Gaan na inhoud

Andrei Tarkofski

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie



Andrei Tarkofski

Sowjet-Russiese rolprentregisseur

Beduidende werke

Iwanowo detstwo (1962)
Andrei Roebljof (1964-66)
Solaris (1972)
Serkalo (Die Spieël, 1974-75)
Stalker (1979)
Nostalghia (1983)
Offret (1985-86)

Andrei Arsenjewitsj Tarkofski (Russies: Андрей Арсеньевич Тарковский, wetenskaplike transliterasie: Andrej Arsen’evič Tarkovskij; * 4 April 1932 in Sawrasjje (Завражье), Sowjetunie; † 29 Desember 1986 in Parys, Frankryk) was 'n Sowjet-Russiese rolprentregisseur, filmteoretikus, toneel- en operaregisseur wat deur baie deskundiges as een van die voorste filmmakers van die 20ste eeu en beste Russiese regisseur sedert Sergei M. Eisenstein erken word. Sy werk word deur spirituele en metafisiese onderwerpe, 'n gebrek aan konvensionele dramatiese strukture en storielyne asook ongewone kamerawerk met soms baie langsame bewegings gekenmerk. Tarkofski het hom in 1983 in Wes-Europa gevestig en nooit weer na Sowjet-Rusland teruggekeer nie.

Tarkofski, seun van die befaamde digter en vertaler Arseni Tarkofski (1907−1989), het in Moskou musiek en Arabies gestudeer voordat hy sy opleiding by die Sowjet-Russiese filmskool V.G.I.K. begin het. Reeds met sy debuutfilm Iwanowo detstwo («Iwan se kindheid», 1962) het hy die aandag van internasionale kritici getrek. Die film is tydens die Venesiaanse filmfees van 1962 met die Goue Leeu bekroon. Iwanowo detstwo het in die tyd van die sogenaamde Chroesjtsjof-ontdooiing ontstaan toe sensuur in die kulture sfeer verslap is. Al het Sosialistiese realisme nog steeds die teoretiese grondslag gevorm vir enige vorm van kuns, is die interpretasie en toepassing daarvan verbreed - tot so 'n mate dat Jean-Paul Sartre na die rolprent verwys het as 'n voorbeeld van «Sosialistiese surrealisme».[1]

Tarkofski se rolprente sluit daarnaas Andrei Roebljof, Solaris, Die Spieël en Stalker in. Sy laaste twee films het in respektiewelik Italië en Swede ontstaan. Offret, wat in samewerking met baie lede van Ingmar Bergman se Sweedse span vervaardig is, was 'n tot dusver ongekende sukses tydens die Cannes-filmfees in 1986 en het vier pryse gewen. Laat in dieselfde jaar is Andrei Tarkofski in Parys aan longkanker oorlede.

Stylvorm

[wysig | wysig bron]
Die planeet Solaris en sy twee sonne. Met Solaris (1972) het Tarkofski die Poolse wetenskapsfiksieskrywer Stanisław Lem se gelyknamige roman verfilm.
'n Ruimtestasie sweef oor 'n planeet wat deur 'n reuse-oseaan bedek is. 'n Reeks voorvalle laat die vraag ontstaan of die oseaan moontlik 'n denkende lewensvorm met sy eie bewussyn is. Blykbaar is dit in staat om die persoonlike verlede van die astronaute te analiseer en persone, wat daarin 'n belangrike rol gespeel het, tot lewe te verwek.
Ruimteverkenning word in roman en film 'n metafoor vir een van die sentrale kwessies van die Ruimtetydperk: Sal die menslike gees ooit in staat wees om 'n buiteaardse lewensvorm te verstaan?

Gedurende sy akademiese opleiding aan die rolprentskool was Tarkofski gefassineer deur Europese filmkuns - onder meer die werke van befaamde regisseurs soos Luis Buñuel, Ingmar Bergman en Federico Fellini asook die neorealistiese stroming in naoorlogse Italiaanse en Franse filmkuns. Naas outobiografiese elemente (so word in sommige van sy rolprente gedigte aangehaal wat deur sy vader geskryf is) word Tarkofski se styl gekenmerk deur besondere, herhalende beeldmotiewe wat dikwels in 'n rustige en byna statiese manier getoon word. Eerder as om enige handeling te ontwikkel, probeer Tarkofski met sy beeldmotiewe 'n bepaalde atmosfeer of stemming te skep. So ook in sy wetenskapsfiksie-meesterwerk Solaris, 'n filosofiese refleksie oor liefde, dood en heropstanding.

