e-tol

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
TG001 Barbet op die N1-noord

E-tol verwys na die elektroniese insamelingsprosesse wat deur die Suid-Afrikaanse Nasionale Padagentskap Sanral in werking gestel is om toltariewe van padgebruikers op geselekteerde tolpaaie of verkeerslane te hef, onderhewig aan die Sanral-wet van 1998. Teen 2014 was 19% van Suid-Afrika se nasionale paaie tolpaaie, en Sanral se inkomstebronne bestaan uit tolgeldinkomste en 'n toewysing uit die nasionale fiskus. Aanvanklike kapitaaluitleg vir groot projekte word ook gefinansier deur uitreiking van staatseffekte in die ope mark.[1]

Die twee vernaamste insamelingsmetodes is Valboom-elektroniese tolheffings en Opepad-tolheffings (ORT). Die stelsel is ontwerp om die R20 miljard hoofwegopgraderingprogram (GFIP) te finansier wat in 2007 ingevoer is en teen April 2011 grootliks voltooi is.[2] Opepad tolheffings is op 3 Desember 2013 in Gauteng in werking gestel[3] toe die provinsie sowat 3.5 miljoen geregistreerde voertuie gehad het.[1]

Elektroniese tolheffings[wysig | wysig bron]

Voertuie word elektronies uitgeken sonder dat enige kontanttransaksies op paaie of hoofweë plaasvind.[1] Voertuig-identifisering geskied by wyse van die aflees van 'n e-etiket of 'n voertuig-lisensieplaat deur sensors of kameras wat op oorhoofse stellasies gemonteer is, en deur rekenaars geinterpreteer word. Electronic Tolling Collection (ETC) is die gekontrakteerde maatskappy wat die stelsel ontwerp en gebou het, en steeds bedryf,[4] en benewens oorsig verleen oor die Transaksie-administrasiehuis (TCH) wat klantrekeninge behartig, en die Oortredings-prosesseringsentrum (VPC) wat prosedures volg teen wanbetalers.[5]

Houers van e-etikette geniet die voordeel van 'n 48%-afslag op tariewe en 'n limiet op rekenings, maar die besit van 'n e-etiket of dagpas bly vrywillig[6] en vereis gevolglik geen wetstoepassing nie.[7][8] Tariewe word na gelang van die inflasiekoers aangepas.[9] Rekeninge word per pos gestuur aan padgebruikers wat nie op die stelsel geregistreer is nie, en teen Mei 2014 het Sanral nog nie oorgegaan tot finale aanmanings jeens padgebruikers wat nie hul rekeninge vereffen het nie.[10]

Valboom-proses[wysig | wysig bron]

e-skyfie-tollaan op die N1-suid by die Carousel-tolplaza, noordelike Gauteng

By konvensionele tolplazas, in die verkeerslane wat die e-etiket-merkteken dra, registreer en verifieer oorhoofse toerusting die besonderhede van 'n e-etiket in 'n stadig bewegende voertuig, en 'n bedrag word outomaties van die padgebruiker se tolrekening afgetrek, waarna die valboom oplig, of lig groen word, en die padgebruiker kan deurry.[1]

Opepad-proses[wysig | wysig bron]

Die stelsel vir multi-verkeerslaan en vryvloeiende verkeer werk sonder die aandoen by enige tolstasie. Kameras en ander sensors wat aan oorhoofse stellasies gemonteer is, registreer die e-etiket en fotografeer die lisensienommerplaat, en 'n bedrag word van die geregistreerde e-etikethouer se rekening afgetrek. Ter stawing word elke voertuig van bo gefotografeer vir lengte-klassifikasie, met bykomende fotos van die voor- en agterlisensieplate.[1] Die 43 oorhoofse stellasies staan op sowat 10 km intervalle van mekaar oor die N1, N3, N12 and R21 hoofweë.[5]

Teenstand en impak[wysig | wysig bron]

