Kagiso
Kagiso | |
|---|---|
| Koördinate: 26°8′0″S 27°47′0″O / 26.13333°S 27.78333°O | |
| Land | |
| Provinsie | Gauteng |
| Distrik | Wesrand |
| Munisipaliteit | Mogale City |
| Stigting | 1920 |
| Oppervlak | |
| • Totaal | 14,17 km2 (5,47 vk. myl) |
| Bevolking (2011)[1] | |
| • Totaal | 115 802 |
| • Digtheid | 8 172/km2 (21 170/vk. myl) |
| Rasverdeling (2011) | |
| • Wit mense | 0.1% |
| • Indiërs/Asiërs | 0.1% |
| • Bruin mense | 0.4% |
| • Swart mense | 99.3% |
| • Ander | 0.2% |
| Taal (2011) | |
| • Tswana | 47.6% |
| • Zoeloe | 14.7% |
| • Xhosa | 12.1% |
| • Sotho | 6.9% |
| • Ander | 18.6% |
| Poskode (strate) | 1744 |
| Poskode (posbusse) | 1754 |
| Skakelkode | 011 |
Kagiso is 'n swart woonbuurt geleë aan the suidelike kant van die Mogale City Plaaslike Munisipaliteit, net suid van Krugersdorp, in Gauteng, Suid-Afrika. Die woord Kagiso beteken "Vrede" in Tswana. Kagiso se administrasie bestaan uit vyf wyke, elk onder leiding van 'n raadslid. Die poskode (straat) is 1754.
Kagiso het in 1920 tot stand gekom en die Mogale City Plaaslike munisipaliteit vorm deel van die Wes-Rand
Geskiedenis
[wysig | wysig bron]Kagiso is in 1920 gestig deur oudmynwerkers en plakkers van nabygeleë Luipaardsvlei. Teen 1950 was daar ongeveer 3 436 mense in die Luipaardsvlei-dorpsgebied, 'n gebied van slegs 47 morg, totdat 'n ander nuwe dorpsgebied – Lewisham – suidoos van Krugersdorp uitgelê is.
Demografie
[wysig | wysig bron]Tswana is die mees gesproke taal in Kagiso. Daar is aansienlike migrasie na die gebied vanaf die landelike gebiede, met mense wat werk soek in nabygeleë Krugersdorp en Chamdor. Sommige mense wat in Kagiso woon, reis na Johannesburg vir werk. Kagiso het baie noemenswaardige mans en vroue opgelewer, waaronder eerwaarde Dr. Frank Chikane, die voormalige sekretaris-generaal van die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke en 'n voormalige direkteur-generaal in die President se Kantoor. Kagiso is die tuisdorp van die voormalige Gautengse premier Nomvula Mokonyane.
Noemenswaardige bekendes wat op 'n stadium sterk met Kagiso geassosieer is, sluit in die musikante Mafikizolo en voormalige Orlando Pirates-sokkerspeler Meshack Wonder Mjanqeka.
Sport
[wysig | wysig bron]Ontspanningsgeriewe in die gebied sluit in 'n veeldoelige sportsentrum met 'n krieketveld, sokkervelde, tennisbane en 'n swembad.
Infrastruktuur
[wysig | wysig bron]Gesondheid
[wysig | wysig bron]Die openbare gesondheidsbehoeftes van mense in die gebied word deur die Leratong-hospitaal voorsien. Daar is twee klinieke in die gebied en 'n mobiele kliniek is ook in die dorpsgebied in werking. Privaat gesondheidsbehoeftes word deur privaat dokters met privaat spreekkamers wat met mediese fasiliteite toegerus is, voorsien.
Polisie- en Regterlike Dienste
[wysig | wysig bron]Polisiedienste word verskaf deur 'n onlangs geboude Kagiso-polisiestasie langs die Kagiso-landdroshof, wat ook onlangs gebou is. Die twee fasiliteite bedien inwoners van Kagiso-Sentraal en verskeie uitbreidings, insluitend ander uitgestrekte gebiede rondom die dorp, insluitend Tshepisong, Reitvalley, en uitbreidings 2 en 3.
Grootmaatdienste
[wysig | wysig bron]Drinkwater word deur die plaaslike munisipaliteit voorsien deur gebruik te maak van reservoirfasiliteite wat binne die dorp geleë is. Rioolbehandelingsfasiliteite is aan die buitewyke van die dorp geleë.
Kleinhandelwinkelfasiliteite
[wysig | wysig bron]Die dorp se inkopiebehoeftes word voorsien deur verskeie winkelsentrums rondom die dorp, insluitend Kagiso Winkelsentrum, Chamdor Winkelsentrum, sowel as supermarkte en gerieflike spaza-winkels wat in gerieflike areas binne die dorp geleë is.
Onderwys
[wysig | wysig bron]Daar is 15 laerskole en sewe hoërskole (Mosupatsela Sekondêre Skool, Madiba Omvattende Skool, Mandisa Shiceka Hoërskool, Boipelo Sekondêre Skool, S.G Mafaesa, Kagiso Sekondêre Skool en Thuto-Pele Hoërskool) in die gebied. Mosupatsela en Kagiso sekondêre skole is die oudste hoërskole in die dorp, met eersgenoemde die oudste van die twee skole. Daar is ook 'n sentrum vir volwassenes wat help om hul opvoeding te verbeter. Kagiso het 'n ou biblioteek met 'n naslaanafdeling en 'n kinderbiblioteek.
Die dorp huisves ook die onlangs geopenende Kagiso (Gauteng) Argiefsentrum, waarlangs 'n onlangs geboude moderne biblioteek geleë is. Die fasiliteit is bedoel om belangrike erfenis- en historiese rekords sowel as inligting te huisves.
Daar is verskeie formele crèches, insluitend drie grootes, en ongeveer 50 informeles.
Die dorp het ook skole vir beide fisies en verstandelik gestremdes.
Bekende persone
[wysig | wysig bron]Verwysings
[wysig | wysig bron]- 1 2 3 4 "Hoofplek Kagiso". Sensus 2011.
Bronnelys
[wysig | wysig bron]- http://census2011.adrianfrith.com/place/763010
- http://www.dicts.info/dictionary.php?l1=English&l2=Setswana&word=kagiso&Search=Search
- http://en.glosbe.com/tn/en/kagiso (based on Wiktionary: https://en.wiktionary.org/wiki/kagiso
- http://www.mg.co.za/article/2010-11-05-but-i-live-in-kagiso
- http://www.mogalecity.gov.za/news-archive/2010/97-news-2009/may/171-daughter-of-kagiso-becomes-premier
- http://www.gautengonline.gov.za/Pages/PremierProfile.aspx
- http://mg.co.za/article/2010-08-06-mokonyane-missing-in-action
- https://www.channel24.co.za/Music/News/the-reinvention-of-mafikizolo-20171203
- https://www.sowetanlive.co.za/sport/2012-08-02-legends-corner-former-pirates-player-relives-his-days-of-glory/
