Ekonomie van Andorra

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Ekonomie van Andorra
Rang 180ste (PPP, 2012 skatting)
Geldeenheid Euro (EUR)
Begrotingsjaar Kalenderjaar
Handel EU doeane-unie
Statistieke
BBP $3,163 miljard (PPP, 2012 skatting)
BBP groei -1,6% (Reëel, 2012 skatting)
BBP per capita $37 200 (PPP, 2012 skatting)
GDP volgens sektor landbou 14%, industrie 79%, dienste 6% (2011 skatting)
Inflasie (VPI) Green Arrow Up Darker.svg1,1% (VPI, 2012 skatting)
Bevolking
onder die broodlyn
geen data
Arbeidsmag 36 060 (2012)
Arbeidsmag volgens beroep landbou 0,4%, industrie 4,7%, dienste 94,9% (2010)
Werkloosheid Green Arrow Up Darker.svg2.9% (2012 skatting)
Vernaamste industrieë toerisme (vernaam skisport), beesboerdery, bosbou, bankwese, tabak, meublement
Buitelands
Uitvoere $70 miljoen (2012)
Uitvoergoedere tabakprodukte, meublement
Vernaamste uitvoervennote Frankryk 34%, Spanje 58% (1998)
Invoere $1,43 miljard (2012)
Invoergoedere verbruiksgoedere, kos, elektrisiteit
Vernaamste invoervennote Spanje 51,5%, Frankryk 22,3%, VSA 0.3% (2003)
Staatsfinansies
Staatskuld geen data
Inkomste $403 miljoen (2011)
Uitgawes $470 miljoen (2011)
Ekonomiese hulp geen data
Lys van lande volgens kredietwaardigheid A (Binnelands)
A (Buitelands)
AAA (T&C Raming)
(Standard & Poor's)[1]
Vernaamste inligtingsbron: CIA World Fact Book
Alle waardes, behalwe as anders aangedui, is in Amerikaanse dollar

Andorra se BBP in 2007 was $3,66 miljard (CIA), met toerisme as die kardinale komponent. Aanloklik vir winkelbesoekers vanuit Frankryk en Spanje as 'n vryhawe, het die land ook aktiewe somer en winter toeriste oorde ontwikkel. Met sowat 270 hotelle en 400 restaurante, asook heelwat winkels, neem die toerismebedryf 'n groeiende aantal van die plaaslike arbeidsmag in diens. Ongeveer 9 miljoen toeriste besoek die land jaarliks.

Daar is 'n redelik aktiewe handel in verbruikersgoedere, insluitend ingevoerde vervaardigde items, wat, omrede hulle belastingvry is, goedkoper is in Andorra as in die naburige lande. Andorra se belastingvrye status het ook 'n beduidende effek op die dispuut rakende sy verhouding met die Europese Unie. Sy onderhandelinge oor sy belastingvrye status en verhouding met die Unie het begin in 1987, kort na Spanje se aansluiting. 'n Ooreenkoms wat in Julie 1991 bekragtig is stel belastingvrye kwotas vas en plaas beperkings op sekere items--oor die algemeen suiwelprodukte, tabak en drank. Andorra word toegelaat om prysverskille te handhaaf teenoor ander EU lande, en besoekers geniet belastingvrye toegewings.

Die uitkoms van Andorra se verkiesings tot dusver, dui daarop dat baie kiesers die regering se hervormingsinisiatiewe ondersteun en glo Andorra moet, tot 'n sekere mate, integreer met die Europese Unie om te kan aanhou om voorspoed te geniet. Hoewel minder as 2% van die land bewerkbaar is, was landbou die steunpilaar van die Andorrese ekonomie tot met die oplewing in toerisme. Skaapboerdery was die oorwegende landbou-aktiwiteit, maar tabakboerdery is ook winsgewend. Meeste van Andorra se voedsel word ingevoer.

Addisioneel tot handvlytwerk sluit vervaardiging die produseer van sigare, sigarette en meubels in vir die plaaslike en uitvoermarkte. 'n Hidrokragsentrale by Les Escaldes, met 'n kapasiteit van 26.5 megawatt, verskaf 40% van Andorra se krag; Spanje voorsien die res.

