Moltrein

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Ondergrondse moltreinstasie in Frankfurt am Main, Duitsland
Moltreinstasie Amstelveenseweg in Amsterdam, Nederland

'n Moltrein (Engels: Underground, Subway, Tube, Nederlands: Metro) is 'n ondergrondse spoorwegvervoerstelsel in groot stede wat die middestad met die omliggende stedelike gebiede verbind. Dit bestaan uit 'n netwerk van lyne wat ondergronds in tonnels of bogronds op viadukte loop. Geen verkeer of ander spore kruis moltreinspore nie. Aan albei punte van 'n moltrein is 'n stuurkajuit sodat die trein in enige rigting kan beweeg. Gewoonlik is daar deure aan albei kante van die trein sodat passasiers op twee verskillende perrone kan afklim. Treine kan kort op mekaar volg omdat gevorderde sinjaalstelsels gebruik word. Hulle kan ook baie vinnig wegtrek en stilhou. Die moltrein is 'n vinnige, gerieflike vervoermiddel vir pendelaars vanaf verskillende voorstede na en van 'n stad of ander voorstede. Die grootste moltreinstelsels (meeste passasiers) is:

Stad Jaar geopen Afstand Getal passasiers per jaar
Moskou 1935 340 km 3,2 miljard
Tokio 1927 281 km 2,6 miljard
New York 1904 371 km 1,9 miljard
Seoel 1974 278 km 1,4 miljard
Meksikostad 1969 202 km 1,4 miljard
Parys 1900 211 km 1,2 miljard
Osaka 1933 114 km 957 miljoen
Londen 1863 415 km 866 miljoen
Hongkong 1979 82 km 790 miljoen
St. Petersburg 1955 110 km 721 miljoen

Moltreinstasies[wysig]

New York Subway stasie Broadway/125e Str.

Die moltreinstasies lê gewoonlik ondergronds. As die lyn op viadukte loop lê hulle gewoonlik bokant die grond. Passasiers gaan met hysers of roltrappe af/op na die moltreinstasie toe. Die perrone is gewoonlik op dieselfde hoogte van die vloer van die spoorwegwaens.
Stede met die meeste moltreinstasies

Stad Getal stasies
New York 488
Parys 368
Londen 270
Tokio 217
Moskou 140

Geskiedenis[wysig]

Trein van die City & South London Railway, in 1890 die eerste ondergrondse elektriese spoorweg ter wêreld en nou 'n onderdeel van die Londense Moltreinstelsel
'n CTA bruin lynse trein vertrek van Madison/Wabash-stasie in Chicago

Die eerste moltreinlyn ter wêreld is op die 10 Januarie 1863 in Londen opgerig en is deur 'n stoomlokomotief getrek. Die oorstap na elektrisiteit word al voltooi omdat die stoom en die roet die stasies en die reisigers daarop bevuil. Die eerste moltrein op die Europese vasteland is in 1896 in Boedapest (Hongarye) opgerig. Die eerste spoorlyn van die Paryse Metro is tydens die aanloop tot die Wêreldtentoonstelling van 1900 opgerig en 'n paar maande na die aanvang van die tentoonstelling ingehuldig.

Geopen Stad
1863 Londen
1886 Liverpool
1892 Chicago
1896 Glasgow
Boedapest
Wene
1898 Boston
1900 Parys
1902 Athene
1904 New York
1907 Philadelphia
1912 Hamburg
1913 Buenos Aires

Bronne[wysig]

  • Feitegids-'n Kernensiklopedie (Kaapstad: 2007)
  • Wikipedia Duits: U-Bahn [1]
  • Wikipedia Afrikaans: Paryse Metro [2]
  • Wikipedia Engels: London Underground [3]
  • Wikipedia Nederlands: Metro Vervoermiddel [4]
  • Wikipedia Engels: Transportation [5]