Lood

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
82 talliumloodbismut
Sn

Pb

Fl
Pb-TableImage.png
Algemeen
Naam, simbool, getal lood, Pb, 82
Chemiese reeks Hoofgroepmetale
Groep, periode, blok 14, 6, p
Voorkoms silwerige glansende grys
Atoommassa 207.2 (7) g/mol
Elektronkonfigurasie [Kr] 4f14 5d10 6s2 6p2
Elektrone per skil 2, 8, 18, 32, 18, 4
Fisiese eienskappe
Toestand vastestof
Digtheid (naby k.t.) (wit) 11,34 g/cm³
Digtheid (naby k.t.) (grys) g/cm³
Vloeistof digtheid teen s.p. 10,66 g/cm³
Smeltpunt 600,61 K
(327,46 °C)
Kookpunt 2022 K
(1749 °C)
Smeltingswarmte (wit) 4,77 kJ/mol
Verdampingswarmte (wit) 179,5 kJ/mol
Warmtekapasiteit (25 °C) (wit)
26,650 J/(mol·K)
Dampdruk
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
teen T/K 978 1088 1229 1412 1660 2027
Atoomeienskappe
Kristalstruktuur tetragonaal
Stukturbericht-kode A1
Oksidasietoestande 4, 2
(amfoteriese oksied)
Elektronegatiwiteit 2,33 (Skaal van Pauling)
Ionisasie-energieë 1ste: 715,6 kJ/mol
2de: 1450,5 kJ/mol
3de: 3081,5 kJ/mol
Atoomradius pm
Atoomradius (ber.) 175 pm
Kovalente radius 146±5 pm
Van der Waals-radius 202 pm
Diverse
Magnetiese rangskikking geen data
Elektriese weerstand (0 °C) 208 nΩ·m
Termiese geleidingsvermoë (300 K) 35,3 W/(m·K)
Termiese uitsetting (25 °C) 28,9 µm/(m·K)
Spoed van klank (dun staaf) (k.t.) (gerol) m/s
Young se modulus 16 GPa
Skuifmodulus 5,6 GPa
Massamodulus 46 GPa
Poissonverhouding 0,44
Mohs se hardheid 1,5
Brinell hardheid 38,3 MPa
CAS-registernommer 7439-92-1
Vernaamste isotope
Hoofartikel: Isotope van Lood
iso NV halfleeftyd VM VE (MeV) VP
204Pb 1.4% Pb is stabiel met 62 neutrone
205Pb syn Pb is stabiel met 64 neutrone
206Pb 24.1% Pb is stabiel met 124 neutrone
207Pb 22.1% Pb is stabiel met 125 neutrone
208Pb 52.4% Pb is stabiel met 126 neutrone
210Pb trace Pb is stabiel met 68 neutrone
Verwysings

Lood (Pb, afkorting vir die Latyn "plumbum", vanaf "plumbus") is 'n digte, sagte en hoogs smeebare metaal en het 'n blou-wit kleur. Dit het 'n atoomgetal van 82 en 'n massagetal van 207,2. Lood is ook giftig. Lood is in groep 14 en in periode 6 van die periodieke tabel. Lood se smeltpunt is by 600,61K (327,46°C) en die kookpunt is 2 022 K (1 749 °C). Die digtheid is 11,34 g·cm3 op 293K (20 °C). Lood se hittekapasiteit is 26.650  J·mol−1·K−1 (25 °C).

Loodblokke wat 'n radio-aktiewe stof afskerm

Giftigheid[wysig | wysig bron]

Veral in opgeloste vorm kan lood vir mens en dier giftig wees. Daar is talle bronne van besoedeling met lood waaraan die mens homself blootegestel het. In die verleë is lood in die vorm van tetraetiellood (C2H5)4Pb aan petrol bygevoeg om die eienskappe te verbeter en is daar ook gebruik gemaak van verwe wat lood bevat het. Lood word ook in verhoogde konsentrasie rond ouer smelterye en myne aangetref. Lood word ook steeds gebruik vir pype, soldeersel en in loodbatterye. Blootstelling aan lood, veral in opgeloste vorm, soos in drinkwater is veral gevaarlik vir kinders wie se liggame hierdie element meer opneem as hul ouers se reeds ontwikkelde senuwstelsel.[1]

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

Romeinse matrys vir die giet van piouter; Bath Engeland

Lood is reeds eeue deur die mens aangewend. In die Antieke Egipte word beeldjies van lood reeds van 7000 jaar gelede aangetref. Die Romeine het loodmyne in die huidige Engeland en Spanje bedryf. Hulle het lood aangewend om piouter te vervaardig, 'n allooi van lood en tin wat vir borde en in pype vir waterleiding gebruik is. Vandag kan steeds van die pype aangetref word. Die Grieke het reeds bemerk dat lood ook toksies kan wees. Die Grieke medikus Hippokrates beskryf 'n myner wat daardeur pyne in se pens gehad het.[2]

Vervaardiging[wysig | wysig bron]

In loodmyne word gewoonlik galena (PbS) aangetref wat 'n silwerhoudende mineraal is. Lood is daarom dikwels as byproduk van silwer wat baie meer werd is, gemyn. Die sulfied kan met suurstof uit die lug verhit word en 'n sulfaat of 'n oksied vorm:

Die oksied kan saam met meer sulfied die metaal vrystel wat met sy lae smeltpunt van 327 °C maklik gesmelt kan word:

Die oksied kan ook met houtskool gereduseer word:

Hierdie prosesse vereis net taamlik lae temperature, wat verklaar waarom die metaal al vroeg in die geskiedenis vervaardig is.[3]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Die VS se EPA oor lood.
  2. Lead. Understanding the Elements of the Periodic Table Kristi Lew, The Rosen Publishing Group, 2008, ISBN 1-4042-1779-7, ISBN 978-1-4042-1779-9
  3. Lead: Chemistry, Analytical Aspects, Environmental Impact and Health Effects José S. Casas, José Sordo Elsevier, 2011, ISBN 0-08-046388-6, ISBN 978-0-08-046388-9 bls 9, 10

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]


H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og
Alkalimetale Aardalkalimetale Lantaniede Aktiniede Oorgangsmetale Hoofgroepmetale Metalloïde Niemetale Halogene Edelgasse Chemie onbekend