Solaris word naas 2001 - A Space Odyssey as een van die internasionaal mees erkende rolprente in die wetenskapsfiksie-genre beskou en is tydens die Cannes-rolprentfees van 1972 met 'n spesiale prys van die beoordelaarspaneel bekroon.[2]

Filmografie

[wysig | wysig bron]
Die logo vir Solaris (1972)
Die ruïnes van die 13de-eeuse Abdy van San Galgano is gebruik vir die verfilming van Nostalghia (1983).[3]
'n 1985-foto van Tarkofski in 'n Italiaanse vlugtelingkamp nadat hy die Sowjetunie verlaat het.
Jaar Titel Erken as Notas Verwysing
RegisseurSkrywer
1956 The Killers ja ja Studenterolprent, ook akteur, gereggiseer saam met Aleksandr Gordon en Marika Beiku, en geskryf saam met Gordon [4][5]
1959 There Will Be No Leave Today ja ja Studenterolprent, geregisseer saam met Aleksandr Gordon, en geskryf saam met Gordon en Irina Makhovaya [6]
1960 The Steamroller and the Violin ja ja Studenterolprent [7]
1962 Ivan's Childhood ja nee [8]
1966 Andrei Rublev ja ja [9]
1968 Sergey Lazo nee ja Verskyn ook in 'n nie-erkende rol [10][11]
1969 One Chance in One Thousand nee ja Geskryf saam met Artur Makarov [11]
1970 The End of Ataman nee ja Geskryf saam met Andrei Konchalovsky & Eduard Tropinin [12]
1972 Solaris ja ja style="text-align:center;"
1973 The Ferocious One nee ja Geskryf saam met Andrei Konchalovsky & Eduard Tropinin [13]
1974 Sour Grape nee ja Geskryf saam met Ruben Ovsepyan [14]
1975 Mirror ja ja [15]
1979 Stalker ja nee [16][17]
Look Out, Snake! nee ja [18]
1983 Nostalghia ja ja Geskryf saam met Tonino Guerra [19][20]
1983 Voyage in Time ja ja Dokumentêre prent, geskryf en geregisseer saam met Tonino Guerra [21]
1986 The Sacrifice ja ja [22]

Onverfilmde draaiboeke

[wysig | wysig bron]
Jaar geskryf Rolprent Verwysing
1975 Hoffmanniana [23]
1978 Sardor [24]
1981 The Witch [24]

Toneelstukke

[wysig | wysig bron]
Jaar Toneelstuk Ligging Verwysing
1976 Hamlet Lenkom-teater, Moskou [23][25]

Bibliografie

[wysig | wysig bron]
Jaar Boektitel Vertaler Verwysing
1985 Sculpting in Time Kitty Hunter-Blair [26]
1991 Time Within Time: The Diaries 1970–1986 Kitty Hunter-Blair [27]

Bronnelys

[wysig | wysig bron]
  • Dunne, Nathan, red. (2008). Tarkovsky. Black Dog. ISBN 9781906155049.
  • Johnston, Vida T.; Petrie, Graham (1994). The Films of Andrei Tarkovsky: A Visual Fugue. Indiana University Press. pp. 63, 315–318. ISBN 0253208874.
  • Riley, John A. (2017). "Hauntology, Ruins, and the Failure of the Future in Andrei Tarkovsky's Stalker". Journal of Film and Video. 69 (1). University of Illinois Press: 18–26. doi:10.5406/jfilmvideo.69.1.0018. S2CID 194435428.
  • Totaro, Donato (Spring 1992). "Time and the Film Aesthetics of Andrei Tarkovsky". Revue Canadienne d'Études cinématographiques/Canadian Journal of Film Studies. 2 (1): 21–30. doi:10.3138/cjfs.2.1.21. JSTOR 24402079.
  • Sushytska, Julia (Spring 2015). "Tarkovsky's Nostalghia: A Journey to the Home That Never". The Journal of Aesthetic Education. 49 (1): 36–43. doi:10.5406/jaesteduc.49.1.0036. JSTOR 10.5406/jaesteduc.49.1.0036. S2CID 190401817.

