Gerrit Achterberg

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Gerrit Achterberg (1936)

Gerrit Achterberg (20 Mei 1905 - 17 Januarie 1962) was 'n Nederlandse digter. Sy vroeëre gedigte het dikwels as onderwerp die versugting om met jou geliefde na die dood verenig te wees, bevat.

Achterberg was gebore in Nederlangbroek in Nederland. Hy was die derde seun uit 'n gesin van agt kinders. Hy was as 'n Protestant binne die Calvinistiese tradisie grootgemaak. Sy vader was 'n koetsier; tot die koms van die motorvoertuig en die gepaardgaande gewildheid daarvan egter die loopbaan tot niet gemaak het. Achterberg was 'n baie goeie student, en in 1924 het hy begin met sy loopbaan as onderwyser. In dieselfde jaar het hy sy literêre buiging saam met Arie Dekkers gemaak, wat hom aangemoedig het om te skryf. Hulle het saam De Zangen van Twee Twintigers gepubliseer.

Achterberg het intussen meer teruggetrokke en ingetoë geword. Nadat hy afgewys is deur die weermag as gevolg van "sieklikheid van die siel", het hy gedreig om selfmoord te pleeg. Achterberg se literêre loopbaan het egter vlerke gekry toe Roel Houwink hom as sy mentor voorgestel het.

Achterberg het sy bundel Afvaart in 1931 gepubliseer, waarin sy bekende tema, van 'n liefde wat onherroeplik verlore is, alreeds aanwesig was. Na die publikasie van Afvaart het Achterberg egter 'n geestelike ineenstorting ondervind en was hy verskeie kere na 'n psigiatriese inrigting gestuur. Sy psigiese onstabiliteit het ook geweldadige uitbarstings van 'n afwisselende aard tot gevolg gehad.

Hierdie onderbrekings van geweld het in 1937 geëskaleer. Op daardie tydstip was Achterberg woonagtig in Utrecht en was hy weer verloof. Ten spyte van die verlowing, het hy verlief geraak op sy verhuurder, Roel van Es. Op 15 Desember 1937 het hy homself op Van Es se dogter Bep probeer forseer, en toe Van Es probeer het om hom te stop het hy haar geskiet en daardeur haar dood veroorsaak en ook die dogter gewond. Na die skietery het hy homself ingegee en was hy gevonnis tot Nie-vrywillige behandeling. Hy was aangehou tot 1943. Gedurende sy aanhouding en die tydperk daarna (tussen 1939 en 1953) het hy 22 bundels poësie gepubliseer. In 1946 is hy getroud met sy sy vriendin uit sy kinderdae, Cathrien van Baak, saam met wie hy gewoon het in Leusden totdat hy in 1962 beswyk het aan 'n hartaanval.

In 1959 het Achterberg die Constantijn Huygens-prys ontvang vir sy gehele oeuvre.

Achterberg se mees bekende werk is die sonnet-vervolg Ballade van de gasfitter. J.M. Coetzee het die sonnet ingesluit in 'n bundel van sy Engelse vertalings van Nederlandse poësie getiteld Landscape with Rowers (2004).[1] Vroeër in sy loopbaan het Coetzee ook 'n opstel op hierdie sonnet-vervolg geskryf getiteld : Achterberg se Ballade van de gasfitter: Die Geheim van Ek en Jy (1977),[2]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. J.M. Coetzee, Landscape with Rowers, Princeton University Press 2004, ISBN 978-0-691-12385-1.
  2. waarin hy die skuiwende oogpunt in verhouding tot die hoofkarakter van die gedig bespreek. Die opstel is ingesluit in J.M. Coetzee se , Doubling the Point, Harvard University Press 1992, bl.69-90.

Eksterne webskakels[wysig | wysig bron]