Gryseekhoring

Gryseekhoring
'n Oostelike gryseekhoring (S. c. carolinensis), afgeneem in Florida, V.S.A.
Bewaringstatus
Veilig  (IUCN 3.1)
Wetenskaplike klassifikasie
Koninkryk:	Animalia
Filum:	Chordata
Klas:	Mammalia
Orde:	Rodentia
Familie:	Sciuridae
Genus:	Sciurus
Spesie:	S. carolinensis
Binomiale naam
Sciurus carolinensis Gmelin, 1788
Subspesies
S. c. carolinensis S. c. extimus S. c. fuliginosus S. c. hypophaeus S. c. pennsylvanicus
natuurlike verspreiding in Noord-Amerika (nuwe uitheemse gebiede nie aangedui)
Sinonieme
Matecumbei, Minutus, Hiemalis, Leucotis, Migratorius

Die gryseekhoring (Sciurus carolinensis) is 'n hoogs aanpasbare, boomlewende knaagdier wat inheems is aan oostelike Noord-Amerika. Die middelgroot eekhoring het 'n spikkelgrys pels bolangs, wit pels van die keel tot pens en 'n lang waaierstert. Die welige stert dien as 'n balanshulpmiddel, sonskerm en seintoestel. Hulle vreet meestal dennesaad en akkers.

Voorkoms as indringer

Hulle is vanaf die laat 19de eeu in die VK (1876), Australië (1880's tot 1910's, maar teen 1973 uitgeroei), Ierland (1911), Italië (1948), westelike Noord-Amerika en in Suid-Afrika vrygestel, en word in hul nuwe standoorde as indringers beskou. In Europa verplaas hulle die inheemse Eurasiese rooieekhoring (Sciurus vulgaris), deels deur die hoogs aansteeklike en fatale eekhoringpokkevirus oor te dra. Die virus is as chroniese infeksie by meer as 80% van gryseekhorings aanwesig, wat asimptomatiese draers daarvan is.

Suid-Afrika

'n Gryseekhoring in die Kompanjiestuin in Kaapstad

'n Wyfie van die Noordelike gryseekhoring (S. c. pennsylvanicus) in Kanada. Die noordelike subspesie toon 'n hoë frekwensie van donker melanistiese vorme, en het goed by stedelike omgewings aangepas.

Die spesie is in die laat 1890's via Groot-Brittanje na Suid-Afrika ingevoer. Cecil John Rhodes het hulle op sy Groote Schuur-landgoed op die hange van Duiwelspiek, Kaapstad, vrygelaat. Teen 1918 het die spesie reeds 'n oorlas geword, maar dit het nie verder as die Boland versprei nie. Hulle is afhanklik van eike- en dennebome en is nie in staat om inheemse fynbos-plantegroei te benut nie.

Liggaamsbou

Hulle is mediumgroot boomeekhorings, met volwassenes wat 'n totale lengte 38 tot 52,5 cm en 'n liggaamsmassa wat van 338 tot 750 gram bereik. Hul pelskleur is oorwegend bruingrys, maar rooierige, swart of wit kleurvariante kom voor, afhangend van die streek en genetika. Melanisme (donkerkleuriges) is algemeen in die noordelike, kouer streke.

Soos alle knaagdiere, het hulle vier voortdurend groeiende snytande wat konstant moet knaag om af te slyt. Die aangroei is sowat 15 cm per jaar, en bestaan uit oranje-gepigmenteerde emalje aan die voorkant en sagter dentien aan die agter- of binnekant. Slagtande ontbreek, maar daar is 'n stel van 18 kiestande wat deur 'n gaping (diastema) van die snytande geskei word. Melktande van kleintjies word op ouderdom 4 tot 5 maande gewissel.

Soos ander boomeekhorings is hulle in staat om kop eerste uit 'n boom te klim. Danksy hul spesiale enkelgewrig kan hul agterpote 180 grade na agter gedraai word, sodat hul lang skerp agterkloue in die boombas ingeslaan kan word. Hulle het vier tone aan die voor- en vyf tone aan die agterpote, wat almal met skerp kloue toegerus is. Die skerp kloue is ook nuttig om in die grond te grawe, waar neute gebêre, of weer uitgegrawe word.

Habitat en gedrag

Hulle verkies volgroeide, bladwisselende of gemengde hardehoutwoude, maar is hoogs sinantropies en floreer in voorstedelike en stedelike omgewings. Hulle bou blaarryke neste in die vurke van bome of benut boomholtes (nisse) vir skuiling en om kleintjies groot te maak. Hulle is daglewend, met die hoogste aktiwiteit in die 2 tot 3 uur na sonsopkoms en voor sonsondergang. Hulle is intelligent en nuuskierig, en toon merkwaardige ruimtelike geheue, wat hulle toelaat om duisende gestoorde voedselitems op te spoor. Hulle sal ook voorgee om kos te begrawe om waarnemers te flous. Buite die teeltyd is hulle alleenlewend, maar sal in 'n koue winter in groepe saamdrom vir warmte.

Dieet

Hulle is hoofsaaklik graanvreters maar is omnivories. Neute, sade en akkers word gereeld gevreet, maar word met vrugte, sampioene, bas, insekte en soms voëleiers of klein voëltjies aangevul. In die herfs begrawe hulle sade en neute individueel oor 'n wye gebied wat 'n belangrike rol in woudregenerasie speel. Die bykanse uitsterwing van die Amerikaanse kastaiingboom het hulle van 'n vername voedselbron ontneem.

Aanwas en lewensduurte

Hulle teel twee keer per jaar, in die vroeë somer en laat winter. 'n Werpsel bestaan uit 2 tot 4 kleintjies (soms tot 8) na 'n dragtigheid van ongeveer 44 dae. In die natuur leef hulle tipies 1 tot 2 jaar, maar 'n lewensduur van tot 12 jaar is aangeteken. In gevangenskap leef hulle selfs meer as 20 jaar. Hulle val valke, uile, vosse, wesels, slange, prairiewolwe en huisdiere ten prooi.

Ekologiese impak

In Noord-Amerika is hulle noodsaaklik vir woudregenerasie deur die verspreiding van sade. As uitheemse spesie kan hulle 'n negatiewe impak op inheemse eekhorings hê, of 'n roofdier van inheemse voëls se eiers en kuikens wees. Hulle kan ekonomiese skade veroorsaak deur aan hout te knaag, insulasie van elektriese bedrading te stroop, en bome in bosbouplantasies te ontbas.

Bron

• Natuurlewe van Suid-Afrika Duncan Butchart Struik Nature 2012 ISBN 978-1-4317-0248-0

Eksterne skakels

• Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Gryseekhoring.
• Wikispecies het meer inligting verwant aan Gryseekhoring