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. ↑ Anna Lawton (red.): The Red Screen. Politics, Society, Art in Soviet Cinema. London and New York: Routledge 1992, bl. 6
  2. ↑ moviepilot.de: Solaris. Besoek op 29 Januarie 2020
  3. ↑ Sushytska (2014), p. 41.
  4. ↑ Jones, J.R. (30 Julie 2015). "How one Hemingway short story became three different movies". Chicago Reader. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Augustus 2020. Besoek op 11 Januarie 2021.
  5. ↑ Hoberman, J. (30 Julie 2015). "Facing Death With a Shrug in Two Versions of 'The Killers'". The New York Times. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 Januarie 2021. Besoek op 11 Januarie 2021.
  6. ↑ "There Will Be No Leave Today". MUBI. Besoek op 30 Junie 2023.
  7. ↑ Goodman, Walter (22 April 1988). "'Steamroller and Violin,' Tarkovsky's Earliest". The New York Times. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Januarie 2021. Besoek op 11 Januarie 2021.
  8. ↑ Bradshaw, Peter (19 Mei 2016). "Ivan's Childhood review – audacious, coldly lucid postwar Russian classic". The Guardian. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Januarie 2021. Besoek op 11 Januarie 2021.
  9. ↑ Rose, Steve (20 Oktober 2010). "Andrei Rublev: the best arthouse film of all time". The Guardian. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 Januarie 2021. Besoek op 11 Januarie 2021.
  10. ↑ "Sergey Lazo". Letterboxd. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 25 Desember 2022. Besoek op 25 Desember 2022.
  11. 1 2 Dunne (2008), p. 428.
  12. ↑ "The End of Ataman". MUBI. Besoek op 3 Julie 2023.
  13. ↑ "The Fierce One". Letterboxd. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Desember 2022. Besoek op 25 Desember 2022.
  14. ↑ "Sour Grape". Letterboxd. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Desember 2022. Besoek op 25 Desember 2022.
  15. ↑ "The Mirror". Rotten Tomatoes. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 12 November 2020. Besoek op 1 Desember 2020.
  16. ↑ Le Fanu, Mark (18 Julie 2017). "Stalker: Meaning and Making". The Criterion Collection. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2020. Besoek op 1 Desember 2020.
  17. ↑ Dyer, Geoff (5 Februarie 2009). "Danger! High-radiation arthouse!". The Guardian. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 September 2020. Besoek op 1 Desember 2020.
  18. ↑ Riley (2007), p. 24.
  19. ↑ "Nostalgia". Rotten Tomatoes. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Januarie 2021. Besoek op 11 Januarie 2021.
  20. ↑ Hoberman, J. (24 Januarie 2014). "A Man Without a Nation, in Italy". The New York Times. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 4 Maart 2016. Besoek op 11 Januarie 2021.
  21. ↑ "Tempo Di Viaggo". Festival de Cannes. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 24 Augustus 2019. Besoek op 11 Januarie 2021.
  22. ↑ Ebert, Roger (21 November 1986). "The Sacrifice". RogerEbert.com. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Januarie 2021. Besoek op 11 Januarie 2021.
  23. 1 2 Dunne (2008), p. 429.
  24. 1 2 Dunne (2008), p. 430.
  25. ↑ "Katya Kompaneyets and Tengiz Mirzashvili sketches for Andrey Tarkovsky's Hamlet". Hesburgh Libraries. Universiteit van Notre Dame. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Desember 2022. Besoek op 25 Desember 2022.
  26. ↑ Robinson, Harlow (19 Julie 1987). "Sculpting in Time: Reflections on the Cinema". Los Angeles Times. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 18 Mei 2015. Besoek op 25 Desember 2022.
  27. ↑ "Time within Time". The University of Chicago Press. Besoek op 6 Julie 2025.

    Eksterne skakels

    [wysig | wysig bron]
    Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrei_Tarkofski&oldid=2868951"