Loper (skaak)

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Loper in die standdaard Stauntonskaakstel

'n Loper (,) of biskop is 'n stuk in die bordspel skaak. Lopers behoort saam met ruiters tot die ligte stukke wat buiten pionne die swakste skaakstukke is. Elke speler begin die spel met twee lopers wat elkeen op 'n ander kleur blokkie (veld) begin en die hele spel lank daarop bly. Een loper begin tussen die koning se ruiter en die koning, die ander een tussen die dame se ruiter en die dame. In algebraïese notasie is die begin posisies vir Wit se lopers c1 en f1 en c8 en f8 vir Swart se lopers.

Naam en Geskiedenis[wysig]

In moderne skaak se voorganger, sjatrandj, is die loper se plek deur 'n swakker stuk, die alfil of olifant, ingeneem. Die kanoniese skaakstukke word vandag teruggespoor tot Howard Staunton en die Stauntonskaakstel. In die stel het die diep groef in die loper oorsponklik 'n olifant se tande gesimboliseer. Hierdie groef is verskillend deur verskillende kulture geïnterpreteer soos die spel in Europa aangekom het; in Frankryk is dit byvoorbeeld gesien as 'n nar se pet en dus word die loper in Frans fou (dwaas of gek) genoem. In Engeland het die ooreenkoms met 'n biskop (of ab) se myter gelei tot die benaming biskop (Engels: bishop). In sommige slawiese tale (b.v. Tsjeggies en Slowaaks) word die loper "střelec/strelec", genoem wat vertaal kan word as 'n "skutter", bedoelende 'n boogskutter, terwyl dit in ander tale steeds as 'n "olifant" bekend staan (b.v. Russies slon). In Afrikaans en meeste ander Germaanse tale is die term waarskynlik afkomstig van 'n stuk, die koerier (Duits: Kurier), wat in koerierskaak gebruik is. Die nuwe stuk het vir die eerste keer die lang skuiwe van die hendendaagse loper kon maak. Met die omskakeling van die Alfil na die loper aan die einde van die 15de eeu het die koerier waarskynlik 'n rol gespeel wat aanleiding gegee het tot die Duitse naam Läufer. Verder is daar in ook in ander middeleeuse skaakvariante soos Grande Acedrex met 'n loperfiguur geëksperimenteer.

Die loper se skuiwe[wysig]

Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png a8 b8 c8 bd d8 e8 f8 bd g8 h8 Chess zver 26.png
a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7
a6 b6 c6 d6 e6 f6 g6 h6
a5 b5 c5 d5 e5 f5 g5 h5
a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4
a3 b3 c3 d3 e3 f3 g3 h3
a2 b2 c2 d2 e2 f2 g2 h2
a1 b1 c1 bl d1 e1 f1 bl g1 h1
Chess zhor 26.png
Aanvanklike plasing van die lopers.
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png a8 __ b8 __ c8 __ d8 __ e8 __ f8 __ g8 __ h8 xo Chess zver 26.png
a7 xo b7 __ c7 __ d7 pd e7 __ f7 __ g7 xo h7 xw
a6 __ b6 xo c6 __ d6 __ e6 xw f6 xo g6 xw h6 __
a5 __ b5 __ c5 xo d5 __ e5 xo f5 bl g5 __ h5 __
a4 __ b4 __ c4 __ d4 bd e4 xw f4 __ g4 xw h4 __
a3 __ b3 __ c3 xo d3 xw e3 xo f3 __ g3 __ h3 xw
a2 __ b2 xo c2 pl d2 __ e2 __ f2 xo g2 __ h2 __
a1 xo b1 __ c1 __ d1 __ e1 __ f1 __ g1 xo h1 __
Chess zhor 26.png
Die swart loper kan na enige van die blokkies wat met 'n swart kol gemerk is beweeg. Die wit loper kan na enige blokkie beweeg wat deur 'n wit kol gemerk is of kan die swart pion buit

Daar is geen beperking op die afstand van die loper se skuiwe nie maar dit word beperk tot diagonale beweging. Lopers kan soos alle ander stukke behalwe die ruiter nie oor ander stukke spring nie. 'n Loper buit deur te skuif na die blokkie wat deur die teenstander se stuk beset word.

Die lopers kan onderskei word volgens die vleuel waar hulle in die aanvangposisie aangetref word, i.e. die koningsloper en damesloper. As gevolg van die loper se diagonale beweging bly elke loper op die kleur waarop die begin het en kan daar dan ook na lopers as ligte-blokkie of donker-blokkie lopers verwys word.