Swart Dood

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Swart Dood
Verspreiding van die pes in Europa in die jare 1347 tot 1351

Die Swart Dood of die Swart Plaag was 'n kataklismiese gebeurtenis waarin omtrent 'n derde tot twee derdes van Europa se bevolking tussen 1348 en 1350 gesterf het. Dit was een van die ergste pandemies in die mens se geskiedenis. Dit het in die suidweste van Asië begin en in die 1340's na Europa versprei. Die totale dodetal regoor die wêreld was ongeveer 75 miljoen.

Die plaag het tot die 1700's ná elke generasie telkens in verskillende grade van intensiteit na Europa teruggekeer. Latere uitbrake sluit in die Italiaanse plaag van 1629-1631, die Groot Plaag van Londen (1665-1666), die Groot Plaag van Wene (1679), die Groot Plaag van Marseille in 1720–1722 en die plaag in Moskou wat in 1771 ondervind is.

Die Swart Dood het 'n drastiese afname van Europa se bevolking tot gevolg gehad sowel as 'n drastiese verandering in die sosiale struktuur. Dit was 'n reuse terugslag vir die Rooms-Katolieke Kerk.

Ander name vir die siekte is builepes, bubonepes, buboniese pes, pasteurellose, rottepes of swart pes. Dié gevaarlike siekte word veroorsaak deur die bakterie Yersinia pestis wat versprei word deur vlooie, rotte (vandaar "rottepes") en Mongoolse marmotte. As mens en marmot die siekte oploop, swel die limfkliere op en verkleur dit swart (vandaar "swart pes/dood"). So 'n kliergeswel word 'n buil genoem (vandaar "builepes"). Die woord "buil" is 'n Germaanse woord en beteken "bult" (soos as iets swel), terwyl die Engelse "bubo" (as vertaling van "buil") afkomstig is van die Griekse "boubon" wat 'lies' of 'swelling in die lies' beteken.

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Swart Dood (kategorie)