Klimaat

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Klimaatkaart van die wêreld

Klimaat (van oud-Grieks: κλίμα) is die gemiddelde toestand van die weer oor 'n tydperk van ten minste 30 jaar. In teenstelling hiermee is die weer die toestand van die atmosfeer op 'n gegewe oomblik in tyd.

Die klimaat is die navorsingsveld van klimatologie. Aangesien die weer van dag tot dag sterk kan verander, is die gemiddelde waardes van die weer (soos gemiddelde temperatuur) nie die enige mate vir klimaat nie, en word frekwensieverdelings, ekstreme waardes, modale waardes en standaardafwykings ingespan.

Klimaat op Aarde[wysig]

Om die pole word die sonstrale oor 'n groter gebied versprei as by die ewenaar.

Die klimaat op Aarde word grotendeels deur die Son bepaal. Die Son warm die Aarde se oppervlak op, wat op sy beurt die atmosfeer opwarm. Astronomiese faktore wat 'n rol hierby speel is die verskille in die hoogte van die Son, die tydsduur van 'n dag en die afstand van die Aarde na die Son.

Die hoeveelheid lig wat op 'n stukkie aardoppervlak inval word die insolasie genoem. Omdat die Aarde rond is val die sonstrale om die pole oor 'n groter gebied as by die ewenaar. As gevolg hiervan is die intensiteit en die verhitting van die aardoppervlak rondom die ewenaar aansienlik groter.

Geografiese faktore is die land-see-ys-verdeling, die verligting van die aardoppervlak asook die hoogte bo seevlak. Die land warm vinniger as water op, maar dit afkoel ook vinniger af. Die lugtemperatuur sal dus groter bo land as bokant die see wissel.

Gebiede met uitgestrekte woude se temperatuur is laer en die humiditeit is hoër. Hoë berge het ook 'n invloed op die klimaat van die omgewing; aan die loefkant val meer neerslag, aan die lykant minder.

Hierdie warmteverskille lei tot 'n verskil in lugdruk, wat op sy beurt wind veroorsaak (soos lug van gebiede met 'n hoë na lae lugdruk vloei). Die gevolglike atmosferiese strominge tussen laer en hoër breedtegrade en tussen die oseane en vastelande, met die gepaardgaande seestrome, poog om hitte eweredig oor die aardoppervlak te versprei.

Sien ook[wysig]