Oorsig[wysig | wysig bron]

Toerisme, die steunpilaar van Andorra se klein maar vooruitstrewende ekonomie is verantwoordelik vir rofweg 80% van die BBP. 'n Geskatte 10,2 miljoen toeriste besoek die land jaarliks, gelok deur Andorra se belastingvrye status en die somer- en winteroorde. Andorra se betreklike voordeel het onlangs begin verweer met die ekonomieë van naburige Frankryk en Spanje wat oopgemaak het en wyer beskikbaarheid van goedere verskaf asook laer tariewe. Die bankbedryf met sy belastingparadys status, dra ook heelwat by tot die ekonomie. Landbouproduksie word beperk deur die skaarste in bewerkbare grond, en meeste voedsel word ingevoer. Veeboerdery behels hoofsaaklik skaapboerdery. Vervaardigingsuitsette bestaan meestal uit sigarette, sigare en meubels. Andorra is 'n lid van die EU se Doeane-unie en word hanteer as 'n lid van die EU vir die handel in vervaardigde goedere (geen tariewe) en as 'n nie-EU lid vir landbouprodukte.

Landbou[wysig | wysig bron]

As gevolg van Andorra se bergagtige karakter, is net sowat 2 % van die land geskik vir gewasse. Tot en met die toerismebedryf in Andorra se oplewing, was landbou die steunpilaar van die ekonomie. Hooi, tabak, en groente moet besproei word; graansoorte, hoofsaaklik rog en gars word onbesproei verbou. Meeste van die saailande word benut vir hooi vir veevoer. Aangesien daar onvoldoende sonlig is op die noordkykende hellings en die lande in die skadu te koud is vir meeste gewasse, moet sommige suidkykende lande hoog in die berge benut word selfs al is dit 'n groot afstand van die boere se huise af.

Tabak, die mees vername Andorrese gewas word op die beste lande verbou. Andorrese tabak word gewoonlik gemeng met oosterse tabak omrede sy sterk gehalte. Ander boerderyprodukte sluit in graan, aartappels, en tuingroente. Druiwe word meestal gebruik vir rosyntjies en vir die maak van anyslikeur. Die gebrek aan moderne tegnieke op Andorrese familieplase is die rede vir die landbousektor se dalende belang. Meeste kos word nou ingevoer.

Veeteelt[wysig | wysig bron]

Vir baie eeue, tot dit deur toerisme en ander dienste sektore ingehaal is, was skaapboerdery die basis van die Andorrese ekonomie. Andorrese muile is nog steeds baie gesog. Beeste, skape en bokke word geteel in beide die valleie en sommige hoërliggende gebiede. Beeste word hoofsaaklik geteel vir vleis en daar is 'n paar melkkoeie. Wanneer die beeste hoër op geskuif word vir weiding, in die lente, trek hele gesinne saam na tydelike dorpies in die berge om die vee op te pas, te oes en te plant. Groot troppe skape en ganse van Frankryk en Spanje wei in Andorra in die somer, en veral die in Spaanse besit word opgepas deur Andorrese skaapwagters. Op pad terug na hulle tuisland word baie van die diere verkoop by die jaarlikse skoue; die Spaanse skoue word gewoonlik in Andorra gehou in September en die Franse s'n in November. Andorra se eie diereskoue word ook in die herfs gehou.

Vee sluit in 'n geskatte 9 000 skape, 1 100 beeste, en 200 perde. Vleisproduksie het toegeneem in die laaste jare, maar invoere is nog vir 90% van die totale vleisinname verantwoordelik. Die melk geproduseer is voldoende vir plaaslike gebruik en van die melk is al na Spanje uitgevoer.

Visserye[wysig | wysig bron]

Die strome is vol forel en ander varswatervis, maar Andorra voer meeste vis vir plaaslike inname in van Spanje.

