0-9584929-4-8.{{cite book}}: AS1-onderhoud: plek sonder uitgewer (link) CS1 maint: date and year (link)
  22. ↑ McLean, Steven (September 2005). Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 (in Engels). Western Cape, South Africa. p. 413. ISBN 0-9584929-4-8.{{cite book}}: AS1-onderhoud: plek sonder uitgewer (link) CS1 maint: date and year (link)
  23. ↑ McLean, Steven (September 2005). Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 (in Engels). Western Cape, South Africa. pp. 93, 94, 95. ISBN 0-9584929-4-8.{{cite book}}: AS1-onderhoud: plek sonder uitgewer (link) CS1 maint: date and year (link)
  24. ↑ 5 Squadron 50th Anniversary (in Engels). 1991. p. 4.
  25. ↑ Becker, Dave (1995). 75 Years on Wings of Eagles – South African Military Aviation History (in Engels) (2nd uitg.). Durban, South Africa: Colorgraphic. p. 154. ISBN 0 947478 47 7.
  26. ↑ McLean, Steven (September 2005). Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 (in Engels). Western Cape, South Africa. pp. 41, 44, 413. ISBN 0-9584929-4-8.{{cite book}}: AS1-onderhoud: plek sonder uitgewer (link) CS1 maint: date and year (link)
  27. ↑ McLean, Steven (September 2005). Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 (in Engels). Western Cape, South Africa. pp. 416, 417. ISBN 0-9584929-4-8.{{cite book}}: AS1-onderhoud: plek sonder uitgewer (link) CS1 maint: date and year (link)
  28. 1 2 Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. pp. 184, 186. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  29. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. p. 94. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  30. ↑ Becker, Dave (September 2003). "The evolution of the SAAF's National Insignia". SA Flyer – via Posted 17 August 2012 on the SAAF forum at the unofficial South African Air Force website.
  31. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. pp. 184, 188, 189. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  32. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. pp. 107, 192. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)
  33. ↑ Brent, Winston (April 2008). Cheetah “Guardians of the Nation” (in Engels). Nelspruit: Freeworld Publications CC. pp. 19, 95. ISBN 978-0-9802797-1-9.{{cite book}}: CS1 maint: date and year (link)

Eksterne skakels

[wysig | wysig bron]
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Atlas_Cheetah&oldid=2918264"