Gaan na inhoud

Lotustempel

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Die Lotustempel in Delhi, Indië
Die Lotustempel snags

Die Lotustempel (Engels: Lotus Temple; Hindi: कमल मंदिर, Kamal Mandir) is die naasjongste van die agt vastelandse Baha’i-tempels en in die Indiese hoofstad Nieu-Delhi geleë. Dit is deur die Irannees-Kanadese argitek Fariborz Sahba ontwerp, wat in 1976 deur die Baha’i-wêreldsentrum opdrag gegee is om die Lotustempel te ontwerp,[1] en is in Desember 1986 voltooi. Die tempel is bekend vir sy lotusagtige ontwerp en het 'n bekende toeristetrekpleister in die stad geword. Soos al die Baha’i-tempels staan dit op vir alle mense, onafhanklik van hul geloof of enige ander kriteria. Die gebou bestaan uit 27 vrystaande marmerbekleë "blomblare" wat in groepe van drie gerangskik is om nege kante te vorm, met nege deure wat na 'n sentrale haal lei met 'n hoogte van effens meer as 34 meter[2] met plek vir tot 1 300 mense.[3] Die Lotustempel het talle argitektoniese toekennings ontvang[4][5] en is in talle tydskrifte en koerante beskryf en uitgebeeld.[6][7]

Die sakrale gebou is een van die Baha’i-geloof se bekendste bakens en is reeds deur meer as 50 miljoen mense besoek, gelyk aan sowat drie miljoen elke jaar.[8] Die gebou dien as moedertempel vir die Indiese subkontinent en is 'n bekende voorbeeld van moderne Indiese argitektuur.[6][9] Sedert 2014 is die Lotustempel op die Indiese kandidaatlys as Unesco-wêrelderfenisgebied.[10]

Geskiedenis

[wysig | wysig bron]
Die Lotustempel se tuine

Die Lotustempel is deur die Irannees-Kanadese argitek Fariborz Sahba ontwerp, wat nou in La Jolla, Kalifornië, woon,[11] nadat hy enige jare in Kanada gewoon het.[12] Hy is in 1976 deur die Baha’i-wêreldsentrum opdrag gegee om die Lotustempel te ontwerp en het later toesig gehou oor sy konstruksie.[1] Die strukturele ontwerp is gedoen deur die Britse argitektuurkantoor Flint & Neill oor die verloop van 18 maande,[13] en die konstruksie is gedoen deur ECC Construction Group of Larsen & Toubro Bpk.[14] teen 'n koste van $10,56 miljoen.[15][16] Die grootste deel van die fondse wat nodig was om die grond te koop is in 1953 geskenk deur Ardishír Rustampúr uit Hyderabad, Pakistan, wat in sy testament bepaal het dat al die geld wat hy gespaar het aan die konstruksie van die tempel gewy sou word.[17] 'n Deel van die konstruksiebegroting is gespaar en gebruik vir die oprigting van 'n kweekhuis om inheemse plante en blomme te ondersoek wat geskik sou wees vir die tuine van die plek.[1]

Rúhíyyih Khánum het op 19 Oktober 1977 die hoeksteen vir die Lotustempel gelê en dit op 24 Desember 1986 gewy.[18] Die wyding is deur sowat 8 000 Baháʼís uit 107 lande bygewoon, waaronder 4 000 Baháʼís uit 22 Indiese deelstate. Die tempel is op 1 Januarie 1987 vir die publiek geopen en dié dag deur meer as 10 000 mense besoek.[19]

Godsdienste

[wysig | wysig bron]

Volgens die Baha’i-geloof staan 'n Baháʼí-tempel oop vir mense van al die godsdienste vir byeenkomste, refleksie en aanbidding, aangesien Baha’i glo dat alle gelowiges God in hul tempels sal kan aanbid.[20] Soos in al die Baháʼí-tempels mag enigiemand die Lotustempel betree, ongeag die religieuse agtergrond, geslag of ander kriteria.[20] Benewens die Baha’i-geloof se heilige geskrifte mag ook dié van ander godsdienste in elke taal gelees en/of gesing word;[20] aan die ander kant word die lees van sekulêre literatuur binne die tempel nie toegelaat nie, dieselfde geld vir die lewering van preke of lesings, of fondsinsameling. Musikale weergawes van lesings en gebede mag deur kore gesing word, maar binne die tempel mag geen musiekinstrumente gespeel word nie. Daar is geen vaste patroon vir godsdienste nie en ritualistiese seremonies word nie toegelaat nie.[20]