Bosbou[wysig | wysig bron]

Ongeveer 25 000 akker (100 km2), of 22% van die totale landoppervlak is bebos. Vuurmaakhout mag vrylik versamel word deur enige iemand, maar mag nie gekoop of verkoop word nie. Hout benodig vir boudoeleindes word elke jaar op 'n roterende basis gekap vanuit 'n verskillende gebied. Vir eeue al word houtstompe verskeep na Spanje. Meeste herbebossing vind plaas met denne.

Mynbou[wysig | wysig bron]

Vir honderde jare was Andorrese smederye bekend in noordelike Spanje. Daar is steeds ysterertsneerslae in die vallei van Ordino en in baie van die bergagtige gebiede, maar toegang daarna is moeilik. Buiten yster word klein hoeveelhede lood nog steeds gemyn, en aluin en bouklip word uitgehaal. Die swaelwater van Les Escaldes word gebruik vir die was van wol.

Statistiek[wysig | wysig bron]

BBP: koopkragpariteit - $3.66 miljard (2007)
in vergelyking met die wêreld: 168

BBP – reële groeitempo: 2% (2007 raming.)
in vergelyking met die wêreld: 163

BBP – per capita: koopkragpariteit - $42 500 (2007)
in vergelyking met die wêreld: 15

BBP – samestelling volgens sektor:
landbou: N/B%
vervaardigingsbedryf: N/B%
dienste: N/B%

Bevolking onder die broodlyn: N/B

Huishoudelike inkomste of verbruik volgens persentasie aandeel:
laagste 10%: N/B%
hoogste 10%: N/B%

Inflasiekoers (verbruikerspryse): 3,9% (2007)
in vergelyking met die wêreld: 59

Arbeidsmag: 42 230 (2007)
in vergelyking met die wêreld: 185

Arbeidsmag – volgens beroep: landbou 0,3%, vervaardiging 20,8%, dienste 79% (2007)

Werkloosheid: 0% (2007)
in vergelyking met die wêreld: 1

Begroting:
inkomste: $496,9 miljoen
uitgawes: $496,8 miljoen (2007)

Industrieë: toerisme (veral skisport), beesboerdery, bosbou, bankwese, tabak, meubels

Industriële produksiegroei: N/B%

Elektrisiteit – produksie: N/B GWh

Elektrisiteit- produksie volgens bron:
ru-olie: 0%
hidro: 40%
kernkrag: 0%
ander: 60% ingevoer vanaf Spanje

Elektrisiteit – verbruik: N/B kWh (2007)

Elektrisiteit – uitvoere: N/B kWh (2007)

Elektrisiteit – invoere: N/B kWh; nota – voer elektrisiteit in vanaf Spanje en Frankryk; Andorra wek 'n klein hoeveelheid hidrokrag op

Landbou – produkte: klein hoeveelhede rog, koring, gars, hawer, groente; skape

Uitvoere: $117,1 miljoen v.a.b. (2007)
in verhouding met die wêreld: 193

Uitvoere – kommoditeite: tabak produkte, meubels

Uitvoere – vennote: Frankryk 17%, Spanje 59,5% (2006)

Invoere: $1,789 miljard (2007)
in vergelyking met die wêreld: 154

Invoere – kommoditeite: verbruikersgoedere, voedsel, elektrisiteit

Invoere – vennote: Spanje 53,2%, Frankryk 21,1% (2006)

Skuld – ekstern: $ N/B

Ekonomiese hulp – ontvanger: geen

Geldeenheid: Euro's het die Franse frank en Spaanse peseta vervang.

Wisselkoerse: euro's per Amer. dollar – 0.6827 (2008), 0.7306 (2007), 0.7964 (2006), 0.8041 (2005), 0.8054 (2004), 0.886 (2003), 1.0626 (2002), 1,1175 (2001), 0,9867 (Januarie 2000), 0,9386 (1999)

Begrotingsjaar: kalenderjaar

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. "Sovereigns rating list". Standard & Poor's. Besoek op 26 May 2011.
  • Andorra se inskrywing in The World Factbook
  • Hierdie artikel inkorporeer agtergrondnotas vanaf webwerwe of dokumentasie van die Verenigde State van Amerika se Staatsdepartement.
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal.