Euro

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Die mees gebruikte geldeenhede by waarde
Geldeenheid-verspreiding van globale buitelandse valutamarkte omset[1][2]
Rang Geldeenheid Simbool
(ISO 4217)
 % daaglikse aan-
deel (Des. 2015)
1 Vlag van Verenigde StateAmerikaanse dollar USD ($) 87,0%
2 Vlag van EuropaEuro EUR (€) 33,4%
3 Vlag van JapanJapannese Jen JPY (¥) 23,0%
4 Vlag van Verenigde KoninkrykPond sterling GBP (£) 11,8%
5 Vlag van SwitserlandSwitserse frank CHF (CHF) 8,6%
6 Vlag van KanadaKanadese dollar CAD ($) 5,2%
7 Vlag van AustraliëAustraliese dollar AUD ($) 4,6%
8 Vlag van MeksikoMeksikaanse peso MXN ($) 2,5%
9 Vlag van Volksrepubliek van SjinaSjinese juan CNY (¥) 2,2%
10 Vlag van Nieu-SeelandNieu-Seelandse dollar NZD ($) 2,0%
11 Vlag van SwedeSweedse kroon SEK (kr) 1,8%
12 Vlag van RuslandRussiese roebel RUB (₽) 1,6%
13 Vlag van HongkongHongkong-dollar HKD ($) 1,4%
14 Vlag van Noorweë Noorse kroon NOK (kr) 1,4%
15 Vlag van SingapoerSingapoer-dollar SGD ($) 1,4%
16 Vlag van TurkyeTurkse lira TRY (₺) 1,3%
17 Vlag van Suid-Korea Suid-Koreaanse won KRW (₩) 1,2%
18 Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrikaanse Rand ZAR (R) 1,1%
19 Vlag van Brasilië Brasiliaanse real BRL ($) 1,1%
20 Vlag van Indië Indiese roepee INR (₹) 1,0%
Ander 6,3%
Totaal[n 1] 200%

Die Euro (Cyrilliese alfabet: Евро, Griekse alfabet: Ευρώ, Lets: Eiro, Litaus: Euras, Maltees: Ewro, Sloweens: Evro; simbool: €, ISO-geldeenheidkode: EUR) is die geldeenheid van die Europese Ekonomiese en Monetêre Unie (EMU) - die sogenaamde Eurosone - en ná die Amerikaanse dollar die tweede belangrikste geldeenheid wêreldwyd.[3]

Die Euro se valutateken.
Euro-munte en -banknote.

Die Euro word deur die Europese Sentrale Bank in Frankfurt am Main beheer en is die wettige betaalmiddel in 19 van die 28 lande van die Europese Unie (EU). Die Euro is bowendien die wettige geldeenheid van ses lande wat nie tot die EU behoort nie. 'n Verdere vyf lande en twee monetêre gebiede het hulle munteenheid met 'n vaste wisselkoers aan die Euro gekoppel. Andere lande met die Euro as geldeenheid is Andorra, Kosowo, Monaco, Montenegro, San Marino en die Vatikaanstad, wat nie lidlande van die Europese Unie is nie.[4]

Alle bestaande lidlande van die Europese Unie (EU), wat aan sekere monetêre voorwaardes voldoen, mag by die Eurostelsel aansluit. Nuwe lidlande van die EU is verplig om die Euro in te voer, sodra hulle aan die voorwaardes voldoen. In Slowenië het die Euro op 1 Januarie 2007 die Sloweense tolar vervang,[5] op 1 Januarie 2008 is die Euro ingevoer in Malta[6] en Siprus,[7] op 1 Januarie 2009 in Slowakye,[8] op 1 Januarie 2011 in Estland,[9] op 1 Januarie 2014 in Letland[10] en op 1 Januarie 2015 in Litaue.[11]

Die Euro is in die jaar 1999 as bankgeld en op 1 Januarie 2002 as "stoflike" betaalmiddel ingevoer. 'n Euro word verdeel in 100 sente (voorgestel deur die letter c). Daar is net een stel banknote ter waarde van 5, 10, 20, 50, 100, 200 en 500 Euro beskikbaar, terwyl die muntstukke (1c, 2c, 5c, 10c, 20c, 50c, 1€ en 2€) naas 'n identiese voorkant 'n nasionale agterkant het.[12]

Wisselkoerse[wysig | wysig bron]

