Cherokee (taal)

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Cherokee
ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᏗ, Tsalagi Gawonihisdi 
Uitspraak: [dʒalaˈɡî ɡawónihisˈdî]
Gepraat in: Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Totale sprekers: 12 300[1]
Taalfamilie: Irokees
 Cherokee
 
Skrifstelsel: Cherokee-sillabeskrif, Latynse alfabet 
Amptelike status
Amptelike taal in: Eastern Band Cherokee Flag.svg Eastern Band of Cherokee Indians in Noord-Carolina
Flag of the Cherokee Nation.svg Cherokeenasie[2][3][4] van Oklahoma
Gereguleer deur: United Keetoowah Band Department of Language, History, & Culture; Council of the Cherokee Nation
Taalkodes
ISO 639-1: geen
ISO 639-2: chr
ISO 639-3: chr 
Hedendaagse verspreiding van Cherokee in die Verenigde State

Cherokee (ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᏗ, Tsalagi Gawonihisdi, [dʒalaˈɡî ɡawónihisˈdî]) is die enigste van die Irokese tale wat nog gebesig word, met 12 300 sprekers in die Amerikaanse deelstate Oklahoma,[5] Noord-Carolina,[6] Arkansas[7] en Kalifornië. Cherokee word deur die Cherokee-Indiane gepraat. Die oorspronklike naam van hierdie taal was Aniyunwiya, die huidige naam Tsalagi is van die Engelse term Cherokee afgelei, wat eens na die Irokese verwys het.

Die woord Tsalagi ("Cherokee") in Cherokee-sillabeskrif
Vroeëre verspreiding van Cherokee in die Verenigde State
Die Cherokee-sillabeskrif, soos ontwerp deur Sequoyah

Cherokee is 'n polisintetiese taal met 'n onderwerp-voorwerp-werkwoord-volgorde en word met die unieke Cherokee-sillabeskrif, wat deur die bekende Sequoyah in die laat 1810's en vroeë 1820's ontwerp is, geskryf. Hedendaags is die meeste Cherokee tweetalig met Engels as tweede taal. Die Unesco beskou Cherokee as 'n bedreigde taal.

Dit is die inheemse taal van die Amerikas waarin die meeste literatuur, insluitende die Bybelse Nuwe Testament en Psalms, gepubliseer is. Die Cherokee Phoenix (ᏣᎳᎩ ᏧᎴᎯᏌᏅᎯ, Tsalagi Tsulehisanvhi) is die eerste koerant wat deur inheemse Amerikaners in die Verenigde State gepubliseer is en die eerste wat in 'n inheemse Amerikaanse taal uitgegee is.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Cherokee”. Ethnologue. URL besoek op 23 November 2018.
  2. (en) The Cherokee Nation & its Language”. (PDF) University of Minnesota: Center for Advanced Research on Language Acquisition. 2008. URL besoek op 22 Mei 2014.[dooie skakel]
  3. (en) Keetoowah Cherokee is the Official Language of the UKB”. Keetoowah Cherokee News: Official Publication of the United Keetoowah Band of Cherokee Indians in Oklahoma: April 2009. URL besoek op 1 Junie 2014.
  4. (en) Language & Culture”. United Keetoowah Band of Cherokee Indians. URL besoek op 1 Junie 2014.
  5. (en) Neely, Sharlotte (15 Maart 2011). Snowbird Cherokees: People of Persistence. University of Georgia Press. pp. 147–148. ISBN 978-0-8203-4074-6. Besoek op 22 Mei 2014. 
  6. (en) Frey, Ben (2005). “A Look at the Cherokee Language”. (PDF) Tar Heel Junior Historian. North Carolina Museum of History. URL besoek op 22 Mei 2014.
  7. (en) Cherokee”. Endangered Languages Project. URL besoek op 9 April 2014.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Wikipedia
Sien gerus Wikipedia se uitgawe in Cherokee (taal)