Nylon


Nylon is 'n generiese naam vir 'n reeks sintetiese polimere wat as poli-amiede bekend staan en is vir die eerste keer op 28 Februarie 1935 deur Wallace Carothers by DuPont vervaardig. Nylon is een van die mees gebruikte polimere wat as 'n vesel aangewend word.
Oorsig
[wysig | wysig bron]Nylon is 'n termoplastiese sy-agtige materiaal, wat vir die eerste keer in die maak van tandeborsels (1938) gebruik is en toe later vir die meer bekende gebruik in "nylon"-broekiekouse (1940). Dit word uit herhalende eenhede gemaak wat soos by natuurlike sy deur peptiedverbindings ('n ander naam vir amied-verbindings) aaneengeskakel is, wat ook as poli-amiede (PA) bekend staan. Nylon was die eerste kommersieel suksesvolle polimeer en die eerste sintetiese vesel wat geheel en al uit steenkool, water en lug vervaardig is. Eers word 'n monomeer met 'n intermediêre molekulêre massa berei, wat dan met mekaar reageer om langer polimeerkettings te vorm.
Nylon was aanvanklik bedoel as 'n vervanging vir sy en het dit wel in baie produkte vervang namate sy tydens die Tweede Wêreldoorlog skaars begin word het. Dit het sy ook vir militêre doeleindes vervang soos in die vervaardiging van valskerms, koeëlvaste baadjies en is ook in baie soorte voertuigbande gebruik.
Nylonvesels leen hul tot aanwending in baie toepassings insluitende materiale, trourokke, matte, snare van musiekinstrumente en tou.
Soliede nylon kan ook vir onderdele in masjienerie soos ratte en ander komponente gebruik word wat aan lae- tot medium spanning onderhewig is en voorheen in metaal gegiet is. Ingenieursgraad-nylon word deur ekstrusie, gietwerk en inspuitgietwerk berei. Die 6/6 Nylon 101-tipe is die algemeenste graad nylon en Nylon 6 word die meeste vir gietstukke gebruik. Nylon kan ook in glas- en molibdeensulfiedversterkte vorms verkry word wat die strukturele sterkte en impakbestandheid asook die styfheid en wrywingskoëffisiënt verbeter.
Chemie
[wysig | wysig bron]Nylon is 'n kondensasie-kopolimeer wat deur die reaksie van gelyke dele van 'n diamien en 'n karboksielsuur gevorm word om 'n peptiedverbinding aan albei kante van elke monomeer te vorm in 'n proses wat met polipeptied- biologiese polimere ooreenstem. Die numeriese agtervoegsel dui op die aantal koolstof-atome wat deur die monomere bygedra word; die diamien eerste en die suur tweede. Die algemeenste tipe is nylon 6-6 wat daarop dui dat die diamien (heksametileendiamien) en die suur (adipiensuur) elkeen 6 koolstowwe tot die polimeerketting bydra. Soos met ander kopolimere soos poli-esters en poliuretane bestaan elkeen van die herhalende eenhede in die ketting uit een van die monomere elk, sodat hulle mekaar in die ketting afwissel.