Die Eurosone: ██ 19 EU-lande met Euro ██ Ander lande met Euro ██ 9 EU-lande sonder Euro
Setel van die Europese Sentrale Bank in Frankfurt am Main, Duitsland.
Die Europese Ekonomiese en Monetêre Unie: ██ Lidlande van die Eurosone ██ Wisselkoersmeganisme II ██ WKM-II-lidland met Opt-out-klousule ██ Land met Opt-out-klousule ██ Ander EU-lidlande
Gebruik van Amerikaanse dollar en Euro wêreldwyd: ██ Verenigde State van Amerika ██ Ander lande wat die Amerikaanse dollar as geldeenheid gebruik ██ Geldeenhede met 'n vaste wisselkoers aan die Amerikaanse dollar ██ Geldeenhede met 'n smal wisselkoers aan die Amerikaanse dollar
██ Europese Ekonomiese en Monetêre Unie ██ Ander lande wat die Euro as geldeenheid gebruik ██ Geldeenhede met 'n vaste wisselkoers aan die Euro ██ Geldeenhede met 'n smal wisselkoers aan die Euro

Die amptelike wisselkoers van die Euro ten opsigte van die ou nasionale munteenhede is soos volg vasgestel:

Voorafgaande nasionale geldeenhede van die Eurosone
Geldeenheid Kode
(ISO 4217)
Wisselkoers[13] Gevestig op Opgelewer
Vlag van België Belgiese frank BEF 700140339900000000040,3399 31 Desember 1998 1 Januarie 1999
Vlag van Duitsland Duitse mark DEM 70001955830000000001,95583 31 Desember 1998 1 Januarie 1999
Vlag van Estland Estniese kroon EEK 700115646600000000015,6466 13 Julie 2010 1 Januarie 2011
Vlag van Finland Finse markka FIM 70005945730000000005,94573 31 Desember 1998 1 Januarie 1999
Vlag van Frankryk Franse frank FRF 70006559570000000006,55957 31 Desember 1998 1 Januarie 1999
Vlag van Griekeland Griekse dragme GRD 7002340750000000000340,75 19 Junie 2000 1 Januarie 2001
Vlag van Republiek van Ierland Ierse pond IEP 69997875640000000000,787564 31 Desember 1998 1 Januarie 1999
Vlag van Italië Italiaanse lira ITL 70001936000000000001,936,27 31 Desember 1998 1 Januarie 1999
Vlag van Letland Letse lats LVL 69997028040000000000,702804 9 Julie 2013 1 Januarie 2014
Vlag van Litaue Litause litas LTL 70003452800000000003,4528 23 Julie 2014 1 Januarie 2015
Vlag van Luxemburg Luxemburgse frank LUF 700140339900000000040,3399 31 Desember 1998 1 Januarie 1999
Vlag van Malta Maltese lira MTL 69994293000000000000,4293 10 Julie 2007 1 Januarie 2008
Vlag van Monaco Monegaskiese frank MCF 70006559570000000006,55957 31 Desember 1998 1 Januarie 1999
Vlag van Nederland Nederlandse gulden NLG 70002203710000000002,20371 31 Desember 1998 1 Januarie 1999
Vlag van Oostenryk Oostenrykse sjielling ATS 700113760300000000013,7603 31 Desember 1998 1 Januarie 1999
Vlag van Portugal Portugese escudo PTE 7002200482000000000200,482 31 Desember 1998 1 Januarie 1999
Vlag van San Marino San Marinese lira SML 70001936000000000001,936,27 31 Desember 1998 1 Januarie 1999
Vlag van Siprus Sipriese pond CYP 69995852740000000000,585274 10 Julie 2007 1 Januarie 2008
Vlag van Slowakye Slowaakse koruna SKK 700130126000000000030,126 8 Julie 2008 1 Januarie 2009
Vlag van Slowenië Sloweense tolar SIT 7002239640000000000239,64 11 Julie 2006 1 Januarie 2007
Vlag van Spanje Spaanse peseta ESP 7002166386000000000166,386 31 Desember 1998 1 Januarie 1999
Vlag van Vatikaanstad Vatikaanse lira VAL 70001936000000000001,936,27 31 Desember 1998 1 Januarie 1999

Banknote[wysig | wysig bron]

2002-reeks
Beeld Waarde Afmetings
(millimeter)
Hoofkleur Ontwerp Drukkerkodeposisie
Voorkant Agterkant Argitektuur Eeu
EUR 5 obverse (2002 issue).jpg EUR 5 reverse (2002 issue).jpg €5 120 × 62 Grys Klassiek < 5de Linker beeldrand[14]
EUR 10 obverse (2002 issue).jpg EUR 10 reverse (2002 issue).jpg €10 127 × 67 Rooi Romaans 11–12de 8:00-uur ster[15]
EUR 20 obverse (2002 issue).jpg EUR 20 reverse (2002 issue).jpg €20 133 × 72 Blou Goties 12–14de 9:00-uur ster[16]
EUR 50 obverse (2002 issue).jpg EUR 50 reverse (2002 issue).jpg €50 140 × 77 Oranje Renaissance 15–16de Regter beeldrand[17]
EUR 100 obverse (2002 issue).jpg EUR 100 reverse (2002 issue).jpg €100 147 × 82 Groen Barok & Rokoko 17–18de Regs van 9:00-uur ster[18]
EUR 200 obverse (2002 issue).jpg EUR 200 reverse (2002 issue).jpg €200 153 × 82 Geelbruin Die tydperk van yster en glas 19–20ste Bo 7:00-uur ster[19]
EUR 500 obverse (2002 issue).jpg EUR 500 reverse (2002 issue).jpg €500 160 × 82 Pers Moderne 20ste eeu 20–21ste 9:00-uur ster[20]
Hierdie beelde is volgens skaal op 0,7 pixels per millimeter.
Europa-reeks[21]
Beeld Waarde Jaar Afmetings
(millimeter)
Hoofkleur Ontwerp Drukkerkodeposisie
Voorkant Agterkant Argitektuur Eeu
EUR 5 obverse (2013 issue).png EUR 5 reverse (2013 issue).png €5 2013 120 × 62 Grys[22] Klassiek[22] < 5de[22] Regs bo
EUR 10 obverse (2014 issue).png EUR 10 reverse (2014 issue).png €10 2014 127 × 67 Rooi[22] Romaans[22] 11–12de[22] Regs bo
The Europa series 20 € obverse side.jpg The Europa series 20 € reverse side.jpg €20 2015 133 × 72 Blou[22] Goties[22] 12–14de[22] Regs bo
onbekend onbekend €50 140 × 77 Oranje[22] Renaissance[22] 15–16de[22] Regs bo
onbekend onbekend €100 147 × 82 Groen[22] Barok & Rokoko[22] 17–18de[22] Regs bo
onbekend onbekend €200 153 × 82 Geelbruin[22] Die tydperk van yster en glas[22] 19–20ste[22] Regs bo
onbekend onbekend €500 160 × 82 Pers[22] Moderne 20ste eeu[22] 20–21ste[22] Regs bo
Hierdie beelde is volgens skaal op 0,7 pixels per millimeter.

Spesiale muntstukke[wysig | wysig bron]

Enige land van die Eurosone mag spesiale muntstukke vrystel, wat in alle lande van die Eurosone geldig is.

Notas[wysig | wysig bron]

  1. Die totale bedrag is 200% want elke geldeenheid handel behels altyd 'n geldeenheid paar.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) World’s Most Traded Currencies By Value 2012”. investopedia.com. URL besoek op 10 Junie 2013.
  2. (en) Report on global foreign exchange market activity in 2013”. (PDF) Triennial Central Bank Survey. Bank for International Settlements: April 2013. URL besoek op 22 Oktober 2013.
  3. (en) mpra.ub.uni-muenchen.de: Compositional Analysis Of Foreign Currency Reserves In The 1999-2007 Period. The Euro vs. The Dollar As Leading Reserve Currency
  4. (en) ecb.int: Official Dollarisation/ Euroisation: Motives, Features and Policy Implications of current cases
  5. (de) ecb.int: Slowenien (seit 1. Januar 2007)
  6. (de) ecb.int: Malta (seit 1. Januar 2008)
  7. (de) ecb.int: Zypern (seit 1. Januar 2008)
  8. (de) ecb.int: Slowakei (seit 1. Januar 2009)
  9. (de) ecb.int: Estland (seit 1. Januar 2011)
  10. (de) ecb.int: Lettland (seit 1. Januar 2014)
  11. (de) ecb.int: Litauen (seit 1. Januar 2015)
  12. (de) ecb.int: Erste Bargeldumstellung (2002)
  13. (en) Fixed Euro conversion rates”. European Central Bank. URL besoek op 6 Augustus 2011.
  14. (en) EuroTracer – Information Notes – €5 note”. EuroTracer: 2002. URL besoek op 7 Januarie 2012.
  15. (en) EuroTracer – Information Notes – €10 note”. EuroTracer: 2002. URL besoek op 7 Januarie 2012.
  16. (en) EuroTracer – Information Notes – €20 note”. EuroTracer: 2002. URL besoek op 9 Januarie 2012.
  17. (en) EuroTracer – Information Notes – €50 note”. EuroTracer: 2002. URL besoek op 9 Januarie 2012.
  18. (en) EuroTracer – Information Notes – €100 note”. EuroTracer: 2002. URL besoek op 9 Januarie 2012.
  19. (en) EuroTracer – Information Notes – €200 note”. EuroTracer: 2002. URL besoek op 9 Januarie 2012.
  20. (en) EuroTracer – Information Notes – €500 note”. EuroTracer: 2002. URL besoek op 9 Januarie 2012.
  21. (en) ECB: Europa series”. Europese Sentrale Bank: 2013. URL besoek op 11 Junie 2013.
  22. 22,00 22,01 22,02 22,03 22,04 22,05 22,06 22,07 22,08 22,09 22,10 22,11 22,12 22,13 22,14 22,15 22,16 22,17 22,18 22,19 22,20 (en) Europa series design – ECB – Our Money”. www.new-euro-banknotes.eu: 2013. URL besoek op 6 Augustus 2013.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan: