Oud-Oeigoerse alfabet

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Oud-Oeigoerse alfabet
Uighur native name.svg
Soort skryfstelsel Abjad/alfabet
Taal Oeigoers
Tydperk ca.700's – 1800's n.C.
Voorloper Sogdiese alfabet
Rigting Bo-onder
Nota Hierdie bladsy kan fonetiese IFA-simbole of letters uit ander alfabette bevat
    Skryfstelsels    

      Abjad
      Abugida
      Alfabet
      Lettergreepskrif
      Logografies
      Kenmerk-alfabet
      Snelskrif
      Alternatief

Die Oud-Oeigoerse alfabet is gebruik vir die skryf van Oud-Oeigoers, ’n variant van Oud-Turks wat ’n voorloper was van moderne Oeigoers. Dit is in die Tarim-kom (die hedendaagse Xinjiang-streek) in Wes-Sjina gepraat. Die term "Oeigoers" wat vir die alfabet gebruik word, is misleidend aangesien die Oeigoere van Mongolië die Oud-Turkse rune-skrif gebruik het en eers die plaaslike taal en skrif aangeneem het toe hulle ná 840 na die Tarim-kom gemigreer het.[1]

Letters[wysig]

Die skrif was ’n aanpassing van die Sogdiese alfabet, wat 700 tot 800 jaar lank in die Tarim-kom gebruik is vir tekste van Boeddhisme, Manicheïsme en die Christendom. Die laaste bekende manuskripte dateer uit die 18de eeu. Dit was die prototipe vir die Mongoolse en Mantsjoe-alfabet.

Die Oud-Oegoerse skryfstelsel het nes in die Sogdiese alfabet lang klinkers aangedui, maar ook kortes. Die praktyk om nie klinkers te skryf nie, het eintlik heeltemal verdwyn in Oeigoers.[2] Hoewel die skrif dus afstam van ’n Semitiese abjad, het dit ontwikkel in ’n ware alfabet.[3]

Uighur vert.gif

Moderne Oeigoers[wysig]

Moderne Oeigoers in Xinjiang word in ’n Arabies–gebaseerde alfabet geskryf, maar Latyns- en Cyrillies-gebaseerde alfabette is ook in gebruik, veral buite Xinjiang.

Sien ook[wysig]

Geskiedenis van die alfabet

Verwysings[wysig]

  1. Sinor, D. (1998), "Chapter 13 - Language situation and scripts", in Bosworth, C.E., History of Civilisations of Central Asia, 4 part II, UNESCO Publishing, pp. 333, ISBN 81-208-1596-3 
  2. Clauson, Gerard. 2002. Studies in Turkic and Mongolic linguistics. P.110-111.
  3. Houston, Stephen D. 2004. The first writing: script invention as history and process. P.59

Eksterne skakels[wysig]