Struktuur

[wysig | wysig bron]
Binne-aansig
Binne-aansig van die Ringsteen-simbool, bo-op die tempel geplaas

Al die Baháʼí-tempels, waaronder die Lotustempel, deel ooreenstemmende argitektoniese kenmerke, waarvan sommige deur die Baháʼí-geskrifte bepaal word. ʻAbdu'l-Bahá, die seun van die Baháʼí-geloof se stigter, Baha'u'llah, het geskryf dat Baháʼí-tempels negehoekig en sirkelvormig moet wees wat die openheid teenoor ander gelowe sou aandui.[20][21][22] Hoewel al die Baha’i-tempels oor 'n koepel beskik, vorm dit nie 'n wesenlike deel van die argitektuur nie.[18][23] Die Baháʼí-geskrifte bepaal ook dat daar geen prente, standbeelde of beelde binne die tempel mag wees nie, en kansels of altare kan nie deel wees van die argitektoniese ontwerp nie (lesers kan agter eenvoudige draagbare leestafels staan).[20]

Die ontwerp van die Lotustempel is geïnspireer deur die lotusblom en bestaan uit 27 vrystaande marmerbekleë "blomblare" wat in groepe van drie gerangskik is om nege kante te vorm.[24] Die tempel se vorm het 'n simboliese en intergodsdienstige betekenis, aangesien die lotus dikwels met reinheid, heiligheid, spiritualiteit en kennis geassosieer word. In Indië het dit 'n geestelike betekenis.[4] Die Lotustempel het nege deure wat na 'n sentrale haal lei met 'n hoogte van effens meer as 34 meter[2] met plek vir van 1 300[25] tot 2 500 mense.[3] Die tempel het 'n deursnee van 70 m.[26] Die Die binnekant en buitefasade van die tempel is gemaak van wit marmer van berg Pendeli in Griekeland wat ook vir baie antieke monumente (waaronder die Parthenon in Athene)[25] en ander Baha’i-geboue soos in die Baha’i-wêreldsentrum in Haifa, Israel, gebruik is.[27][28] Saam met sy nege omliggende damme en tuine beslaan die Lotustempeleiendom 26 akker, gelyk aan 105 000 m² of 10,5 ha).[29] In 2017 is langs die tempel 'n opvoedkundige sentrum ingewy.[30]

Die Lotustempel is sowat 500 meter vanaf die Kalkaji Mandir-metrostasie geleë.[31] Dit is in die dorp Bahapur in Nieu-Delhi, Nasionale Hoofstadgebied Delhi, naby die Nehru-paleis[32] en dit bevind hom op die wesoewer van die Yamuna.[33]

Van die Lotustempel se totale elektrisiteitsverbruik van 500 kilowatt (kW) word 120 kW voorsien deur sonkragpanele op die gebou.[34] Daarmee spaar die tempel ₹120 000 maandeliks.[34] Dit is die eerste tempel in Delhi wat sonkrag gebruik.[35]

Soos ander steengeboue, waaronder die Taj Mahal, verkleur die Lotustempel as gevolg van lugbesoedeling in Indië. Die wit marmer word grys en geel weens die besoedeling deur motors en produksie-aanlegte in die stad, maar ook ander bronne.[36]

Besoekers

[wysig | wysig bron]

Teen laat 2001 het volgens die CNN-verslaggewer Manpreet Brar die Lotustempel meer as 70 miljoen besoekers gelok.[37] Die Indiese permanente Unesco-afvaardiging het beweer dat die Lotustempel teen April 2014 deur meer as 100 miljoen mense besoek is.[25]

Die Lotustempel het 'n vername besienswaardigheid vir mense met verskeie godsdienste geword en tydens sommige feeste lok dit meer as 100 000 besoekers.[4] Skattings oor die aantal jaarlikse besoekers wissel van 2,5 tot 5 miljoen.[4][24][30] Brar het in 2001 beweer dat dit die "mees besoekte gebou in die wêreld" was.[37] Die Lotustempel word dikwels as een van Delhi se belangrikste toeristetrekpleisters gelys.[24]

Toekennings

[wysig | wysig bron]

Die Lotustempel het groot aandag getrek in professionele argitektoniese, beeldende kunste-, godsdienstige, regerings- en ander velde.

