Castor

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Castor
Emoji u2b55.svg
Castor se ligging (in die rooi sirkel).
Castor se ligging (in die rooi sirkel).
Sterrebeeld Tweeling
Bayer-naam Alpha Geminorum
Spektraaltipe A1V + dM1e[1] + Am + dM1e[1]
+ dM1e + dM1e[1]
Soort Veelvoudige ster
Waarnemingsdata (Epog J2000)
Komponent 1 A
Regte klimming 07h 34m 35.863s[2]
Deklinasie +31° 53′ 17.79″[2]
Skynmagnitude (m) 1,93[2]
Absolute magnitude (M) 0,986[3]
B-V-kleurindeks  +0,03[3]
Komponent 2 B
Regte klimming 07h 34m 36.100s[2]
Deklinasie +31° 53′ 18.57″[2]
Skynmagnitude (m) 2,97[2]
Absolute magnitude (M) 1,886[3]
B-V-kleurindeks  +0,04[3]
Komponent 3 C
Deklinasie +31° 53′ 17.8160″[2]
Skynmagnitude (m) 9,83[2]
Absolute magnitude (M) 8,950[4]
B-V-kleurindeks  +1,49[5]
U-B-kleurindeks  +1,04[5]
Besonderhede
Komponent 1 α Gem Aa
Massa (M) 2,76[6]
Radius (R) 2,4[7]
Temperatuur (K) 10 286[8]
Rotasiespoed (km/s) 18[9]
Metaalinhoud [Fe/H] 0,98[8]
Komponent 2 α Gem Ba
Massa (M) 2,98[6]
Radius (R) 3,3[7]
Temperatuur (K) 8 842[8]
Rotasiespoed (km/s) 33[9]
Metaalinhoud [Fe/H] 0,45[8]
Komponent 3 α Gem Ca/Cb
Massa (M) 0,5992[4]
Radius (R) 0,6191[4]
Ligsterkte (L) 0,0733[4]
Temperatuur (K) 3 820[4]
Rotasiespoed (km/s) 37[4]
Metaalinhoud [Fe/H] ~0,0[4]
Eienskappe
Ouderdom (jaar) 370 miljoen (α Gem Ca/Cb)[4]
Veranderlikheid BY Dra[10] (C)
Ander name
66 Geminorum, FK5 287, Gliese 278,
HIP 36850, SAO 60198

A: BD+32°1581A, PLX 1785.00, HR 2891, HD 60179
B: BD+32°1581B, HR 2890, HD 60178
C: YY Geminorum, BD +32° 1582

Portaal  Portaalicoon   Sterrekunde

Castor (ook bekend as Alpha Geminorum of α Gem) is die tweede helderste ster in die sterrebeeld Tweeling (Gemini) en een van die helderste sterre in die naglug. Dit lyk met die blote oog soos ’n enkelster, maar is eintlik ’n sesvoudige stelsel wat bestaan uit drie dubbelsterre, naamlik Castor Aa, Castor Ab, Castor Ba, Castor Bb, Castor Ca en Castor Cb. Hoewel dit die Bayer-aanwysing alpha het, is dit dowwer as β Geminorum (Pollux).

Sterstelsel[wysig | wysig bron]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Aa
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Periode = 9,2128 dae
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ab
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Skeiding = 6″
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ba
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Periode = 2,9283 dae
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Bb
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
         Skeiding = 73″         
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ca
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Periode = 0,814 dae
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Cb
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


Castor is ’n veelvoudige ster wat uit ses individuele sterre bestaan; daar is drie visuele komponente, wat almal spektroskopiese dubbelsterre is. (Sien diagram REGS.) Dit lyk met die blote oog soos ’n enkelster, en is in 1718 vir die eerste keer as ’n dubbelster aangeteken deur James Pound, maar dit kon reeds in 1678 deur Cassini as twee aparte ligpunte onderskei gewees het. Die skeiding tussen Castor A en Castor B het van 2 boogsekondes in 1970 toegeneem tot omtrent 6 boogsekondes in 2017.[11][12] Hierdie twee pare dubbelsterre het ’n skynbare magnitude van onderskeidelik 1,9 en 3.

Castor Aa en Ba het ’n wentelbaan van ’n paar dae met ’n veel dowwer metgesel.

Castor C, of YY Geminorum, wissel met ’n gereelde periode in helderheid. Dit is ’n verduisterende dubbelster met bykomende variasies vanweë streke met wisselende helderheid op die oppervlak van een of albei sterre, sowel as onreëlmatige opvlammings.[4] Die Castor C-komponente wentel in minder as ’n dag om mekaar. Castor C is vermoedelik in ’n wentelbaan om Castor AB, maar met ’n uiters lang periode van verskeie duisende jare. Dit is 73 boogsekondes van die helder komponente af.[12]

Die gesamentlike skynbare magnitude van al ses sterre is 1,58.

