Patroniem

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

’n Patroniem is deel van ’n mens se naam wat op die voornaam van sy pa, oupa of ’n selfs vroeër manlike voorvader geskoei is.[1][2] Dit is ook bekend as ’n patronimikum, vadersnaam of afstammingsnaam. ’n Naam wat op ’n vrou se naam geskoei is, is ’n matroniem of moedersnaam. Dit word in albei gevallle gebruik om ’n persoon se herkoms aan te dui.

Patronieme word vandag steeds gebruik, hoewel dit meestal deur patronimiese vanne vervang is. ’n Voorbeeld is die algemene Engelse van Johnson (seun van John).

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

In baie gebiede in die wêreld het mense patronieme gehad voordat hulle vanne gehad het. Baie vanne in Europa is van patronieme afgelei, soos Wilson (seun van William), FitzGerald (seun van Gerald), Powell (van "ap Hywel", seun van Hywel), Fernández (seun van Fernando), Anderson (seun van Anders/Andrew), Iljin (seun van Ilja), Petrof (seun van Pjotr/Pieter), Stefanović (seun van Stefan), MacAllister (van "mac Alistair", seun van Alistair/Alexander) en O'Connor (van "Ó Conchobhair", kleinseun/afstammeling van Conchobhar).

In Oos-Slawiese tale word die agtervoegsels -owitsj, -(j)ewitsj en -itsj gebruik vir mans se patronieme. Vir vroue s’n is dit -owna, -(j)ewna of -initsjna. Die patroniem is ’n verpligte deel van die persoon se volle naam.[3][4] ’n Man met die naam Iwan wie se pa se naam Nikolai is, se volle naam sal dus wees Iwan Nikolajewitsj, of "Iwan, seun van Nikolai", gevolg deur sy van. Net so sal ’n vrou met die naam Ljoedmila wie se pa se naam Nikolai is, se naam wees Ljoedmila Nikolajewna, of Ljoedmila, dogter van Nikolai.

By patronieme wat gevorm word van ’n naam wat op ’n klinker eindig, word die klinker deur =itsj (vir mans) en =initsjna (vir vroue) vervang, byvoorbeeld Iljitsj en Iljinitsjna van die naam Ilja, soos by die patroniem van Wladimir Iljitsj Lenin.

’n Naam soos Wladimir Iljitsj kan as ’n formele aanspreekvorm gebruik word, byvoorbeeld in ’n werksituasie of wanneer ’n mens met ’n ouer persoon praat;[3][5] in vergelyking daarmee sal iemand in Suid-Afrika as "mnr. Lenin" aangespreek word.

In Ysland is vanne skaars; die gebruik van patronieme (en meer onlangs ook matronieme) word verkies.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Willy van Langendonck. 2007. Theory and Typology of Proper Names. Berlin: Mouton de Gruyter, p. 275.
  2. Eichler, Ernst et al. (reds.). 1995. Namenforschung. Berlin: Walter de Gruyter, p. 488.
  3. 3,0 3,1 Cubberley, Paul (17 Oktober 2002). Russian: A Linguistic Introduction. Cambridge University Press. p. 355. ISBN 9780521796415. 
  4. Stakhnevich, Julia (2007). The Everything Learning Russian Book. Everything Books. p. 74. ISBN 9781598693874. 
  5. (2007) Encyclopaedia of Contemporary Russian. Routledge. p. 412. ISBN 9781136787867. 

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]