Pryse

[wysig | wysig bron]
Een van die nege damme rondom die Lotustempel
  • In 1987 is die argitek van die Lotustempel, Fariborz Sahba, met die toekenning vir uitnemendheid in godsdienstige kuns en argitektuur deur die Brits-gebaseerde Instituut van Strukturele Ingenieurs bekroon vir die ontwerp van 'n gebou so emulating the beauty of a flower and so striking in its visual impact ("so nabootsend van die skoonheid van 'n blom en so treffend in sy visuele impak").[38]
  • In dieselfde jaar het die Intergeloofsforum oor Godsdiens, Kuns en Argitektuur, Geaffilieer by die American Institute of Architects, Washington, D.C., hul eerste eerbewys vir Excellence in Religious Art and Architecture ("Uitnemendheid in Godsdienstige Kuns en Argitektuur") aan Fariborz Sahba vir die ontwerp van die Lotustempel naby Nieu-Delhi toegeken.[13]
  • In 1988 het die Verligtende Ingenieursvereniging die Paul Waterbury Spesiale Vermelding vir Buitelugbeligting toegeken aan die Taj Mahal of the Twentieth Century ("Taj Mahal van die 20ste Eeu").[32]
  • In 1989 het die Lotustempel deur die Maharashtra-India Chapter van die Amerikaanse Betoninstituut 'n toekenning ontvang vir excellence in a concrete structure ("uitnemendheid in 'n betonstruktuur").[13]
  • In 1994 het die Encyclopædia Britannica in sy "Argitektuur"-artikel erkenning gegee aan die Tempel as 'n uitstaande prestasie van die tyd.[13]
  • In 2000 het die Argitektoniese Vereniging van China die Lotustempel[24] in World Architecture 1900–2000: A Critical Mosaic, Volume Eight, South Asia as een van 100 kanonieke werke van die 20ste eeu gelys.[6]
  • Ook in 2000 het die GlobArt Academy in Wene, Oostenryk, sy "GlobArt Academy 2000" toegeken aan die argitek van die Lotustempel, Fariborz Sahba, vir the magnitude of the service of [this] Taj Mahal of the 20th century in promoting the unity and harmony of people of all nations, religions and social strata, to an extent unsurpassed by any other architectural monument worldwide ("die omvang van die diens van [hierdie] Taj Mahal van die 20ste eeu in die bevordering van die eenheid en harmonie van mense van alle nasies, godsdienste en sosiale lae, tot 'n mate wat ongeëwenaard is deur enige ander argitektoniese monument wêreldwyd").[6]

Publikasies

[wysig | wysig bron]

Artikels

[wysig | wysig bron]
Die Lotustempel se tuine
Inligtingsentrum by die Lotustempel

Teen 2003 het die Baha’i-wêreldsentrum se biblioteek meer as 500 publikasies geargiveer waarin na die Lotustempel verwys word, waaronder artikels, onderhoude met die argitek en opskrifte wat die struktuur loof.[13] Die volgende lys behels belangrike voorbeelde van publikasies oor die Lotustempel in chronologiese volgorde met uittreksels van aanhalings:

  • Progressive Architecture in Februarie 1987[13] en Desember 1987
  • Architecture in September 1987[13]
  • Structural Engineer ('n jaarlikse Britse joernaal) in Desember 1987[13]
  • Encyclopædia Iranica in 1989[13][20]
  • World Architecture: A Critical Mosaic 1900–2000 deur Kenneth Frampton, uitgawe 8, 2000[2] – A power icon of great beauty ... an import symbol of the city ("'n kragtige ikoon van groot skoonheid … 'n belangrike simbool van die stad.")
  • Actualité des Religions ('n Franse tydskrif), spesiale uitgawe in herfs 2000 getiteld Les religions et leurs chef-d'œuvres ("Godsdienste en hul meesterstukke"), vierbladsy-artikel[13][39]
  • Guinness World Records in 2001[2]
  • Wallpaper* in Oktober 2002
  • Lighting Design + Application uitgawe 19, No. 6, Illuminating Engineering Society of North America – Taj Mahal of the Twentieth Century ("Taj Mahal van die 20ste eeu")
  • Faith & Form (tydskrif van die Intergeloofsforum oor Godsdiens, Kuns en Argitektuur, geaffilieer by die American Institute of Architects), uitgawe XXI – An extraordinary feat of design, construction, and appropriateness of expressions ("'n Buitengewone prestasie van ontwerp, konstruksie en gepastheid van uitdrukkings")
  • BBC Travel, 2016 – The world's most beautiful places of worship ("Die wêreld se mooiste plekke van aanbidding")[40]

Boeke

[wysig | wysig bron]
  • Forever in Bloom: The Lotus of Bahapur, met foto's deur Raghu Rai en teks deur Roger White, Time Books International, 1992[39]
  • The Dawning Place of the Remembrance of God, Thomas Press, 2002[39]

Arrestasies

[wysig | wysig bron]

In 2006 het sommige voormalige werknemers van die Lotustempel 'n klag by die polisie ingedien dat vrywilligers by die tempel betrokke was by verskeie misdade, waaronder spioenasie, godsdienstige bekering en die vervaardiging van vervalste paspoorte. Die verhoorregter het die polisie gelas om nege spesifieke vrywilligers in hegtenis te neem, maar die Hooggeregshof in Delhi het die arrestasies later opgeskort.[41][42]

Galery

[wysig | wysig bron]

Sien ook

[wysig | wysig bron]

