Delphi

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Delphi
Δελφοί
Museuarqueologicodelfos.jpg
Ligging van Delphi op 'n kaart (Griekeland)
Delphi
Delphi
Koördinate: 38°29′N 22°30′O / 38.483°N 22.500°O / 38.483; 22.500Koördinate: 38°29′N 22°30′O / 38.483°N 22.500°O / 38.483; 22.500
Land Vlag van Griekeland Griekeland
Streek Sentraal-Griekeland
Streeks-eenheid Phocis
Regering
 - Burgemeester Nikolaos Fousekis (ND)
Oppervlak
 - Stad 1,123 km²  (434 vk m)
Bevolking (2001)
 - Stad 32 263
 - Digtheid 29/km² (74/vk m)

Delphi of Delfi (Grieks: Δελφοί, uitspraak ðelˈfi) is ’n argeologiese terrein en moderne dorp in Griekeland, op die suidwestelike uitloper van Berg Parnassos in die vallei van Phokis. Streektaalvorme het ingesluit Belphoi (Aioliese vorm), Dalphoi (Phokiese vorm) asook ander Griekse variante. Die argeologiese terrein van Delphi is in 1987 deur Unesco as wêrelderfenisgebied aangewys.

In die Griekse mitologie was Delphi die ligging van die Delphiese orakel, die belangrikste orakel van die klassieke Griekse wêreld, en ’n vername heiligdom vir die god Apollo nadat hy die Piton sou verslaan het. Dié was ’n godheid wat glo hier gewoon en die middelpunt van die aarde beskerm het. Sommige beweer Pito (afgelei van die werkwoord pythein, "om te vrot") was die oorspronklike naam van die ligging na aanleiding van die Piton wat hier deur Apollo verslaan is.[1] Die Homeriese lofsang aan die Delphiese Apollo roep egter in herinnering dat die antieke naam van die terrein "Krisa" was.[2]

Uitleg van die Tempel van Apollo by Delphi.

Apollo se heilige gebied in Delphi was ’n panhelleense heiligdom, waar atlete van oor die Griekse wêreld vanaf 586 v.C. elke vier jaar[3] meegeding het in die Pitiese Spele, een van die vier panhelleense (of stephanitiese) spele, voorgangers van die Olimpiese Spele. Aan die wenners by Delphi is ’n lourierkroon toegeken wat seremonieel van ’n boom in Tempe gesnoei is, deur ’n seun wat ’n vertolking gelewer het van die onderwerping van die Piton.[3] Delphi het verskil van die ander speleterreine aangesien dit ook gasheer was vir die mousikos agon, ’n kompetisie in musiek.[1] Die Pitiese Spele was, wat belangrikheid en chronologiese volgorde betref, tweede uit die vier stephanitiese spele.[4] Dit het egter nie, soos die spele by Olimpia, die belangrikste rol in die bestaan van die stad verteenwoordig nie. Delphi sou ’n vername stad gewees het of dit gasheer was vir die spele of nie; dit het ander attraksies gehad wat daartoe gelei het dat dit as die omfalos ("middelpunt") van die aarde beskou is.[5]

In die binneste hestia ("herd") van die Tempel van Apollo het ’n ewige vlam gebrand. Ná die Veldslag van Plataia het die Griekse stede hul eie vure uitgedoof en nuwe vure uit Delphi gebring; in die ontstaanverhale van verskillende Griekse kolonies is die stigtingskoloniste eers by Delphi ingewy.[6]

Sien ook[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. 1,0 1,1 Miller, 1995
  2. Lofsang aan Pitiese Apollo, l. 254-74: Telphousa sou ’n voorstel aan Apollo gemaak het om sy orakeltempel te vestig by die ligging van "Krisa onder die ooptes van Parnassos".
  3. 3,0 3,1 Miller, 1996
  4. Miller, 96
  5. Miller, 96-7
  6. Burkert 1985, bl. 61, 84.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]