Genealogie

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Stamboom van Herzog Ludwig I van Württemberg (regeer 1568–1593).

Genealogie (vanuit Grieks: γενεά, Genea, "afkoms", en λόγος, logos, "kennis") is die studie van gesinne en die nasporing van hul afstammelinge. Genealoë gebruik mondelinge tradisies, historiese rekords, genetiese analise, en ander bronne om inligting oor families te bekom. Verwantskappe word dikwels met behulp van stambome en databasisse aangedui. Hiervoor word genealogiese programme normaalweg gebruik, waarvan daar 'n verskeidenheid beskikbaar is[1].

'n Tipiese genealogiese databasis sal die datum en plek van persone se geboortes, troues en sterftes aanteken.

Stambome word gewoonlik grafies weergegee met lyne wat aandui hoe mense aan mekaar verwant is.

Genealogie word meestal as 'n stokperdjie beoefen en is die gewildste stokperdjie vir mense ouer as 65 jaar.

Die Genealogiese Genootskap van Suid-Afrika[2] (GGSA) is ‘n Suid-Afrikaanse genealogiese organisasie van persone wat hulle besig hou met die studie van genealogie, familiebome en familiegeskiedenis wat ‘n Suid-Afrikaanse verbintenis het.

Genealogie in Suid-Afrika[wysig | wysig bron]

Die de Villiers/Pama genealogiese numereringstelsel is ontwikkel deur dr Christoffel C de Villiers, wat dit gebruik het in sy 3-volume publikasie “Geslacht-register der Oude Kaapsche Familiën”[3] uitgegee in 1893-4. Die genealogie het as't ware 'n oorsig gegee van die totale bevolking van die Kaap van Goeie Hoop vanaf die stigting in 1652 tot aan die einde van die Hollandse bewind in 1806, en in baie gevalle selfs veel later. Hierdie baanbrekerwerk is hersien deur dr. Cor Pama en in 1996 gepubliseer as die drie-volume “Geslagsregisters van die Ou Kaapse Families”.

De Villiers/Pama numereringstelsel[wysig | wysig bron]

Die oorspronklike stamvader is die a-geslag. (In die geval van meer as een stamvader, staan hulle agtereenvolgens bekend as a1, a2, a3 ens.) Die kinders van die stamvader is die b-geslag, sy kleinkinders die c-geslag, ens. Elke kind van ‘n gesin kry 'n nommer - die eersgeborene is nommer 1, die tweede 2, ensovoorts.

Die kinders van die stamouers is dus a1, a2, a3, ens. Hul kindres is b1, b2, b3 ens in elke gesin, en die volgende geslag c1, c2, c3 ens in elke gesin. Dus die vierde kind van die tweede kind van die stamouers is b2, c4.

Die ou De Villiers/Pama-genealogieë is deur die RGN en later GISA[4] gebruik om die SAG-volumes (SA Geslagsregisters) wat die jare 1652 tot 1830 uitmaak, saam te stel. Hierdie reeks van 17 boeke is in 2011 vir alle familiename A tot Z is deur GISA voltooi. Daarna het GISA begin om die SAG-reeks aan te vul sodat dit die jare 1652 tot 1930 weergee. Dit word as SAF (SA Familieregisters) genoem.

Verskeie familiebonde het volledige genealogieë vir die betrokke familie uitgegee. ‘n Omvattende reeks genealogieë van die Hugenote-vanne word uitgegee deur die Hugenote-Vereniging van SA[5].

Tradisionele naampatrone vir voorname[wysig | wysig bron]

In Afrikaanse gesinne is kinders dikwels volgens Europese tradisie vernoem. Hierdie tradisie was ook sterk gevolg in Ierland en Skotland (minder so in Engeland) en Wes-Europa, waaronder Nederland en Duitsland. Dit blyk die algemeenste te wees van ongeveer die middel van die 1700's tot die eerste deel van die 20ste eeu.

Die eerste Seun is vernoem na die Vader se vader Die tweede Seun is vernoem na die Moeder se vader Die derde Seun is vernoem na die Vader Die vierde Seun is vernoem na die Vader se oudste broer Die vyfde Seun is vernoem na die Moeder se oudste broer Die eerste Dogter is vernoem na die Moeder se ma Die tweede dogter is vernoem na die Vader se ma Die derde Dogter is vernoem na die Moeder Die vierde Dogter is vernoem na die Moeder se oudste suster Die vyfde dogter is vernoem na die Vader se oudste suster Daaropvolgende kinders is aangewys as gevolg van dieselfde patroon, wat vernoem is na die volgende oudste broer of suster van die pa en ma. Hierdie stelsel kan baie genealogies wees. As daar 'n jonderbreking is in die patroon, is dit dikwels ‘n geval dat 'n kind jonk gesterf het. Die name word nie meer as een keer gebruik nie (sien nota hieronder), maar die stelsel kan lei tot kinders met dieselfde naam, bv. as die kind die derde kind is, en die vader is die eerste kind van 'n vader wat die eerste kind was!

Let wel - as 'n kind jonk oorlede is, word dieselfde naam dikwels weer gebruik, veral in Afrikaanse gesinne en soms in Engelse families. Dit was nie die naam van die oorlede kind wat hergebruik word nie, maar die naam van die oupa of ouma, ens., wat weer hernoem is.

Afkortings en simbole wat in die Suid-Afrikaanse Genealogie gebruik word[wysig | wysig bron]

asterisk * gebore / geboortedatum

≈ gedoop of doopdatum

† oorlede, sterfdatum

Ω begrawe / begraafplek

ω veras

x huwelik / huweliksdatum

xx tweede huwelik / tweede huweliksdatum

÷ geskei / egskeidingsdatum

s.v. seun van

d.v. dogter van

wed weduwee

wew wewenaar

ca (circa) / ongeveer / benaderde datum

? geskatte datum

≡ berekende datum

< voor (datum) X

> na (datum)

nn (nomen nescio) famlienaam onbekend

pn (pronomen nescio) voornaam onbekend

sp (sinus prole) sonder nasate

a. aankomsdatum in Suid-Afrika

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Genealogiese programme: https://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_of_genealogy_software#Features
  2. Genealogiese Genootskap van Suid-Afrika: https://www.eggsa.org/index.php/af/lidmaatskap/lidmaatskap-vrae-en-antwoorde/292-wat-is-die-genealogiese-genootskap-van-suid-afrika
  3. Geslacht-register der oude Kaapsche Familiën: https://archive.org/details/geslachtregister01devi
  4. Genealogiese Instituut van SA: http://www.gisa.org.za/site/content/tuis,
  5. Genealogiese Publikasies, Hugenote-Vereniging van SA: http://www.hugenoot.org.za/publikasies.htm