Pius Langa

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Pius Langa

Ampstermyn
Junie 2005 – Oktober 2009
Vise Dikgang Moseneke
President Thabo Mbeki
Voorafgegaan deur Arthur Chaskalson
Opgevolg deur Sandile Ngcobo

Adjunkhoofregter van Suid-Afrika
Ampstermyn
November 2001 – Junie 2005
President Thabo Mbeki
Voorafgegaan deur Homself (as Adjunkpresident van die Konstitusionele Hof)
Opgevolg deur Dikgang Moseneke

Adjunkpresident van die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika
Ampstermyn
Augustus 1997 – November 2001
Voorafgegaan deur Ismail Mahomed
Opgevolg deur Homself (as Adjunkhoofregter)

Persoonlike besonderhede
Gebore Pius Nkonzo Langa
(1939-03-25)25 Maart 1939
Bosbokrand, Transvaal, Unie van Suid-Afrika
Sterf 24 Julie 2013 (op 74)
Johannesburg, Gauteng, Suid-Afrika
Eggenoot/eggenote Thandekile Mncwabe
Alma mater Universiteit van Suid-Afrika
Regter Pius Langa

Pius Langa (25 Maart 1939[1] – 24 Julie 2013[2]) was die hoofregter van die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika.[1] Hy is in 1994 deur Nelson Mandela tot die bank aangestel; word in 2001 die adjunkhoofregter; en is in 2005 deur Thabo Mbeki tot hoofregter bevorder. Hy tree in Oktober 2009 af en is in 2013, op 74 jarige ouderdom, na 'n lang siekbed oorlede.

Biografie[wysig | wysig bron]

Pius Nkonzo Langa is op 25 Maart 1939 in Bosbokrand in die Transvaal gebore [1] as die tweede van sewe kinders. Hy moes skool op 14-jarige ouderdom verlaat om ’n inkomste te verdien om sy gesin te help onderhou, maar het later matriek en sy regsgrade (in 1973 en sy LLB in 1976) aan Unisa behaal[3]. Sy loopbaan het in 1957 by ʼn klerefabriek begin. Tussen 1960 en 1977 het hy verskeie poste in die Departement van Justisie gedien, van boodskapper tot magistraat. Hy is in 1977 as advokaat van die Hooggeregshof van Suid-Afrika toegelaat, het op die Natalse balie gedien en tot die rang van senior advokaat in 1994 bevorder.

Nadat hy ’n lid van die Durbanse balie geword het, het politieke sake hom aangetrek en het hy intens by die stryd om demokrasie betrokke geraak. Hy het die National Association of Democratic Lawyers help stig (en in 1988 die president geword) en het in die UDF gedien. In die Kodesaonderhandelingsproses was hy ’n regsadviseur van die ANC. Volgens oudregter Johan Kriegler kon Langa bykans elke taal en dialek in Suid-Afrika praat.

Langa se werk as advokaat het die stryd teen die apartheidstelsel weerspieël en sy kliënte het minderbevoorregtes, burgerlike organisasies, handelsunies en politieke gevangenes ingesluit.

Toe die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika gevestig is aan die vooraand van ʼn post-apartheid konstitusionele en demokratiese era in 1994, is regter Langa saam met tien ander as die eerste regters van die nuwe hof aangstel. Hy het in Augustus 1997 adjunkpresident van die hof geword en en die posisie van adjunkhoofregter van Suid-Afrika in November 2001 aanvaar. In Junie 2005 het hy die land se hoofregter en hoof van die Konstitusionele Hof geword en het hierdie pos tot en met sy aftrede in Oktober 2009 beklee.

Hy het ’n belangrike rol gespeel om die grondslag van Suid-Afrika se jong grondwetlike demokrasie daar te stel. Gedurende sy termyn in die Konstitusionele Hof, maar ook ná sy aftrede, het hy daarna gestreef om ’n nie-rassige, nie-seksistiese en regverdige samelewing te bou wat op die waardes van menswaardigheid, gelykheid, die oppergesag van die Grondwet en die reg geskoei is.

Oor die jare heen het regter Langa talle konferensies, werkwinkels en seminaars gereël of aan deelgeneem oor onderwerpe soos menseregte, geregtigheid en ander konstitusionele kwessies. Hy het ook toesprake gelewer in talle oorsese lande oor verskeie onderwerpe wat op Suid-Afrika betrekking het.

Langa sal onthou word vir sy toespraak in 2006 oor die aard van “transformatiewe konstitusionalisme”. Daarin bevestig hy dat Suid-Afrika wel ’n “transformerende Grondwet” het en verduidelik hy wat dit beteken: “Dit is ’n manjifieke doelwit vir ’n grondwet: om die wonde van die verlede te genees en ons na ’n beter toekoms te lei. Myns insiens is dít die kern van transformerende konstitusionalisme: dat ons moet verander.”

Regter Langa is in 1988 as ereprofessor in die Departement Proses- en Kliniese Reg aan die Universiteit van KwaZulu-Natal aangestel en het vir verskeie jare as besoekende professor aan die Southern Methodist Universiteit in Dallas, Texas gedien. Hy was kanselier van die Universiteit van KwaZulu-Natal (1998-2004) en die eerste kanselier van die Nelson Mandela Metropolitaanse Univeriteit (2006-2010).

Hy het vanuit verskeie oorde toekennings ontvang vir die bevordering van geregtigheid en menseregte. President Thabo Mbeki het in 2008 die Orde van die Baobab: Goud aan hom toegeken.

In Suid-Afrika het die universiteite van Zoeloeland, Weskaap, Kaapstad, Unisa en Rhodes eredoktorsgrade aan hom toegeken, en oorsee het Yale Universiteit, die Nasionale Universiteit van Ierland en die Noord-Oostelike Universiteit in Boston dieselfde gedoen.

Langa is in 1966 met Thandekile Mncwabe getroud en daar is ses kinders en talle kleinkinders uit die huwelik gebore. Hy is op 24 Julie 2013 by die Milpark Hospitaal in Johannesburg, na 'n lang siekbed oorlede.[2]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. 1,0 1,1 1,2 "Konstitusionele Hof van Suid-Afrika - Regters". Constitutionalcourt.org.za. Besoek op 24 Julie 2013.
  2. 2,0 2,1 Staff. "Pius Langa dies aged 74" (in Engels). News24. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 14 Desember 2018. Besoek op 24 Julie 2013.
  3. "Pius Langa se profiel op whoswho.co.za" (in Engels). Whoswho.co.za. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 17 Maart 2018. Besoek op 24 Julie 2013.
Voorafgegaan deur
Arthur Chaskalson
Hoofregter van Suid-Afrika
2005–2009
Opgevolg deur
Sandile Ngcobo
Voorafgegaan deur
Nuwe amp
Adjunkhoofregter van Suid-Afrika
2001–2005
Opgevolg deur
Dikgang Moseneke