Oudnoors

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Oudnoors • Ou Noors
dǫnsk tunga, dansk tunga, norrœnt mál
Gepraat in: Skandinawië, Britse eilande, Normandië, Vinland en die Wolga-gebied 
Gebied: Noord-Europa
Totale sprekers: uitgesterf
Taalfamilie: Indo-Europees
 Germaans
  Noord-Germaans
   Oudnoors • Ou Noors 
Skrifstelsel: Rune-alfabet, later Latynse alfabet 
Amptelike status
Amptelike taal in: geen
Gereguleer deur:
Taalkodes
ISO 639-1: geen
ISO 639-2: non
ISO 639-3: non 
Die uitbreiding van Oud-Noors en verwante tale omstreeks 900 n.C. Die Wes-Nordiese of Oud-Noorse taalgebied word in rooi getoon, Oos-Nordies in oranje, Oud-Goties in ligroos en ander Germaanse tale in groen.

Oudnoors of Ou Noors is die Noord-Germaanse taal wat gepraat is deur inwoners van Skandinawië en inwoners van hulle oorsese nedersettings tydens die Wiking Era, tot ongeveer 1300. Die moderne taal wat die nouste met Oudnoors ooreenkom is Yslands waarvan die geskrewe vorm min verander het oor die eeue heen.[1]

Oudnoors het uit die ouer Proto-Noors ontwikkel in die 8ste eeu en ontwikkel tot die moderne Noord-Germaanse tale Sweeds, Deens, Noors, Yslands en Faroëes asook die nou uitgestorwe Norn wat in Shetland, Orkney, en die noordelike dele van Skotland gepraat is. Die Wikings se teenwoordigheid het ook gesorg vir talle Oudnoorse plekname in onder meer Skotland,[2] Ierland, Engeland en Normandië. Verder is woorde uit Oudnoors in ander tale opgeneem soos Engels en dialekte van Skots, veral in plekke soos die Shetland Eilande en Orkney Eilande.[3][4]

Meeste sprekers van Oudnoors het die Oudoosnoors dialek gepraat in wat vandag Denemarke en Swede is. In Yslandse tekste wat uit die Middeleeuse dateer het skrywers beide Oudyslands en Oudnoorweegse dialekte gebruik. Hierdie dialekte is afkomstig van die Oudwesnoorse dialek.

Geen duidelik geografiese grens kan tussen die twee dialekte getrek word nie. Oudoosnoorse trekke is in oostelike Noorweë aangetref en Oodwesnoorse trekke in westelike Swede.

Oudgutnies word soms in Oudoosnoors ingesluit omdat daar min bekend is daaroor en soms as 'n derde dialek aangesien dit beide Oudwes- en Oudoosnoorse eienskappe het en ook sy eie eienskappe ontwikkel het.

Verwysings[wysig]

  1. Omniglot, Old Norse (Dansk tunga), Besoek op 21 Maart 2008
  2. Orkneyjar, Orkney Placenames, Besoek op 21 Maart 2008
  3. Rob's Old Norse Page, English words of Norse origin, oorspronklik uit "A history of foreign words in English" by Mary S. Serjeantson (1961, Barnes & Noble, NY), besoek op 21 Maart 2008
  4. Orkneyjar, The Orcadian dialect, Besoek op 21 Maart 2008