Fisieke eienskappe[wysig | wysig bron]

Castor AB.

Volgens parallaksmetings is Castor 51 ligjare van die Son af. Die twee helderste komponente is albei A-tipe hoofreekssterre met ’n massa en radius van groter as die Son s’n. Die eienskappe van hulle rooidwergmetgeselle is moeilik om te bepaal, maar hulle het vermoedelik ’n massa van minder as die helfte van dié van die Son.[12]

Castor B is ’n Am-ster, met besonder sterk spektraallyne van sekere metale (elemente swaarder as waterstof en helium).

Castor C is ’n veranderlike ster wat geklassifiseer word as ’n BY Draconis-tipe. Hulle is koel dwergsterre wat in helderheid wissel terwyl hulle roteer vanweë stervlekke of ander variasies in hulle fotosfeer. Die twee rooidwerge van Castor C is feitlik identies, met ’n ligsterkte van minder as 10% van die Son s'n.[4]

Etimologie en kultuur[wysig | wysig bron]

Die stelsel se Bayer-naam is "Alpha Geminorum". Castor en Pollux is "hemelse" tweelingsterre wat aan die sterrebeeld Tweeling sy naam gee. Hulle was in die Griekse mitologie die tweelingseuns van Zeus en ’n prinses, Leda.

Die ster was in Arabies bekend as Al-Ras al-Taum al-Muqadim, wat beteken "die kop van die voorste tweeling".

In 2016 het die Internasionale Astronomiese Unie se sternaamwerkgroep (WGSN)[13] die naam "Castor" vir α Geminorum Aa goedgekeur, omdat hulle name aan individuele sterre toegeken het in plaas van aan stergroepe.[14]

Castor C het die verandeliksternaam "YY Geminorum".

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. 1,0 1,1 1,2 (2004) “SB9: The ninth catalogue of spectroscopic binary orbits”. Astronomy and Astrophysics 424 (2): 727–732. doi:10.1051/0004-6361:20041213.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Fabricius, C. et al. (Maart 2002), "The Tycho double star catalogue", Astronomy and Astrophysics 384: 180–189, doi:10.1051/0004-6361:20011822, Bibcode2002A&A...384..180F 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 (1998) “The Castor moving group. The age of Fomalhaut and VEGA”. Astronomy and Astrophysics 339: 831.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 (2002) “Absolute Dimensions of the M‐Type Eclipsing Binary YY Geminorum (Castor C): A Challenge to Evolutionary Models in the Lower Main Sequence”. The Astrophysical Journal 567 (2): 1140–1165. doi:10.1086/338587.
  5. 5,0 5,1 (2002) “VizieR Online Data Catalog: Catalogue of Stellar Photometry in Johnson's 11-color system”. CDS/ADC Collection of Electronic Catalogues 2237: 0.
  6. 6,0 6,1 Tokovinin, A. (September 2008), "Comparative statistics and origin of triple and quadruple stars", Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 389 (2): 925–938, doi:10.1111/j.1365-2966.2008.13613.x, Bibcode2008MNRAS.389..925T 
  7. 7,0 7,1 Stelzer, B.; Burwitz, V. (Mei 2003), "Castor A and Castor B resolved in a simultaneous Chandra and XMM-Newton observation", Astronomy and Astrophysics 402 (2): 719–728, doi:10.1051/0004-6361:20030286, Bibcode2003A&A...402..719S 
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Smith, M. A. (April 1974), "Metallicism in border regions of the Am domain. III. Analysis of the hot stars Alpha Geminorum A and B and Theta Leonis", Astrophysical Journal 189: 101–111, doi:10.1086/152776, Bibcode1974ApJ...189..101S 
  9. 9,0 9,1 Royer, F.; Zorec, J.; Gómez, A. E. (Februarie 2007), "Rotational velocities of A-type stars. III. Velocity distributions", Astronomy and Astrophysics 463 (2): 671–682, doi:10.1051/0004-6361:20065224, Bibcode2007A&A...463..671R 
  10. (2009) “VizieR Online Data Catalog: General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007–2013)”. VizieR On-line Data Catalog: B/gcvs. Oorspronklik in: 2009yCat....102025S 1: 02025.
  11. (1980) “Micrometer Observations of Double Stars and New Pairs - Part Ten”. The Astrophysical Journal Supplement Series 44: 111. doi:10.1086/190686.
  12. 12,0 12,1 12,2 (1997) “MSC - a catalogue of physical multiple stars”. Astronomy and Astrophysics Supplement Series 124 (1): 75–84. doi:10.1051/aas:1997181.
  13. "IAU Working Group on Star Names (WGSN)". Besoek op 22 Mei 2016.
  14. "Bulletin of the IAU Working Group on Star Names, No. 1" (PDF). Besoek op 28 Julie 2016.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Koördinate: Sky map 07h 34m 36s, +31° 53′ 18″