Talmoed

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
’n Volledige stel van die Babiloniese Talmoed
Die Vilnius-weergawe van die Babiloniese Talmoed se eerste bladsy, Traktaat Beragot, folio 2a. Die eerste 13 reëls bevat die Misjna en die volgende 21 reëls die Ghemara, gevolg deur opmerkings rakende die Misjna
'n Bladsy van 'n Middeleeuse Jerusalemse Talmoed-manuskrip, van die Kaïro-Geniza
Babiloniese Talmoed, Hoofblad van die Vilnius-weergawe, 1880 tot 1886, die mees algemene uitgawe van die Talmoed

Die Talmoed (Hebreeus: תַּלְמוּד, talmūd, letterlik: "onderwysing", "studie") is naas die Tanag (die Ou Testament vir die Christene) die belangrikste boek in Judaïsme. Dit bevat die kommentare van belangrike rabbyne en ander skrifgeleerdes op die Tanag, veral in die vorm van besprekings tussen voor- en teenstanders van ’n bepaalde standpunt. Hierdie aanvanklik mondelinge tradisie oor die Wet en profete van die tyd van Moses af, het gegroei tot ’n uiters uitgebreide versameling van moontlike uitlegte, verklarings, wetspresedente, anekdotes, legendes en mites.

Vorm en onderdele[wysig | wysig bron]

Die Talmoed word vanweë sy omvang meestal as ’n reeks boeke uitgegee. Dit bestaan uit:

  • Die Misjna – kommentare op die Tanag wat omstreeks 200 n.C. op skrif gestel is. Die Misjna is onderverdeel in ses hoofdafdelings (Sedarim), wat weer in kleiner traktate (Masegtot) verdeel is. Laasgenoemde is in hoofstukke (Perakim) verdeel, wat weer uit wette en reëls (Misjnajot of Halagot) bestaan. Die Misjna bestaan uit altesaam 63 traktate (Masegtot), 525 hoofstukke (Perakim) en 4 178 wette en reëls (Misjnajot of Halagot).
  • Die Ghemara – kommentare op die Misjna.

Twee weergawes[wysig | wysig bron]

’n Onderskeid word getref tussen die Babiloniese Talmoed (תַּלְמוּד בַּבְלִי, Talmoed Bawlie) en Jerusalemse Talmoed (תַּלְמוּד יְרוּשָׁלְמִי, Talmoed Jeroesjalmie). Hoewel albei dieselfde Misjna as kern het, verskil die Ghemarot.

  • Die Babiloniese Talmoed is veral tussen 500 en 1000 in Mesopotamië vasgelê waar in dié tydperk groot florerende Joodse gemeenskappe gevestig was. Dit is verreweg die uitgebreidste en gewildste Talmoed. In die Middeleeue is nog kommentare van die belangrikste rabbyne bygevoeg. Die Kabbala-geloof put veral inspirasie uit die Talmoed Bawlie.
  • Die Jerusalemse Talmoed het omstreeks 350 in of om Jerusalem ontstaan. Dit bestaan hoofsaaklik uit kommentare oor die wette van Moses wat handel oor landgebruik vir landboudoeleindes en die reinigingswette in die tempeldiens.

Huidige gebruik[wysig | wysig bron]

Die manier waarop besprekings in die Talmoed voorkom, is kenmerkend van Judaïsme: leer deur bespreking. In die sinagoges en leerskole van veral Ortodokse Jode vind hewige besprekings steeds plaas oor die vele moontlike vertolkings van die Talmoed.

Ortodokse Jode volg ook dikwels die Daf Jomi ("die daaglikse bladsye"). Een bladsy van die Talmoed word elke dag gelees sodat die hele Talmoed in 2 711 dae (7,5 jaar) behandel word.

Sien ook[wysig | wysig bron]

Verdere leesstof[wysig | wysig bron]

  • (de) Stemberger, Günter (2008). Der Talmud. Einführung, Texte, Erläuterungen (4de uitg.). München: Beck. ISBN 978-3-406-08354-9. 
  • (de) Ouaknin, Marc-Alain (1990). Das verbrannte Buch. Den Talmud lesen. Berlyn: Quadriga. ISBN 3-88679-182-3. 

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]