Calakmul

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Antieke Maya-stad en beskermde tropiese woude van Calakmul, Campeche*
Unesco-wêrelderfenisgebied

Calakmul2.jpg
Struktuur I
Ligging van Calakmul op 'n kaart (Meksiko)
Calakmul
Calakmul
Ligging van Calakmul in Meksiko
Koördinate: 18°07′21″N 89°47′00″W / 18.12250°N 89.78333°W / 18.12250; -89.78333Koördinate: 18°07′21″N 89°47′00″W / 18.12250°N 89.78333°W / 18.12250; -89.78333
Lande Vlag van Meksiko Meksiko
Tipe Verskeie
Kriteria i, ii, iii, iv, vi, ix, x
Verwysings 1061
Streek Noord-Amerika
Inskripsiegeskiedenis
Inskripsie 2002  (26ste Sessie)
Uitbreidings 2014
* Naam soos dit in die Wêrelderfenislys verskyn.
Streek soos deur Unesco geklassifiseer.
Maya-hiëroglief van Calakmul
Struktuur II, een van die grootste geboue van die Mayas
Stele 51, dateer op 731 n.C., vertoon Yuknoom Took' K'awiil[1]

Calakmul, of Kalakmul, is 'n argeologiese terrein in die Meksikaanse deelstaat Campeche, wat in die reënwoude van die Yucatan-skiereiland net noord van die grens tot Guatemala geleë is. Calakmul was tydens die klassieke tydperk saam met El Mirador en Tikal een van die grootste en magtigste Maya-stede. Die historiese naam van die stad was „Chan“ (tschan), wat "slang" beteken. Die stad het 'n groot gebied oorheers, wat "koninkryk van die slange" genoem is.[2]

Die geskatte bevolking van Calakmul is 50 000. Die geskiedenis van die klassieke Maya-tydperk was gekenmerk deur die intensiewe wedywering tussen Calakmul en Tikal.

Calacmul is in 1931 deur Cyrus L. Lundell herontdek en is in 2002 deur UNESCO as wêrelderfenisgebied gelys. In 2014 is die wêrelderfenisgebied uitgebrei en omvat nou ook die omliggende reënwoud.

Bekende leiers[wysig | wysig bron]

Die konings van Calakmul was bekend as k'uhul kan ajawob (/k’uːˈχuːl kän äχäˈwoɓ/) ("Goddelike Here van die Slang-koninkryk").[3] Hierdie lys is nie kontinu nie, as die argeologiese rekord onvolledig is. Alle datums is n.C.

Naam (of bynaam)[4][5] Regeer Alternatiewe name
Yuknoom Ch'een I  ?
Tuun K'ab' Hix -520-546+ Cu Ix, Ku Ix
"Hemel-getuie" -561-572+
Yax Yopaat 572-579 Eerste Axewielder
"Rollende slang" 579-611+
Yuknoom Ti' Chan –619+ Chan
Tajoom Uk'ab K'ahk' 622-630 Ta Batz'
Yuknoom Head 630-636 Cauac Head
Yuknoom Ch'een II 636–686 Yuknom Ch'en, Yuknoom die Grote
Yuknoom Yich'aak K'ahk' 686–c. 695 Rokende Jaguar-poot, Jaguar-poot
"Gesplete aarde" c. 695+
Yuknoom Took' K'awiil -702–731+ Leier 5, Leier 6, Leier 7
Wamaw K'awiil c. 736
Leier Y c. 741 Leier 8, B'olon K'awiil I
"Groot slang" c. 751 Leier 8, Leier Z
B'olon K'awiil -771-c. 789+ Leier 9, B'olon K'awiil II
Chan Pet c. 849
Aj Took' c. 909

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) Martin, Simon (2000). Chronicle of the Maya Kings and Queens: Deciphering the Dynasties of the Ancient Maya. London and New York: Thames & Hudson. p. 113. ISBN 0-500-05103-8. OCLC 47358325. 
  2. (en) Charles C. Mann: 1491: New Revelations of the Americas Before Columbus. Knopf, 2005 ISBN 1-4000-3205-9.
  3. (en) Braswell, Geoffrey E.; Gunn, Joel D.; Dominguez Carrasco, María del Rosario; Folan, William J.; Fletcher, Laraine A.; Morales López, Abel en Glascock, Michael D. (2005). “Defining the Terminal Classic at Calakmul, Campeche”, In Arthur A. Demarest, Prudence M. Rice and Don S. Rice (eds.): The Terminal Classic in the Maya lowlands: Collapse, transition, and transformation. Boulder: University Press of Colorado. p. 162. ISBN 0-87081-822-8. OCLC 61719499. 
  4. (en) Martin, Simon (2000). Chronicle of the Maya Kings and Queens: Deciphering the Dynasties of the Ancient Maya. London and New York: Thames & Hudson. p. 102-115. ISBN 0-500-05103-8. OCLC 47358325. 
  5. (en) Sharer, Robert J. (2006). The Ancient Maya, 6de, Stanford, CA: Stanford University Press. p. 360-361. ISBN 0-8047-4817-9. OCLC 57577446.