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. 1 2 3 (en) "Gardens of Worship". Recreating Eden. 2006. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Maart 2012. Besoek op 1 Maart 2012.
  2. 1 2 3 4 (en) "Architecture of the Baháʼí House of Worship". National Spiritual Assembly of the Baháʼís of India. 2020. Besoek op 6 Januarie 2026.
  3. 1 2 (en) Lindsey Galloway (3 Januarie 2016). "The world's most beautiful places of worship". BBC. Besoek op 6 Januarie 2026.
  4. 1 2 3 4 (en) William Garlington (2006). "Indian Baha'i tradition". In Sushil Mittal, Gene R. Thursby (red.). Religions of South Asia. Londen: Routledge. pp. 247–260. ISBN 0-415-22390-3.
  5. ↑ (en) John Rizor (21 Augustus 2011). "AD Classics: Lotus Temple / Fariborz Sahba". ArchDaily. Besoek op 27 November 2021.
  6. 1 2 3 4 (en) "Baha'i Temple in India continues to receive awards and recognitions". Internasionale Baha’i-gemeenskap. 5 Desember 2000. Besoek op 6 Januarie 2026.
  7. ↑ (en) "Iconic "Lotus Temple" focus of worldwide campaign". Internasionale Baha’i-gemeenskap. Oktober 2011. Besoek op 16 Desember 2020.
  8. ↑ (en) "Lotus temple embodies "message for the world of today"". Internasionale Baha’i-gemeenskap. 14 November 2011. Besoek op 16 Desember 2020.
  9. ↑ (en) "Commemorations in Chicago highlight the immense impact of House of Worship". One Country. Besoek op 31 Oktober 2011.
  10. ↑ (en) "Bahá'í House of Worship at New Delhi". Unesco. Besoek op 6 Januarie 2026.
  11. ↑ (en) Ashley Mackin-Solomon (23 Januarie 2013). "Iranian architect living in La Jolla devoted to creating 'spiritual space'". La Jolla Light. Besoek op 27 November 2021.
  12. ↑ (en) "Fariborz Sahba". National Spiritual Assembly of the Baháʼís of Canada. 2003. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 Oktober 2004. Besoek op 27 Oktober 2004.
  13. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 (en) "Baháʼí Houses of Worship, India: The Lotus of Bahapur". Baháʼí Association at The University of Georgia. 9 Februarie 2003. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 Mei 2016. Besoek op 7 Mei 2016.
  14. ↑ (en) S. Naharoy (3 September 2011). "The Baha'i House of Worship" (PDF). ECC Concord (Special Edition, Lotus in Concrete (v2, reprint) uitg.). Cerena de Souza: 3–4. Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op 9 Maart 2021. Besoek op 9 Maart 2021.
  15. ↑ (en) Margit Warburg (1993). "Economic Rituals: The Structure and Meaning of Donations in the Baha'i Religion". Social Compass. 40 (1): 25–31. doi:10.1177/003776893040001004. S2CID 144837705.
  16. ↑ (en) Peter Smith (2000). A Concise Encyclopedia of the Baháʼí Faith. Oxford: Oneworld Publications. p. 241. ISBN 1-85168-184-1.
  17. ↑ (en) Gloria Faizi (1993). Stories about Baháʼí Funds. Nieu-Delhi: Baháʼí Publishing Trust. ISBN 81-85091-76-5.
  18. 1 2 (en) Moojan Momen (2010). "Mašreq al-Aḏkār". Encyclopædia Iranica. Besoek op 6 Januarie 2026.
  19. ↑ (en) Kriti Saraswat Satpathy (18 Desember 2019). "5 Interesting Facts About Bahai Lotus Temple in Delhi That You Must Know!". India.com. Besoek op 6 Januarie 2026.
  20. 1 2 3 4 5 6 7 (en) V. Rafati, Fariborz Sahba (1988). Ehsan Yarshater (red.). "BAHAISM ix. Bahai Temples". New York: Encyclopaedia Iranica. pp. 465–467. Besoek op 6 Januarie 2026.
  21. ↑ (en) ʻAbdu'l-Bahá (1982). The Promulgation of Universal Peace. Wilmette, Illinois, VSA: Bahá'í Publishing Trust. p. 71. ISBN 0-87743-172-8.
  22. ↑ (en) "Bahá'í Houses of Worship". Internasionale Baha’i-gemeenskap. Besoek op 16 Desember 2020.
  23. ↑ (en) Shoghi Effendi (1982). The Light of Divine Guidance. The messages from the Guardian of the Bahai Faith to the Bahais of Germany and Austria. Hofheim-Langenhain: Internasionale Baha’i-gemeenskap. p. 229. ISBN 3-87037-145-5.
  24. 1 2 3 4 (en) Graham Hassall (2012). "The Bahá'í House of Worship: Localisation and Universal Form". In Carol Cusack, Alex Norman (red.). Handbook of New Religions and Cultural Production. Brill Handbooks on Contemporary Religion. Vol. 4. Leiden: Brill Publishers. pp. 599–632. doi:10.1163/9789004226487_025. ISBN 978-90-04-22187-1. ISSN 1874-6691.
  25. 1 2 3 (en) Permanent Delegation of India to UNESCO (15 April 2014). "Baháʼí House of Worship at New Delhi". UNESCO World Heritage Convention. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. Besoek op 21 Desember 2020.
  26. ↑ (en) Margit Warburg (2006). Citizens of the World: A History and Sociology of the Bahaʹis from a Globalisation Perspective. Brill. p. 488. ISBN 978-90-04-14373-9.
  27. ↑ (en) "Lotustempel". CADENAS. Besoek op 16 Desember 2020.
  28. ↑ (en) "Penteli marbles for Bahai temples". Dionyssos Marbles. 2010. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Julie 2010. Besoek op 26 Julie 2010.
  29. ↑ (en) John Rizor (21 Augustus 2011). "AD Classics: Lotus Temple / Fariborz Sahba". ArchDaily. Besoek op 27 November 2021.
  30. 1 2 (en) Anne M. Pearson (2022). "Ch. 49: South Asia". In Robert H. Stockman (red.). The World of the Bahá'í Faith. Oxfordshire: Routledge. pp. 603–613. doi:10.4324/9780429027772-56. ISBN 978-1-138-36772-2. S2CID 244701542.
  31. ↑ (en) "Lotus Temple, Delhi". District Magistrate South East, India. Besoek op 23 November 2023.
  32. 1 2 (en) Christopher Buck (2010). "Temples—Baha’i Faith". Religions of the World: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices 6. Ed. J. Gordon Melton, Martin Baumann. Santa Barbara: ABC-CLIO. 2817–2821. URL besoek op 5 Januarie 2025. 
  33. ↑ (en) "Know Your Monument: Lotus Temple and the number nine". The Indian Express. 28 Junie 2019. Besoek op 6 Januarie 2026.
  34. 1 2 (en) "Solar power for Lotus temple". The Hindu. 20 Oktober 2015. Besoek op 13 Oktober 2022.
  35. ↑ (en) Sameer Sharma (20 Oktober 2015). "Baha'i House of Worship – Lotus Temple is on Solar Energy now". Ohindore. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 30 Mei 2016. Besoek op 30 Mei 2016.
  36. ↑ (en) Pushpinder Kaur (2022). "Legal Regime for the Protection of Heritage Stone Monuments in India: a Study with Special Reference to Taj Mahal and Lotus Temple". Geoheritage. 14 (3) 87. Bibcode:2022Geohe..14...87K. doi:10.1007/s12371-022-00721-9. S2CID 250361171.
  37. 1 2 (en) Manpreet Brar (14 Julie 2001). "Encore Presentation: A Visit to the Capital of India: New Delhi". CNN. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 29 April 2019. Besoek op 25 Januarie 2024.
  38. ↑ (en) Anil Sarwal. "An Architectural Marvel". Chandigarh: The Tribune. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 28 September 2008. Besoek op 28 September 2008 – via Baha'is of India.
  39. 1 2 3 (en) "Articles". The Architecture of Fariborz Sahba. Geargiveer vanaf [httphttps://sahbaarchitect.com/ die oorspronklike] op 13 Januarie 2006. Besoek op 13 Januarie 2006.
  40. ↑ (en) Lindsey Galloway (25 Februarie 2022). "The world's most beautiful places of worship". BBC. Besoek op 6 Januarie 2026.
  41. ↑ (en) "HC stays arrest of Lotus temple trustees". webindia123.com. 18 Augustus 2006. Besoek op 22 September 2017.
  42. ↑ (en) "High Court stays arrest of Lotus temple trustees". The Hindu. 19 Augustus 2006. Besoek op 22 September 2017.