Wye kritiek is teen die stelsel uitgespreek.[5][11][12][13] 'n Publieke koalisie genaamd Opposition to Urban Tolling Alliance (Outa) het inisiatiewe van stapel gestuur om die implementering van die e-tolstelsel af te weer, en sekere vakunies, regsfirmas en kerke het hul by die afkeurende stemme geskaar.[5] Outa was van mening dat die stelsel onregmatig is, en het die hooggeregshof in 2012 genader, wat egter uitslag gelewer het dat die GFIP volgens wetsvereistes geïmplementeer is.[14] In 2014 het Outa die Rule of Law kampanje begin, en die voorneme gegee om die wettigheid van eerste stappe teen wanbetalers in die hof te betwis. In 2014 het die Gautengpremier David Makhura ook 'n paneel saamgestel om die sosio-ekonomiese impak van die e-tolstelsel te hersien,[14][15][11][16][17] maar sonder enige voorneme om die GFIP self onder die loep te neem.[12] In die eerste ses maande het agterstallige betalings van ongeregistreerde padgebruikers opgeloop tot R1 miljard,[11] en die Gautengregering het die ontevredenheid van motoriste te kenne gegee.[18] Die Gautengse uitvoerende raadslid vir vervoer, Ismail Vadi, het egter aangedui dat die e-tolstelsel in die provinsie in gebruik sal bly, alhoewel 'n provinsiale brandstofheffing, provinsiale belasting of skadutol oorweeg mag word vir toekomstige opgraderingsprojekte.[12]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Background to e-toll”. Sanral. URL besoek op 22 August 2014.
  2. FAQs on the Gauteng eTolls”. AA. URL besoek op 22 August 2014.
  3. "E-tolls going live in Gauteng", fin24.com, November 20, 2013. URL besoek op 22 August 2014.
  4. "Gantry alarm fixed but residents want answers", sandtonchronicle.co.za, 22 August 2014. URL besoek op 23 August 2014.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Gauteng's e-tolls & you”. 2 December 2013. URL besoek op 24 August 2014.
  6. "Sanral: Police are not targeting e-tag free motorists", sandtonchronicle.co.za, 20 May 2014. URL besoek op 24 August 2014.
  7. "Sanral denies e-toll roadblocks", sandtonchronicle.co.za, 30 June 2014. URL besoek op 24 August 2014.
  8. "Motoriste ontsteld oor Sanral-'boelietaktiek'", netwerk24.com, 3 Junie 2014. URL besoek op 3 Oktober 2014.
  9. "E-tolls unaffected by toll tariff hike", sandtonchronicle.co.za, 12 May 2014. URL besoek op 23 August 2014.
  10. "Sanral denies proceeding with final demands, summonses", sandtonchronicle.co.za, 9 May 2014. URL besoek op 24 August 2014.
  11. 11,0 11,1 11,2 "E-toll defaulters’ bills exceed R1 billion", sandtonchronicle.co.za, 29 July 2014. URL besoek op 26 August 2014.
  12. 12,0 12,1 12,2 "E-tolling could be scrapped", sandtonchronicle.co.za, 16 June 2014. URL besoek op 26 August 2014.
  13. "Cosatu’s e-toll fight heats up", sandtonchronicle.co.za, 28 July 2014. URL besoek op 26 August 2014.
  14. 14,0 14,1 "Outa launches new anti-e-toll campaign", sandtonchronicle.co.za, 11 July 2014. URL besoek op 26 August 2014.
  15. "E-tolls charges will continue despite plans to review the system", sandtonchronicle.co.za, 4 July 2014. URL besoek op 26 August 2014.
  16. "Weg met e-tol 'anders regeer opposisie saam met ANC'", beeld.com, 27 Augustus 2014. URL besoek op 27 Augustus 2014.
  17. "E-tolls panel begins consultations", iol.co.za, 26 August 2014. URL besoek op 28 August 2014.
  18. "Gauteng motorists rate e-toll service", fin24.com, 30 September 2014. URL besoek op 2 October 2014.