Hout

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
'n Stapel hout.
'n Bank wat van hout gemaak is.

Hout is 'n harde veselagtige materiaal wat van bome afkomstig is. Hout word gebruik vir die konstruksie van geboue en meubels. Dit kan ook gebruik word vir die maak van vuur en verhitting. Papier word ook deur 'n chemiese reaksie van hout vervaardig.

Bome kan in hulle natuurlike habitat afgekap word, maar om die produksie van hout volhoubaar te maak, word groot areas land met bome (soos dennebome) beplant. Elke jaar (of paar jaar) word 'n deel van plantasie afgekap en 'n deel weer oorgeplant. Die aanplant en oes van bome word so beheer dat dit 'n konstante jaarlikse produksie kan lewer.

'n Houtkapper is 'n persoon wat bome afkap. Sodra die boom val, word die sytakke verwyder sodat net 'n lang reguit stam oorbly. Die stam word dan na 'n meule vervoer waar dit in lang reguit stukke planke (timmerhout) opgesaag word. Die timmerhout word dan as boumateriaal gebruik of verder verwerk. Spykers, skroewe, of selfs gom kan gebruik word om hout aan mekaar te heg om ander vorme, soos houtrame, te skep.

Die proses word soms geoutomatiseer met masjiene wat 'n boom in een beweging optel, stroop en op 'n vragmotor laai. Minder werkers word dus benodig om bome tot by die fabrieke, waar dit verwerk gaan word, te neem. Dit maak die proses meer doeltreffend en kan tot groot besparings lei.

Kern- en spinthout[wysig]

'n Dwarssnit van 'n Taksus-tak met 27 jaarringe: bleek spinthout en donker kernhout, en pit (donker sentrale kol). Die donker radiale lyne is klein kwaste.

Kernhout (ook pithout of duramen[1] genoem) is hout wat danksy 'n chemiese transformasie van natuurlike aard, meer weerstandig teen verderf en verrotting geword het. Vorming van kernhout is onderhewig aan 'n proses wat deur oorerflike eienskappe bestem word. Wanneer kernhout eers gevorm het, is die kernhout ook dood.[2] 'n Mate van onsekerheid bestaan wel of kernhout inderdaad dood is, weens die verskynsel waar dit steeds 'n chemiese reaksie kan toon op teenwoordige afbraak-organismes, maar dan wel slegs een keer.[3]

Kernhout is gewoonlik opsigtelik anders, en kan in daardie gevalle in 'n houtdeursnit waargeneem word, waar dit die vorm van die binneste jaarringe aanneem. Kernhout kan wel (maar soms ook nie) veel donkerder wees as lewende hout, en mag wel (of nie) skerp afgeëts wees teen die spinthout. Ander prosesse, soos verderf, kan hout egter verkleur, selfs in houtagtige plante wat nie kernhout vorm nie, met 'n vergelykbare kleurverskil, wat tot verwarring mag lei.

Spinthout (ook saphout of alburnum[1] genoem) is die jonger, buitenste hout. In 'n groeiende boom is dit die lewende hout,[2] en die vernaamste funksie daarvan is om water van die wortels na die loof te gelei, en om opgeboude reserwes vanuit die blare, na gelang van die seisoen op te stoor of terug te gee. Teen die stadium wat dit vatbaar word vir die geleiding van water, het alle xyleem-tracheïde en -vate hul sitoplasmas verloor, en die selle is gevolglik funksioneel dood. Alle hout in 'n boom word in eerste instansie as spinthout gevorm. Des te meer blare die boom voortbring en hoe lewenskragtiger dit groei, hoe groter is die volume spinthout wat benodig word. Gevolglik het bome wat snelle groei in die opelug ondergaan 'n dikker laag spinthout in verhouding met hul grootte, as bome van dieselde soort wat in 'n digte woud sou groei. Bome (van spesies wat nie kernhout vorm nie) wat in die opelug groei kan soms aansienlike grootte aanneem, d.w.s. 30 cm of meer in deursnee, voordat kernhout begin vorm, soos in die geval van opslag Hickory (Okkerneut-familie), of dennebome in die opelug.

Verwysings[wysig]

  1. 1,0 1,1 Chisholm, Hugh (1911). Alburnum. Encyclopædia Britannica (11de uitgawe), Cambridge University Press. 
  2. 2,0 2,1 Capon 2005, p. 65.
  3. Shigo 1986, 54.
Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Hout (kategorie)