Bronnelys

[wysig | wysig bron]

Boeke

[wysig | wysig bron]
  • (en) Gloria Faizi (1993). Stories about Baháʼí Funds. Nieu-Delhi: Baháʼí Publishing Trust. ISBN 81-85091-76-5.
  • (en) William Garlington (2006). "Indian Baha'i tradition". In Sushil Mittal, Gene R. Thursby (red.). Religions of South Asia. Londen: Routledge. pp. 247–260. ISBN 0-415-22390-3.
  • (en) Graham Hassall (2012). "The Bahá'í House of Worship: Localisation and Universal Form". In Carol Cusack, Alex Norman (red.). Handbook of New Religions and Cultural Production. Brill Handbooks on Contemporary Religion. Vol. 4. Leiden: Brill Publishers. pp. 599–632. doi:10.1163/9789004226487_025. ISBN 978-90-04-22187-1. ISSN 1874-6691.
  • (en) Anne M. Pearson (2022). "Ch. 49: South Asia". In Robert H. Stockman (red.). The World of the Bahá'í Faith. Oxfordshire: Routledge. pp. 603–613. doi:10.4324/9780429027772-56. ISBN 978-1-138-36772-2. S2CID 244701542.
  • (en) Margit Warburg (2006). Citizens of the World: A History and Sociology of the Bahaʹis from a Globalisation Perspective. Brill. ISBN 978-90-04-14373-9.

Ensiklopedieë

[wysig | wysig bron]
  • (en) Christopher Buck (2010). "Temples—Baha’i Faith". Religions of the World: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices 6. Ed. J. Gordon Melton, Martin Baumann. Santa Barbara: ABC-CLIO. 2817–2821. URL besoek op 1 Desember 2021. 

Nuusberigte

[wysig | wysig bron]

Ander

[wysig | wysig bron]

Verdere leesstof

[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels

[wysig | wysig bron]

28°33′11.97″N 77°15′30.96″O / 28.5533250°N 77.2586000°O / 28.5533250; 77.2586000

Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Lotustempel&oldid=2867452"