Yongle-ensiklopedie

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search


Yongle-ensiklopedie
Bladsye van die Yongle-kanon uit die Changling-graftombes.
Bladsye van die Yongle-kanon uit die Changling-graftombes.
Name (taalvariante)
Tradisionele Chinees   永樂大典
Vereenvoudigde Chinees   永乐大典
Pinyin Yǒnglè Dàdiǎn
Wade-Giles Yung-lo Ta-tien
Ander name Groot Kanon van Yongle

Die Yongle-ensiklopedie of Yongle Dadian (letterlik die Groot Kanon van Yongle) was ’n Chinese leishu-ensiklopedie wat in 1403 deur keiser Yongle van die Ming-dinastie laat skryf is. Dit is teen 1408 voltooi. Die omvang van die inhoud het dit in dié tyd die wêreld se grootste algemene papierensiklopedie gemaak.[1]

Ontwikkeling[wysig | wysig bron]

Opdrag vir die skryf van die Yongle Dadian is in 1408 deur keiser Yongle gegee. Altesaam 2 169 geleerdes het vier jaar lank onder die hoofredakteur, Xie Jin, gewerk om die leishu-ensiklopedie saam te stel.[2]

Die geleerdes het 8 000 tekste uit van die antieke tyd tot vroeg in die Ming-dinastie ingesluit. Baie onderwerpe is gedek, insluitende landbou, kuns, sterrekunde, drama, geologie, geskiedenis, letterkunde, geneeskunde, natuurwetenskappe, godsdiens en tegnologie, sowel as beskrywings van ongewone natuurverskynsels.[3]

Die ensiklopedie is in 1408 voltooi[4] by die Guozijian in Nanjing (nou die Universiteit van Nanjing). Dit het bestaan uit 22 937 manuskriprolle,[4] of hoofstukke, in 11 095 volumes. Dit het sowat 370 miljoen Chinese karakters bevat.[3][5] Dit het alles ingesluit wat al geskryf is oor die Confuciaanse Kanon, sowel as geskiedenis, kuns en wetenskap. Dit was ’n enorme versameling van alle kennis.

Verdwyning[wysig | wysig bron]

Die Yongle Dadian is nie vir die algemene publiek gedruk nie omdat die staat teen dié tyd nie geld gehad het nie. In 1557, tydens die bewind van keiser Jiajing, is die ensiklopedie net-net gered tydens ’n groot brand in die Verbode Stad. ’n Kopie is in 1567 gemaak.[2]

Die oorspronklike manuskrip het feitlik heeltemal verlore gegaan teen die einde van die Ming-dinastie,[2] maar 90 persent van die 1 567 manuskripte het behoue gebly tot met die Tweede Opiumoorlog tydens die Qing-dinastie. In 1860 is dele van die stad verbrand en geplunder,[6] en die Britse en Franse soldate het groot dele van die manuskripte as aandenkings geneem.[2] Sowat 5 000 volumes het tot in 1875 bewaar gebly, minder as die helfte, en dit het teen 1894 tot 800 afgeneem. Tydens die Bokserrebellie en die beleg van Beijing in 1900 het Geallieerde soldate honderde volumes gevat en baie is in ’n brand verwoes. Net 60 volumes het in Beijing oorgebly.[2]

Huidige status[wysig | wysig bron]

Minder as 400 volumes is vandag oor.[3] Dit is 800 hoofstukke, of 3,5 persent van die oorspronklike werk.[6] Die volledigste versameling (221 volumes) is in die Nasionale Biblioteek van China in Beijing.[3] In die Nasionale Paleismuseum in Taipei is 62 volumes.[7]

Daar is ook volumes in Brittanje, die VSA en Duitsland.[8]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. "Encyclopedias and Dictionaries". Encyclopædia Britannica (15de) 18. (2007). 257–286. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Wilkinson, Endymion (2000). Chinese History: A Manual. Harvard University Asia Center. pp. 604–5. ISBN 978-0-674-00249-4. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Yongle Encyclopedia”. World Digital Library. URL besoek op 24 Januarie 2013.
  4. 4,0 4,1 Kathleen Kuiper (31 Augustus 2006). “Yongle dadian (Chinese encyclopaedia)”. Encyclopædia Britannica Online. URL besoek op 9 Mei 2012.
  5. 陈红彦 (2008). “国家图书馆《永乐大典》收藏史话”. National Library of China.
  6. 6,0 6,1 Foot, Sarah; Woolf, Daniel R.; Robinson, Chase F. (2012). The Oxford History of Historical Writing: Volume 2: 400-1400. Oxford University Press. p. 42. ISBN 978-0-19-923642-8. 
  7. Yung-lo ta-tien (Vast Documents of the Yung-lo Era) National Palace Museum
  8. "Experts Urge Collectors To Share World's Earliest Encyclopedia". Xinhua News Agency. April 2002. 

Bronne[wysig | wysig bron]

  • Ebrey, Patricia Buckley, Anne Walthall, James B. Palais. (2006). East Asia: A Cultural, Social, and Political History. Boston: Houghton Mifflin Company. ISBN 0-618-13384-4.
  • Guo Bogong 郭佰恭. Yongle dadian kao 永樂大典考. Shanghai, Commercial Press, 1937.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]