Italië

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Italiaanse Republiek
Repubblica Italiana
Vlag van Italië Wapen van Italië
Vlag Wapen
Volkslied: Il Canto degli Italiani
(Italiaans vir: "Die Lied van die Italianers")
Ligging van Italië
Hoofstad Rome

41°54′N 12°29′O / 41.900°N 12.483°O / 41.900; 12.483

Grootste stad Rome
Amptelike tale Italiaans
Regering Unitêre parlementêre
grondwetlike republiek
Sergio Mattarella
Paolo Gentiloni
Onafhanklikheid
Vorming
• Unifikasie
• Republiek


17 Maart 1861
2 Junie 1946
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
301 338 km2  (72ste)
116 347 myl2
2,4
Bevolking
 - 2015-skatting
 - 2011-sensus
 - Digtheid
 
60 674 003[1] (23ste)
59 433 744[2]
201,3 / km2 (63ste)
521,5 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2016-skatting

$2 213 miljard[3] (12de)
$36 191[3] (31ste)

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2016-skatting

$1 849 miljard[3] (8ste)
$30 232[3] (25ste)

MOI (2014) 0,873[4] (27ste)  –  baie hoog
Gini (2014) 32,7[5] –  medium
Geldeenheid Euro (€) (EUR)
Tydsone
 - Somertyd
MET (UTC+1)
MEST (UTC+2)
Internet-TLD .it
Skakelkode +39

Italië (Italiaans: Italia [iˈtaːlja] ), amptelik die Italiaanse Republiek (Repubblica Italiana), is 'n land in Suid-Europa, wat bestaan uit 'n stewelvormige skiereiland sowel as twee ander groot eilande in die Middellandse See: Sisilië (Sicilia) en Sardinië (Sardegna).

Aan die noordekant word dit begrens deur die Alpe, en grens aan Frankryk in die noordweste, Switserland en Oostenryk in die noorde en Slowenië in die noordooste. Die onafhanklike lande van San Marino en die Vatikaanstad is klein ingeslote Italiaanse gebiede, eksklawes. In die suide is die eilandnasie Malta geleë wat nie deel van Italië is nie.

Italië is 'n stigterslid van die Europese Unie en die NAVO asook 'n lidland van die Verenigde Nasies. In 1999 is die Euro-geldeenheid ingevoer en in 2002 die Euro-banknote en -muntstukke.

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

Die Kolosseum in Rome

Italië het 'n groot invloed gehad op die kulturele en sosiale ontwikkeling van die hele gebied rondom die Middellandse See, en het ook die Europese kultuur sterk beïnvloed. Belangrike kulture en beskawings het daar voorgekom sedert pre-historiese tye. Na Magna Graecia, die Etruskiese beskawing en veral die Romeinse Ryk wat hierdie deel van die wêreld vir eeue oorheers het, was Italië die middelpunt van Europese wetenskap en kuns gedurende die Middeleeue en die Renaissance.

Moderne Italië het eers onlangs 'n land geword, op 17 Maart 1861, toe die meeste van die lande van die skiereiland verenig is onder Koning Viktor Emanuel II van die Savoje-dinastie, wat regeer het oor Sardinië en Piëmont. Die argitekte van die Italiaanse unifikasie was Camillo Benso di Cavour, die hoofminister van Victor Emmanuel, en Giuseppe Garibaldi, 'n generaal en nasionale held. Rome self het vir 'n dekade daarna nog onder die regering van die Pous gebly, en het eers deel van die Koninkryk van Italië geword op 20 September 1870. Die Vatikaan is nou 'n onafhanklike land binne-in en omring deur Rome.

Gebiede[wysig | wysig bron]

Nasa-Satellietbeeld van Italië in Maart 2003
Kaart van Italië

Italië word verdeel in 20 gebiede (regioni, enkelvoud regione), waarvan vyf 'n spesiale outonome status geniet, aangedui deur 'n *:

'n "Gebied" (Regione) sou beter in Afrikaans 'n provinsie genoem word, behalwe dat so 'n gebied weer verder in provinsies verdeel word. So byvoorbeeld vind mens die gebied Veneto (Regione Veneto) wat opgedeel is in provinsies soos Belluno, Padova, Rovigo, Treviso ens. Dit is hieruit duidelik dat 'n letterlike vertaling nie moontlik is nie, en dat die benaming "provincia" nie dieselfde betekenis het as "provinsie" in Afrikaans nie. (In Italiaans is "province" die meervoud van "provincia".)

Stede[wysig | wysig bron]

Satellietbeeld van Rome

Die hoofstad en grootste stad van Italië is Rome. Binne-in die stad bevind die onafhanklike Vatikaanstad homself waarvan die pous die hoof is. 'n Tweede onafhanklike enklawe binne die Italiaanse grense is San Marino, naby die vakansiedorp Rimini aan die ooskus. Ander belangrike stede is Milaan, Turyn, Genua, Venesië, Florence, Bologna, Verona, Napels, Ancona, Bari, Messina en Palermo (die hoofstad van Sisilië).

Vakansiedae[wysig | wysig bron]

Datum Afrikaanse Naam Plaaslike Naam Opmerking
1 Januarie Nuwejaarsdag Capodanno  
6 Januarie Epifanie Epifania  
Veranderend Paassondag Pasqua  
Veranderend Paasmaandag Lunedì di Pasqua  
25 April Herdenking van bevryding Liberazione 1945
1 Mei Werkersdag Festa del Lavoro  
2 Junie Republiekdag Festa della Repubblica 1946
15 Augustus Hemelvaart Assunzione  
1 November Alle heiligedag Tutti i Santi  
8 Desember Immaculate Conception Immacolata  
25 Desember Kersfees Natale  
26 Desember St. Stefandag Santo Stefano  
31 Desember Oujaarsdag San Silvestro  

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (it) National demographic estimate, November 2015”. ISTAT. URL besoek op 5 Mei 2016.
  2. (it) Resident population and population change”. ISTAT. URL besoek op 12 Mei 2014.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 (en) World Economic Outlook Database, April 2016 – Italy”. Internasionale Monetêre Fonds. URL besoek op 14 Desember 2016.
  4. (en) 2015 Human Development Report”. United Nations Development Programme: 2015. URL besoek op 14 Desember 2016.
  5. (en) Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)”. Eurostat Data Explorer. URL besoek op 14 Desember 2016.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het media verwant aan:


Vlag van Italië

Streke van Italië

Abruzze (Abruzzo)Apulië (Puglia)BasilicataKalabrië (Calabria)Kampanië (Campania)Emilia-RomagnaFriuli-Venezia GiuliaLatium (Lazio)Ligurië (Liguria)Lombardye (Lombardia)Marke (Marche)MolisePiëmont (Piemonte)Sardinië (Sardegna)Sisilië (Sicilia)Toskane (Toscana)Trentino-Suid-Tirol (Trentino-Alto Adige) • Umbrië (Umbria)
Valle d'AostaVeneto